Als in een regio sprake is van capaciteitstekort op het stroomnet, spreken we van ‘netcongestie’. Tot nu toe reserveerden netbeheerders een deel van de netcapaciteit, zodat aanvragen van kleinverbruikers (zoals huishoudens, nieuwbouwprojecten, laadpalen en mkb’ers) kunnen worden toegewezen. Dat stopt per 1 juli 2026. Vanaf dan komt iedereen die in een congestiegebied een aanvraag wil doen – groot en klein – op dezelfde wachtlijst totdat er in die regio weer capaciteit beschikbaar komt.
Aanpassingen in prioriteringskader
Om te zorgen dat in netcongestiegebieden belangrijke maatschappelijke functies zoals scholen, woningen en ziekenhuizen voorrang krijgen op een aansluiting, heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) het maatschappelijk prioriteringskader opgesteld. Daarmee zetten netbeheerders de aanvragen voor transportcapaciteit op basis van maatschappelijk belang op de wachtlijst.
Het kader werkt net als bij de prioritering op een wachtlijst voor huurwoningen. Het creëert geen extra ruimte, maar regelt enkel de verdeling van de beschikbare capaciteit. Dit betekent dat ook geprioriteerde aanvragen op een wachtlijst komen, maar zij krijgen wel voorrang op andere aanvragen.
Het kader omvat 3 categorieën waaraan voorrang mag worden verleend:
- Congestieverzachters, zoals grootschalige batterijsystemen. Zij krijgen de hoogste prioriteit, omdat ze ruimte vrijmaken op het volle net.
- Organisaties die nodig zijn voor de nationale veiligheid. Denk aan ziekenhuizen, defensie, noodhulp, veiligheidsdiensten, waterbeheer, stroomnetten en de verkeersveiligheid.
- Essentiële basisbehoeften zoals woningen, het verzwaren van bestaande aansluiting van een woning, scholen, OV en gas-, warmte- en telecomnetten.
Alle andere aanvragen die niet hieronder vallen, zoals winkels, bakkerijen en slagers, laadpalen, casino's, bioscopen en datacentra, volgen daarna op de wachtlijst.
Grote gevolgen voor woningbouw en verduurzaming
Het wegvallen van de reservering voor kleinverbruikers (KV) gaat grote maatschappelijke impact hebben, voorzien gemeenten en sectorpartijen:
- Meer dan de helft van de woningbouwprojecten van gemeenten vertragen of gaan helemaal niet door, omdat zij niet langer automatisch transportcapaciteit krijgen en ook op de wachtlijst van de netbeheerder komen.
- En verduurzamingsplannen, zoals publieke laadvoorzieningen en warmteprogramma’s van gemeenten, dreigen grote achterstanden op te lopen.
- Ook voor andere kleinverbruikers kunnen de gevolgen groot zijn, zoals mkb-bedrijven en exploitanten van laadpalen. Zij belanden achter in de wachtrij, na de geprioriteerde projecten. Ze komen voorlopig niet in aanmerking voor transportcapaciteit en hebben geen gelijke toegang tot oplossingen zoals congestieverzachters of alternatieve transportrechten.
Nieuwe werkwijze voor gemeenten
De aanpassingen in het prioriteringskader vragen een fundamenteel andere werkwijze voor gemeenten bij het aanvragen van netcapaciteit bij netbeheerders. Lees meer over ‘eerder aanvragen’ in het bouwproces
Meer informatie
- Op de Kenniscommunity Netcongestie van het Landelijk Actieprogramma Netcongestie kunnen verschillende partijen hun kennis, ervaring en dilemma’s delen.
- Op de website van NP RES vindt u een goed overzicht van wat het nieuwe ACM-kader betekent voor overheden.