De VNG en gemeenten werken, samen met de zorgsector en de politiek, aan de beweging van zorg naar gezondheid die al volop is ingezet. Het Integraal ZorgAkkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bevatten afspraken die een impuls geven aan het verbeteren van de gezondheid van alle inwoners. In het bijzonder hebben we aandacht voor het verbeteren van de situatie van mensen met gezondheidsachterstanden en mensen in een kwetsbare situatie. Zo zorgen we dat de zorg goed, toegankelijk en betaalbaar is voor mensen die dat echt nodig hebben. De VNG ondersteunt gemeenten met de implementatie en uitvoering van de afspraken. Lees verder
Tijdlijn gezond en actief leven
Programmateam Gezond Leven
Het programmateam Gezond Leven ondersteunt gemeenten proactief bij de implementatie en uitvoering van IZA en GALA. Dit houdt lokale en regionale ondersteuning in, maar ook het werkbaar en uitvoerbaar maken van landelijke afspraken en werkagenda’s. Daarnaast ontwikkelen wij, samen met gemeenten, een toekomstvisie op gezond leven na 2026. Met vragen kunt u altijd terecht bij het programmateam via GezondEnActiefLeven@vng.nl.
Uitgelicht: Werkwijze indienen Plan van aanpak GALA en Sportakkoord II

Gemeenten die de Brede SPUK-regeling hebben aangevraagd, moeten aan een aantal voorwaarden voldoen. Het indienen van een integraal plan van aanpak is een van de voorwaarden voor het verlenen van de uitkering voor 2024 en de jaren erna. Het Plan van aanpak moet voorzien zijn van een positief advies.
Nieuws
Video's/webinars Gezond Leven
De video hiernaast geeft een toelichting op de achtergrond van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en de achtergrond, de uitgangspunten, het hoofddoel en de subdoelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We gaan in op wat van gemeenten in 2023 wordt verwacht en de financiering, en vertellen hoe de VNG gemeenten hierin ondersteunt.
Webinars
Kijk webinars terug via de links hieronder:
Agenda
Roadmap
Een hulpmiddel bij de implementatie en uitvoering is de Roadmap IZA/GALA (pdf, 883 kB). De roadmap geeft enerzijds overzichtelijk en concreet weer voor welke opgaven gemeenten – samen met organisaties uit de zorg en het sociaal domein – vanuit IZA en GALA staan. Anderzijds biedt het inzicht in waarin gemeenten proactief kunnen handelen om de beweging te maken van zorg naar een gezond en actief leven. Daarbij is specifiek aandacht voor de rol van gemeenten en de samenhang met andere programma’s en akkoorden.
Aan de slag met gezond leven
Er is veel kennis en ondersteuning voorhanden waar u als gemeente gebruik van kunt maken als u aan de slag gaat met gezond leven. Het RIVM bundelde alle informatie op een handige landingspagina. Hier zijn linkjes naar kennis- en ondersteuningspartijen, beschikbare informatie per GALA-doelstelling en webinars overzichtelijk weergegeven.
Handreikingen
Veel gestelde vragen
-
- Er zijn in het kader van IZA-GALA 2 specifieke uitkeringen (SPUK’s) voor gemeenten van toepassing.
- De eerste SPUK is bestemd voor gemeentelijke activiteiten, op een aantal omschreven domeinen en doelen.
- De tweede SPUK (€ 150 miljoen IZA-middelen, via mandaatgemeenten) is bedoeld voor inzet op coördinatie en uitvoering van activiteiten op het snijvlak van het medisch-sociaal domein en preventie. In de werkagenda (bijlage 2 van het GALA) is aangegeven waar de middelen aan besteed kunnen worden.
- Er is in deze tweede SPUK onder andere ruimte om geld in te zetten voor activiteiten die voortkomen uit het gezamenlijke - aan IZA gekoppelde - regioplan. Dit biedt meer ruimte om - op de regio toegesneden en regionaal afgestemde - keuzes te maken.
Voorbeeldvragen ter verduidelijking:
A. Kunnen gemeenten uit IZA budget, na beschrijving in het gezamenlijke regioplan een wijkverpleegkundige, of een fysio vergoeden voor hun tijd, zodat zij deel kunnen nemen aan regionale of lokale/wijk overleggen?
Ja, dit is mogelijk binnen de werkafspraken van het IZA in GALA en vanuit de kaders en verplichtingen uit de IZA-SPUK. Let er daarbij op dat er geen dubbel financiering gaat plaatsvinden, omdat er voor deze coördinatietaken van zorgverleners uit het curatieve domein ook andere financieringsmogelijkheden zijn, zoals de O&I middelen, subsidieregelingen via ZonMw of transformatiegelden. In regionaal verband zou je dus moeten afspreken wie wat betaalt.
B. Kan je een programma als Welzijn op recept in elke gemeente in je regio intensiveren (niet dubbel bekostigen) vanuit de 150 miljoen IZA SPUK?
Ja, dit is mogelijk. Gemeenten hebben ruimte om zélf prioriteiten te stellen binnen de IZA SPUK gelden. Dus dit kan ook een grotere inzet zijn op een activiteit of interventie dan waar financiering voor beschikbaar is binnen de eerder gepubliceerde SPUK. -
- In het IZA zijn afspraken opgenomen over regionale samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars op preventie (preventie-infrastructuur) alsook over de inrichting van ketenaanpakken over domeinen heen. Dit betreft de ketenaanpakken kansrijke start, valpreventie bij ouderen, aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen, de gecombineerde leefstijlinterventie bij overgewicht van volwassenen en welzijn op recept. Deze afspraken zijn uitgewerkt in hoofdstuk 3G van het GALA.
- Verder is er voor gemeenten jaarlijks € 150 miljoen structureel beschikbaar (minus BTW-afdracht en uitvoeringskosten) voor concrete plannen om de IZA-doelen te verwezenlijken.
- In de werkagenda van de VNG bij het GALA (bijlage 2) is beschreven wat voor dit geld aan inzet van gemeenten verwacht kan worden. In deze bijlage is ook een overzicht opgenomen van voor gemeenten relevante afspraken in het IZA.
- Een regeling hiervoor (Regeling specifieke uitkering IZA-doelen 2023-206), is op 17 juli 2023 gepubliceerd in de Staatscourant. Het budget wordt uitgekeerd aan één gemeente die namens de regio de middelen aanvraagt (mandaathouder).
-
- Alle 15 onderdelen van de brede regeling betreffen extra beschikbaar gestelde middelen ten opzichte van de vorige kabinetsperiode, behalve: Lokaal Sportakkoord (eerder via een eigenstandige Specifieke uitkering), Brede Regeling Combinatiefuncties (eerder via een decentralisatie-uitkering), Terugdringen gezondheidsachterstanden (eerder onder de noemer GIDS voor 150 gemeenten een decentralisatie-uitkering) en Kansrijke Start (eerder via een decentralisatie-uitkering).
- Voor deze vier onderdelen én voor Valpreventie en Mantelzorg geldt bovendien dat het om structurele middelen gaat.
- Enkele onderdelen in de brede regeling hebben financiering t/m 2025. Dat geldt voor Mentale Gezondheid, de Aanpak overgewicht en obesitas, Leefomgeving, en Opgroeien in een kansrijke omgeving & Vroegsignalering Alcoholproblematiek, Eén tegen Eenzaamheid, Versterking kennis- en adviesfunctie GGD en Coördinatiekosten regionale aanpak preventie. Op pagina 38 van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ziet u bovenstaande informatie openbaar in een tabel verwerkt voor alle 15 onderdelen van de Brede SPUK. Dat geeft een handig overzicht.
Publicaties & Brieven
Nieuwsbrief
Het eerste nummer van de Nieuwsbrief InZAke Gezond Leven is verschenen. Bekijk deze aflevering en meld u aan voor de nieuwsbrief!