Logo Draken temmers

Traumabehandeling doorbreekt intergenerationele overdracht geweld

Voorkomen intergenerationele overdracht

Kinderen en volwassenen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld of kindermishandeling kampen vaak met trauma-gerelateerde klachten. Deze klachten zijn van grote invloed op de ontwikkeling van veilige gehechtheid tussen kind en ouder en daarmee op de totale ontwikkeling van het kind.

Uit wetenschappelijk onderzoek (* Verwey-Jonker november 2020) blijkt dat traumabehandeling en/of gehechtheidsinterventies deze klachten kunnen verminderen evenals de kans op herhaald slachtofferschap. Ook kan behandeling voorkomen dat kinderen plegers worden als ze volwassen zijn.

Toch krijgt maar een klein deel van de kinderen en ouders behandeling aangeboden. Er is een groot gebrek aan gespecialiseerde behandelaars op het gebied van trauma en gehechtheid, die kunnen werken met slachtoffers van huiselijk geweld of kindermishandeling.

Expertiseplatform Trauma & Gehechtheid

Om de expertise op het gebied van trauma en gehechtheid te vergroten, is Drakentemmers opgericht, een online expertiseplatform voor (aankomende) behandelaren trauma en gehechtheid. Zij kunnen hier informatie, onderzoeken en praktijkkennis vinden over traumabehandeling bij kinderen en volwassenen die te maken hebben (gehad) met structureel huiselijk geweld.

Ook biedt het platform een integraal trainingsaanbod voor trauma- en gehechtheidsbehandelaars en de mogelijkheid van supervisie en intervisie. Daarnaast biedt het platform de mogelijkheid van matching van  vraag en aanbod van behandelaars en instellingen waar gespecialiseerde behandelaars nodig zijn (Vrouwenopvang, maatschappelijke opvang, MDA++).

De ambitie van Drakentemmers is om specialistische trauma- en hechtingsgerichte behandeling middels een landelijk dekkend netwerk van behandelaars beschikbaar te maken voor alle kinderen/gezinnen waar structureel huiselijk geweld speelt.

Onderzoek Verwey-Jonker, november 2020*

Het expertiseplatform sluit nauw aan bij de aanbevelingen uit het recent gepubliceerde onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut en de Augeo Foundation Kwestie van een lange adem: Kan huiselijk geweld en kindermishandeling echt stoppen? (online talkshow 12 november 2020). Uit dit onderzoek blijkt dat er in gezinnen, die te maken hebben met geweld, veelal sprake is van complexe problematiek, waarbij onderliggende traumaklachten en hechtingsproblematiek een grote rol spelen. De onderzoekers stellen daarbij vast dat systeemgerichte hulp en traumaverwerking belangrijk zijn om het geweldspatroon te doorbreken dat vaak van generatie op generatie wordt doorgegeven.

Over de naam Drakentemmers

De naam Drakentemmers is gebaseerd op het sprookje van Greenwald (2005) over een prins die verliefd wordt op een prinses uit een ander koninkrijk. Om met haar te mogen trouwen, moet hij de draak zien te temmen. Het temmen van de draak staat voor het verwerken van de traumatische gebeurtenissen en de heftige gevoelens die daarmee gepaard gaan.

Geweld hoort nergens thuis (GHNT)

Het Expertiseplatform trauma en gehechtheid na huiselijk geweld wordt gefinancierd vanuit het landelijk actieprogramma Geweld hoort nergens thuis (GHNT). Dit is een landelijke meerjarenprogramma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, het ministerie van Justitie en Veiligheid en de VNG met als doel huiselijk geweld en kindermishandeling eerder en beter in beeld te krijgen en het geweld duurzaam te stoppen, waardoor de vicieuze cirkel van geweld, de overdracht van generatie op generatie, kan worden doorbroken.

Initiatiefnemers van Drakentemmers

Drakentemmers is een initiatief van Blijf Groep, Altra, de Jeugdzorg Academie en zes regio’s van Geweld hoort nergens thuis (Alkmaar/West-Friesland, Amsterdam-Amstelland, Flevoland, Kennemerland, Kop van Noord-Holland en Zaanstreek-Waterland). Vanuit hun samenwerking merkten zij dat er meer kennis over trauma- en gehechtheidsbehandeling nodig is in de vrouwenopvang. Vanaf 2021 zijn nog eens 12 regio’s van Geweld hoort nergens thuis aangesloten. Ook heeft een trainerscollectief van ervaren behandelaars/trainers zich verbonden aan Drakentemmers.

Waar kunt u het platform Drakentemmers vinden?

Het platform Drakentemmers is sinds 21 januari te bezoeken op www.drakentemmers.nl. Karin Bloemen was aanwezig bij de start van de Drakentemmers en maakte samen met een aantal andere betrokken een digitale rondleiding op het platform.

traumascreening

Trauma’s worden nog te weinig herkend en kinderen en volwassenen krijgen daarom vaak niet of pas erg laat de hulp die ze nodig hebben. Het aanpakken van onveiligheid in gezinnen en gedragsproblemen is minder kansrijk als onderliggende trauma’s verborgen blijven en niet worden aangepakt. Voor het programma Geweld hoort nergens thuis (GHNT) is een adequate-trauma-aanpak belangrijk, niet alleen bij het signaleren van huiselijk geweld en kindermishandeling, maar vooral als bouwsteen bij het stoppen en structureel oplossen. Traumascreening en –behandeling kunnen helpen om de vicieuze cirkel van geweld te doorbreken.

Er is nog geen goede werkwijze voor professionals waarin traumascreening standaard onderdeel is van de probleemanalyse. Als trauma wel wordt gesignaleerd, staan gebrek aan motivatie, onvoldoende kennis, maar ook de directe toegang tot gespecialiseerde hulp en behandeling in de weg. Trauma moet onderdeel zijn van de integrale aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Binnen het programma GHNT wordt daarom ingezet op het vergroten van traumabewustzijn, het inrichten van traumascreening en het versterken van de trauma-aanpak. Samen gevat: traumasensitief werken.

Vanuit het project Trauma zijn er inmiddels twee tools ontwikkeld om deze traumasensitiviteit te bevorderen. De eerste is 'Inbedden van traumasensitivitiet'. Deze handreiking kan gebruikt worden om inzichtelijk te maken waar de regio staat op meerdere aspecten die bijdragen aan een structurele inbedding van traumasensitiviteit. In eerste instantie is de tool bedoeld voor de verschillende MDA++ regio’s en centra huiselijk geweld en kindermishandeling. Echter, deze kan breder worden benut. De tweede tool is ‘Traumasensitief werken binnen de visie gefaseerde keten/netwerkzorg’. Samen met Sander van Arum en Linda Vogtländer is een koppeling gemaakt van trauma en de visie gefaseerde keten/netwerkzorg, omdat trauma in elke fase van de visie aanbod dient te komen. Deze tool biedt inzicht op welke wijze trauma aan bod komt in een fase, aan welke vraagstelling gedacht kan worden, hoe per fase een bijdrage geleverd kan worden aan de trauma-aanpak en welke partijen daarbij betrokken kunnen worden.

Posttraumatische stressstoornis (PTSS)

Veel kinderen en volwassenen krijgen door huiselijk geweld en/of kindermishandeling te maken met een trauma. Onderzoeken onder gezinnen die bekend zijn bij Veilig Thuis, de Vrouwenopvang en Jeugdzorg tonen aan dat ingrijpende gebeurtenissen die gezinsleden meemaakten langdurig sporen nalaten. Posttraumatische stressstoornis (PTSS) is één van de traumavormen. Dit zich kenmerkt door herbelevingen, negatieve gedachten en gevoelens, waakzaamheid en vermijdend en schrikachtig gedrag. Ook beïnvloedt trauma vaak nog lang het welzijn en maatschappelijk functioneren van mensen. Het onderhouden van relaties is lastig en wordt vaak nog getekend door de traumatische gebeurtenissen. Psychische klachten, verslavingsproblemen, relationele problemen en het niet goed kunnen omgaan met tegenslagen kunnen gevolgen zijn van traumatische ervaringen. Het kan er zelfs toe leiden dat nieuw geweld of mishandeling en de overdracht hiervan van generatie op generatie realiteit wordt.

Animatie ‘Laat trauma je niet verscheuren’

Binnen het programma GHNT is samen met professionals en jongeren een animatie gemaakt om het bewustzijn rondom trauma te vergroten. De animatie is gericht op jongeren of op mensen die als kind traumatische ervaringen hebben gehad. Het begint voor iedereen met het herkennen van de signalen rondom trauma. Dat is stap één op weg naar traumasensitief denken en handelen. De animatie, die de titel kreeg: ‘Laat trauma je niet verscheuren’, geeft hoop en geeft aan hoe belangrijk het is om hulp te vragen en te krijgen. Er wordt zichtbaar gemaakt hoe trauma kan ontstaan tijdens ingrijpende ervaringen in je leven en welke gevolgen dit kan hebben. Het maakt je eenzaam. Er over spreken en hulp zoeken is van levensbelang, zodat trauma niet je leven (verder) verscheurt. Bekijk hieronder de animatie.