Aandacht voor neveneffecten

Het hoofddoel van belastingheffing is het ontvangen van inkomsten. Maar de belastingheffing heeft tegelijkertijd neveneffecten. Dit komt onder meer doordat niet alle burgers en bedrijven evenveel belasting betalen. De keuze om een bepaalde belasting te gaan heffen (of af te schaffen) zal dan ook van invloed zijn op bepaalde groepen in de gemeente.

De invloed hoeft overigens niet alleen merkbaar te zijn in de portemonnee, maar kan ook van invloed zijn op gedragingen van burgers en bedrijven. Zo kan de invoering van parkeerbelastingen ertoe leiden dat bezoekers elders gaan parkeren. En een weegsysteem in de afvalstoffenheffing kan leiden tot een betere scheiding van afval. De neveneffecten kunnen dus een reden zijn om een belasting in te voeren of om te kiezen voor een bepaalde tariefsstructuur.

Afwegingen gemeenteraad bij samenstelling belastingmix

De gemeenteraad maakt de keuze welke belastingen een gemeente wel heft en welke niet. Deze keuzevrijheid houdt tegelijkertijd in dat de gemeenteraad bepaalt welke belastingen er worden ingezet, hoe de belastingen over burgers en bedrijven worden verdeeld en hoe groot de gewenste belastingopbrengst uit een belasting is. Het geheel aan gemaakte keuzes aan te heffen belastingen en de hoogte daarvan, noemt men ook wel de belastingmix.

Bij de invulling van de belastingmix moet de gemeenteraad een aantal keuzes maken:

  • afweging over de verdeling: op wie moet de belasting drukken: burgers of bedrijven, kiezers of derden,┬áde hele gemeente of alleen de kostenveroorzakers?
  • zetten we een belasting in om niet-fiscale beleidsdoelen te realiseren? Wellicht het bekendste voorbeeld daarvan zijn de parkeerbelastingen die het gemeentelijk beleid rond parkeerdruk ondersteunen
  • de hoogte van de uitvoeringskosten van een belasting: een weegsysteem bij de afvalstoffenheffing vraagt bijvoorbeeld meer administratie en is dus duurder dan een vast bedrag per huishouden

Vergelijken met andere gemeenten

Veel gemeenten kijken bij de samenstelling van de belastingmix niet alleen naar de wettelijke mogelijkheden en lokaal gegroeide gewoonten. Steeds vaker bestaat er de behoefte om te kijken wat de buren doen. Een nuttige vindplaats voor deze informatie is de Atlas voor de lokale laten van het COELO. Dit is ook het standaardwerk waarnaar de VNG verwijst voor het vergelijken van woonlasten bij gemeenten omdat deze het meest complete en eenduidige overzicht biedt.

Meer informatie