Na jaren van verslechtering is de financiële conditie van gemeenten verbeterd. In 2020 scoorden nog 42 gemeenten een onvoldoende, in 2021 waren dat er 16. De investeringen van gemeenten zijn echter nog steeds onder de maat. Bij 110 gemeenten is het investeringsniveau al jaren te laag.
Gemeenten hadden over 2021 een overschot (voor mutatie reserves) van € 1,6 miljard op de exploitatierekening. Hiervan was € 0,5 miljard afkomstig uit de grondexploitatie. Dit blijkt uit analyse van de (voorlopige) ongecorrigeerde opendata IV-3 van de jaarrekeningen 2021, die het CBS heeft verzameld.
Met de houdbaarheidstest brengt een gemeente haar financiële gezondheid in beeld. Het geeft de uitkomst voor de financiële conditie index van de gemeente en voor elk van de achterliggende financiële kengetallen. Op de stand handmatig kan met de test de begrotingsruimte voor de komende jaren worden geraamd.
De 'Benchmark Nederlandse gemeenten 2022' van accountantsorganisatie BDO bevestigt nog eens dat gemeenten met structurele financiële uitdagingen kampen. Verdere verschraling van de gemeentelijke voorzieningen ligt op de loer. Dit jaar verwachten gemeenten een tekort van in totaal € 1 miljard.
Op basis van de openbare cijfers IV-3 van de jaarrekeningen 2020 brengt de VNG ook dit jaar weer de financiële conditie van gemeenten in beeld. Opvallend is dat bijna de helft van alle gemeenten een erg groot houdbaarheidstekort heeft. Bij hen is de financiële weerbaarheid onder de maat.
De regeling voor het aanpassen van het drempelbedrag voor het verplicht schatkistbankieren per 1 juli 2021 is onlangs in de Staatscourant gepubliceerd. Voor het derde en het vierde kwartaal van 2021 moeten gemeenten uitgaan van het nieuwe drempelbedrag.
De fondsbeheerders gaan naar aanleiding van de motie Ozütok (35470-B, nr.7) de financiële positie van gemeenten met financiële kengetallen volgen. De motie roept de fondsbeheerders op de Tweede Kamer beter te informeren over de toereikendheid van de middelen in het gemeentefonds.
Vanaf 1 juli 2021 wordt voor gemeenten (en provincies, waterschappen en hun gemeenschappelijke regelingen) met een begrotingstotaal tot € 500 miljoen de drempel voor het verplicht schatkistbankieren verhoogd naar 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen.
Hoe kan een gemeente het Centraal Economisch Plan (CEP) van het CPB vertalen naar haar begroting en beleidsplannen? VNG Risicobeheer ontwikkelt samen met andere partijen een bijsluiter op het CEP voor gemeenten.
De houdbaarheidstest gemeentefinanciën voor 2021 met handleiding is beschikbaar. Met deze test kan een gemeente de actuele financiële conditie in beeld brengen. De test geeft de uitkomst voor de financiële conditie index en voor elk van de achterliggende financiële kengetallen waarop de index is gebaseerd.