Vernieuwende vormen van democratie (‘democratie op maat’) helpen gemeenten om voor al hun inwoners een krachtige lokale overheid te zijn die concreet bijdraagt aan de oplossing van maatschappelijke problemen.
alle Gemeenten met een participatieverordening in kaart gebracht
Gemeenten moeten hun inspraakverordening vervangen door een participatieverordening. Ze hebben hiervoor de tijd tot 1 januari 2027. De VNG maakte een kaart die laat zien welke gemeenten een participatieverordening hebben opgesteld. Via de kaart kunt u doorklikken naar de verordeningen. We stelden een Model Participatieverordening op, deze kwam eind 2024 beschikbaar.
Nieuws
Ons standpunt
Democratie is veel breder dan 'politiek'. Gemeenten experimenteren volop met nieuwe vormen van democratie door inwoners actief bij beleidsontwikkeling en besluitvorming te betrekken. Een aandachtspunt daarbij is behoud van de positie van de gemeenteraad. De gemeentelijke democratie moet meer ‘inclusief’ worden, de overheid moet handelen volgens de menselijke maat en vanuit een duidelijk toekomstbeeld.
Raadgevers over versterken lokale democratie
De representatieve democratie zelf moet versterkt worden. Daarom werken we met de leden samen om het ambt aantrekkelijk te houden en om kennis te delen over het raadswerk en het lokaal bestuur, onder meer via de Raadgevers (factsheets) over het versterken van lokale democratie.
Democratie en Jongeren
Kijk voor informatie en praktijkverhalen op het gebied van jongerenparticipatie op onze Projectpagina Jongerenparticipatie.
Meer weten over ...
Thorbecke 2024: maatwerk in lokale democratie en bestuur
Thorbecke 2024 is een VNG-project ter inspiratie van de toekomst van onze lokale democratie en bestuur, gericht op de thema’s: Digitale democratie, Directe democratie, Schaal, Inclusie en Burgerbestuur.
Right to Challenge
Een groep (georganiseerde) bewoners kan taken van de gemeente overnemen als zij denken dat het anders, beter, slimmer en/of goedkoper kan.
Programma Samen
Programma Samen richt zich op het versterken van bestaande bewonersinitiatieven in gemeenten. Met dat doel hebben VSBfonds, Oranje Fonds, Stichting DOEN en de VNG de handen ineengeslagen.
De coöperatieve samenleving
Waar komt deze beweging van samen organiseren vandaan? Hoe ziet de coöperatieve samenleving eruit? Hoe vergroten we met elkaar de kans op een duurzaam succes?
Lokale politieke partijen
Het Expertiseteam lokale politieke partijen onderzocht de ongelijkheid tussen lokale partijen en lokale afdelingen van landelijke partijen. Het advies verscheen onder de titel 'Gelijke monikken, gelijke kappen'. Het VNG-bestuur en de scoutingscommissie legden de samenwerking en gezamenlijke ambities voor positionering van lokale partijen binnen de VNG vast. En de VNG is niet tevreden over het voorstel voor de 'Wet op de politieke partijen'.
Rol van gemeenten
De korte lijnen tussen inwoners, gemeenteraden en colleges maken gemeenten bij uitstek de proeflokalen voor vernieuwende vormen van democratie. In 2017 formuleerden gemeenten hun visie en opdracht via de Ontwikkelagenda Lokale Democratie (pdf, 728 kB). Jaarlijks geven inwoners, politiek en bestuur op lokaal niveau verdere invulling aan hun eigen agenda.
Agenda
Quick Scan Lokale Democratie
Met de Quick Scan Lokale Democratie ontvangt u als gemeente een integraal beeld, een ’foto’, van de stand van uw eigen lokale democratie. Dit beeld komt tot stand door de input van inwoners, raadsleden, collegeleden en ambtenaren. De uitkomst is een startpunt om in gesprek te gaan over de lokale democratie. Daarna kunt u samen stappen nemen om het democratische samenspel te versterken.
Lokale Democratie
Lokale Democratie is een samenwerkingsprogramma dat gemeenten, provincies en waterschappen ondersteunt met activiteiten, leergangen en kennis om de lokale democratie te versterken en te vernieuwen.
Artikel: 'Wat is de impact van maatschappelijke initiatieven?'
Maatschappelijke initiatieven zijn overal zichtbaar. Bewoners zetten energiecoöperaties op, organiseren ontmoetingsplekken, ondersteunen buurtgenoten of werken aan groen en leefbaarheid. Wat is de waarde van die initiatieven? En hoe maak je die waarde zichtbaar? Lees het artikel
Praktijkvoorbeelden
Publicaties & Brieven
