De gemeenteraad van Dongen heeft in zijn vergadering van 6 juni 2019 uitvoerig gesproken over de door alle landen van de Verenigde Naties (VN) vastgestelde 17 duurzame ontwikkelingsdoelen, ook wel de Global Goals genaamd. De raad heeft daarbij het college opgedragen om de Global Goals als leidraad te omarmen bij het ontwikkelen van beleid. Daarbij dient de focus te worden gelegd op de doelen 1 (geen armoede), 11 (een leefbaar dorp) en 13 (tegengaan van klimaatverandering). Ook heeft de raad met instemming kennis genomen van het voorstel van het college om de gemeente Dongen aan te melden als Global Goals gemeente. Vervolgens zijn in de Kadernota 2020 voor het eerst de internationale pictogrammen van de Global Goals gebruikt om de relatie aan te geven tussen de verschillende programma’s aan de ene kant en de daarbij behorende duurzame doelen aan de andere kant. Over de kaders en de uitvoering is uitvoerig gecommuniceerd, ook door middel van een folder. v Eenzelfde lijn is nu ook doorgetrokken bij de begroting voor 2020 en volgende jaren. Het begin is hiermee gemaakt!
Er zijn verschillende initiatieven uitgevoerd omtrent de Global Goals. Zo zijn horeca, winkels en supermarkten benaderd om hun toiletten op verzoek open te stellen. Het gemeentehuis is opengesteld aan passanten en aangemeld bij de Hoge Nood-app. Daarnaast is er een klantreis doorlopen om verspilling bij evenementen te voorkomen waarbij inwoners en organisatoren zijn geïnterviewd.
Bekijk hier de uitvoeringsagenda
Werken met de Global Goals is een kwestie van voortdurend integrale kansen zien, verbinden en pakken. In Súdwest-Fryslân zetten we daarbij gezamenlijk stappen. Onder andere het SDG-kompas uit de Omgevingsvisie 1.0 wijst de weg. Het kompas geeft naast thema’s ook handvatten voor de vertaling van de Global Goals naar het dagelijks beleid en de gemeentelijke activiteiten.
Vanaf 2021 werkt gemeente Schiedam met een nieuw klimaatbeleidsplan. Daarin worden de Global Goals als vertrekpunt genomen. Hoewel de Global Goals op mondiaal niveau zijn bedacht, kan de meeste impact juist op lokaal niveau worden gemaakt. Daarom kiest Schiedam ervoor om in het klimaatbeleid de Global Goals sterk te verweven.
Steeds meer gemeenten gebruiken de Global Goals om integraal te werken, of als instrument voor beleidscoherentie. Een van de manieren om hiermee van start te gaan is om de doelen op te nemen in formats voor raads- en collegevoorstellen. Verschillende gemeenten, waaronder gemeente Rheden, zijn hier al mee bezig.
Het bestuursakkoord van de gemeente Goirle luidt; ”Duurzaam en Dienstbaar”. De gemeenteraad heeft daarmee het college een uiterst ambitieuze opdracht gegeven om deze termen te vertalen in de praktijk. In de integraal tot stand gekomen uitvoeringsagenda is een relatie gelegd tussen de ambities van de raad en de ambities van het college. Deze ambities kunnen daarbij rustig worden gemarkeerd als topprioriteiten.
Aan het einde van de bestuursperiode moeten deze doelen nog verder zijn verankerd in de totale planning & control cyclus. Dit betekent ook dat ambities zijn vertaald in doelen met daaraan gekoppelde beleidsindicatoren. Dit helpt om te bepalen welke activiteiten nodig zijn om zo’n doel te bereiken. Deze agenda is tot stand gekomen in samenspraak met medewerkers vanuit alle afdelingen. Onderwerpen die vanuit meerdere invalshoeken kunnen worden aangevlogen, zijn daardoor in samenhang met elkaar gebracht met deze uitvoeringsagenda als resultaat.
Een fantastisch product, echt een eigentijdse vertaling van het bestuursakkoord, waarmee we concreet inhoud kunnen geven aan onze ambities.
Bert Schellekens, Wethouder gemeente Goirle
In de begroting 2020 van Gemeente Oisterwijk is dit jaar voor de eerste keer een fraai visuele weergave gemaakt van hoe de politieke thema’s verband houden met de Global Goals. Elk van de drie programma’s in de begroting begint met een kleurrijke, visuele samenvatting waarbij de kleuren van de tegels van de Globals Goals corresponderen met het thema in ons plan.
De 17 Global Goals for Sustainable Development van de VN helpen ons om een helder perspectief te vormen op een duurzame toekomst. Daarom hebben we dat in Oisterwijk in ons raadsprogramma, de perspectiefnota en de begroting omarmd. Maar een duurzame toekomst maak je niet alleen. Daar heb je ook gemotiveerde inwoners, betrokken ondernemers en betrouwbare partners voor nodig. Voor hen en voor onszelf hebben we deze visuele weergaven ontwikkeld. Een beeld zegt immers meer dan 1000 woorden. Zo maken we in één oogopslag duidelijk waar onze politieke thema’s de Global Goals raken en verweven we deze écht in ons beleid.
Hans Janssen, Burgemeester van Oisterwijk
Link naar de begroting waarin deze weergaven staan:
https://oisterwijk.raadsinformatie.nl/document/8048870/1/19-99_Begroting_2020_-_begroting_2020
Deze weergaven zijn vormgegeven door een eigen communicatiemedewerker. De Global Goals zijn als kapstok bovenaan weergegeven en deze gaan door de trechter waarbij ze aan een thema uit onze begroting gekoppeld worden. Deze koppeling is zichtbaar gemaakt in de gelijke kleurstelling en wanneer twee Global Goals van toepassing zijn op het thema is een tweede gekleurde cirkel getekend. Om aan te geven dat de thema’s verschillend zijn in grootte en impact is ook de grootte van de thema rondes verschillend. Zo maken we visueel wat grotere opgaven voor ons zijn in geld en/of impact voor de samenleving. De diverse thema’s met de koppeling van de Global Goals komen onder uit de trechter samen in het programma onderdeel. Het programma onderdeel is dan ook omgeven door een kleurenronde die afgestemd is op het logo van de Global Goals. Hierin komen immers meerdere Global Goals samen.
De gemeente Rheden omarmt vanaf juli 2016 de Global Goals en heeft ze vanaf 14 mei 2018 verankerd in haar organisatiestructuur. Daarnaast bracht zij al haar beleidsdocumenten, van coalitieakkoord tot teamdeals en college- en raadsvoorstellen, in lijn met de Global Goals. Bijkomend kiest zij voor een bottom up aanpak van allerlei initiatieven en projecten. Momenteel gaat de aandacht uit naar verankering van de Global Goals in de cultuur, manier van werken en structuur binnen en buiten het gemeentehuis.
Vooraf spraken wij af de transformatie van de organisatie aan de hand van de SDG’s continu te evalueren. Hierbij was het een bewuste keuze om dit via de PDCA-cyclus te doen, omdat wij ons realiseren dat de transformatie een organisch proces is waarbij continu bijgestuurd moet worden. Deze evaluaties vinden plaats aan de hand van de aanpak: Stewarding Sustainability Transformations ontwikkeld door dr. P. Kuenkel (Board member van de Club van Rome, portefeuillehouder SDG’s). De volgende activiteiten zijn tot zover uitgevoerd:
- Kennismaking met het ‘Collective Leadership’ als reflectief model voor ‘Stewarding Sustainability Transformations1’ bij een bezoek aan de Club van Rome op 18-20 juni 2018.
- Opleiding ‘Collective leadership’ (training als reflectiemodel voor SDG implementatie) voor het evaluatieteam te Potsdam (27-28 oktober 2018); resulterend in een evaluatieplan.
- Uitvoeren van activiteiten in het kader van de zelfevaluatie: film ter verduidelijking van de bedoeling en de activiteiten van onze organisatieontwikkeling; medewerkersonderzoek om effecten te meten; team-chats met de directie om het ‘verhaal van de organisatieontwikkeling te bespreken; managementbijeenkomsten om de netwerkorganisatie te doorleven; richten op de vergroting van de bijdrage aan de duurzame ontwikkelingsdoelen.
- Een afstudeeronderzoek (Universiteit Twente) naar de transformatie van een traditionele organisatie naar een Global Goal-opgave gerichte flexibele, multidisciplinaire werkende netwerkorganisatie aan de hand van de theorie van Kotter (Accelerate!; Kotter, 2012);
- Een afstudeeronderzoek (Universiteit Twente) naar het interne (informele) leiderschap benodigd voor een transformatie aan de hand van gedragskenmerken van Bales (1953) en Pratoom (2018)
- Een reflectie- en evaluatiebijeenkomst op 20-22 februari 2019 in Hannover onder leiding van dr. P. Kuenkel op basis van een rapportage over de uitkomsten van de evaluatie van de organisatieontwikkeling en Global Goals implementatie in Rheden.
- Vaststellen van een verbeterplan, reflectie en actieplan door het DT en presentatie door de portefeuillehouder in de Raadsvergadering van 2 april 2019.
Onze netwerkorganisatie werkt vanuit clusters van de Global Goals: werken vanuit de opgave: integraal en resultaatgerichtheid, samenwerking met inwoners, ondernemers en onderwijs, eigenaarschap en klantgerichtheid. Belangrijkste conclusies van het evaluatietraject zijn:
- Vergroot eigenaarschap door de “container” van verantwoordelijken voor de organisatieontwikkeling te vergroten. Zet hierbij in op het middenmanagement;
- Zorg voor één-op-één dialoog met management en medewerkers, geef aandacht;
- Zorg voor bijdrage/contributie van medewerkers en management bij de organisatieontwikkeling;
- Vertel het verhaal over de organisatieontwikkeling vanuit de persoonlijke levenssfeer van mensen en niet vanuit het abstracte begrip “netwerkorganisatie”. Geef een wenkend perspectief. Vertel verhalen over de goede voorbeelden;
- Zorg voor een gezamenlijk proces van leren met en van elkaar en delen van ervaring. Dit vergroot de betrokkenheid en het eigenaarschap.
In dit hoofdstuk komen we tot een synthese van de ervaringen van de gemeente Rheden in de periode 2016-2019. Deze lessen zijn aanbevelingen voor andere gemeenten die de Global Goals hebben omarmd of willen omarmen.
1. Betrek de Raad bij de keuze om met de Global Goals te werken. Wanneer de ambtelijke organisatie ervoor kiest om de Global Goals te gaan gebruiken om haar beleid- en/of organisatie er op in te richten, is het aan te bevelen de Raad deelgenoot te maken van de besluitvorming. Dit voorkomt weerstand en discussies achteraf.
2. Het ambtelijke topmanagement draagt dezelfde visie uit. Het vraagt leiderschap om de organisatie bij de hand te nemen en daadkracht en eenheid te tonen in visie en koers. Zorg voor een eenduidig verhaal om verwarring en twijfel bij medewerkers te voorkomen.
3. Focus op de ‘early adaptors’. Iedere verandering kent koplopers en achterblijvers. Focus op diegenen die een intrinsieke motivatie hebben om de verandering te helpen realiseren. Maak ‘de container’ van mensen die geloven in de verandering zo groot mogelijk, inspireer hen en maak ze mede verantwoordelijk.
4. Stel per goal een ambassadeur aan en inspireer deze ambassadeurs. Werken met collega's die een intrinsieke waarde aan een bepaald doel (Global Goal) toeschrijven, is een zeer krachtig hulpmiddel om de verandering door te geven. Inspireer deze ambassadeurs. Daartoe is het belangrijk gezamenlijke ervaringen te hebben en kennis te delen en nieuwe kennis samen te doorleven.
5. Breng het werken met de Global Goals niet als iets compleet nieuws. Werken met de Global Goals is iets dat je in je dagelijkse werk en denken kunt opnemen. Hanteer de Global Goals als checklist voor je handelen. Dit stimuleert integraal werken en creativiteit, en bevordert daarmee verbreding bij het beantwoorden van een vraag. Daarmee worden de Global Goals een onderdeel van het DNA van de medewerkers.
6. Praat niet alleen over de Global Goals, maar vooral over de bovenliggende doelen. De Global Goals gaan over een betere wereld door partnerships, resultaatgericht werken, integraal werken, externe oriëntatie, maar ook over leiderschap. Door focus te houden op de bovenliggende doelen vergroot je de acceptatie in de organisatie en het belang ervan.
7. Gebruik best practices en storytelling. Verspreid de boodschap door praktische en concrete voorbeelden en verhalen over de best practices. Deze voorbeelden vertegenwoordigen de menselijke maat en maken echt het verschil voor medewerkers, lokale ondernemers en inwoners
8. Hanteer de Global Goals in de externe communicatie in triple helix partnerships en netwerken. De eenheid in taal verbroedert, mensen van verschillende organisaties werken vaak aan dezelfde doelen vanuit een ander perspectief! Dat stimuleert vernieuwing en creativiteit. De Global Goals fungeren daarbij als katalysator. Dit stimuleert de samenwerking tussen overheid, ondernemers, onderwijs en maatschappelijke organisaties.
9. Ontwikkel een netwerk of database voor het delen van ‘best practices’. ‘Deel en geef door’ (Share and pass on) is de 18e Global Goal in de gemeente Rheden, en niet voor niets. Cruciaal is dat we ervaringen en best practices delen. Dit verbetert de projectmatige samenwerking.
10. Pas de principes van collectief leiderschap toe. Voor het werken aan de doelen achter de Global Goals ontwikkelde dr. P. Kuenkel, lid van het bestuur van de Club van Rome, een aanpak op basis van wereldwijde ervaringen. Haar ‘Kompas’ richt zich op het zoeken naar de gezamenlijkheid in motivaties. De menselijke maat is daarbij leidend, waarbij kernwaarden zoals empathie, een volledige (holistische) benadering, eigenaarschap, humaniteit en gelijkwaardige dialoog gelden. Het kompas helpt om, vanuit collectief leiderschap, transformaties van organisaties op basis van de Global Goals succesvol te maken.
Gemeente Súdwest-Fryslân. Meer dan 89.000 Friezen, 89 kernen. Een kleurrijk gebied tussen Sneek, Stavoren en de Afsluitdijk. Uniek door het weidse landschap en het mooie water. Rijk aan cultuurhistorie. Súdwest-Fryslân is van ons allemaal. We wonen, werken en recreëren er. Dat doen we het liefst in een fijne en gezonde omgeving. Met elkaar werken wij hier aan.
Omgevingsvisie op basis van de Global Goals
Alle Global Goals hebben direct of indirect verband met het dagelijkse werk. De doelen gaan uit van een integrale aanpak waarbij de fysieke, sociale en economische aspecten van duurzaamheid met elkaar in balans zijn. Daarom deed Súdwest-Fryslân mee aan een praktijkproef door de VNG waarin verbinding is met de Nederlandse Omgevingsvisie. Súdwest-Fryslân benut de 17 Global Goals als afwegingskader, niet alleen bij het maken van de Omgevingsvisie óók bij het ‘tot leven brengen’ van de Omgevingsvisie. Het proces programmeren assetmanagement is hier dan ook aan gekoppeld.
De koppeling van de Global Goals aan de Omgevingsvisie van Súdwest-Fryslân kunt u vinden via deze link: https://www.omgevingsvisiesudwestfryslan.nl/sdwestfrysln4globalgoals
Een inspirerend handelingsperspectief voor ons allemaal!
Jannewietske de Vries, Burgemeester van Súdwest Fryslân
Zie ook: https://www.youtube.com/watch?v=bKbxi1XkruA.
Voortvarend koers houden
Súdwest-Fryslân wil meer betekenen voor Europa. De ambitie om meer Europees bezig te zijn komt voort uit het hoofdlijnenakkoord 2018-2022, “Súdwest-Fryslân ontwikkelt en verduurzaamt”. Zo is er een Position paper Europe ready gemaakt; zie ook onderstaande ‘Ambitiepraatplaat’. En in de Kadernota 2020 is de link gelegd naar de Duurzame ontwikkeldoelen.”
Klik op onderstaande afbeelding om de volledige praatplaat te openen.
