Op 25 mei 2021 is het wetsvoorstel ‘Wijziging van de Wet publieke gezondheid vanwege quarantaineplicht voor reizigers’ door de Eerste Kamer aangenomen.

Deze wet schept de verplichting: 

  • voor reizigers die vanuit een aangewezen hoogrisicogebied met eigen vervoer naar Nederland reizen om bij inreis te beschikken over een negatieve testuitslag 
  • voor reizigers die vanuit een aangewezen zeer hoogrisicogebied naar Nederland reizen om in quarantaine te gaan. Deze quarantaineplicht houdt in: 
    o    de reiziger moet gedurende 10 dagen verblijven op het eigen woonadres of een verblijfplaats naar keuze
    o    de reiziger kan zich op dag 5 van de quarantaineplicht laten testen. Bij een negatieve testuitslag eindigt de quarantaineplicht op die dag.   

Rol voor gemeenten in handhaving quarantaineplicht

De wet voorziet in toezicht- en handhavingsbevoegdheden voor de burgemeester bij niet-naleving van de quarantaineplicht. Dit kan worden bestraft met een bestuurlijke boete van € 339, en er kan daarnaast ook een last onder dwangsom worden opgelegd.  

Organisatie van toezicht en handhaving 

Een expertwerkgroep heeft de VNG en het ministerie van VWS geadviseerd om toezicht en handhaving te organiseren via regionale mobiele teams. Hierdoor kan de capaciteitsvraag over meerdere gemeenten worden gespreid. Het staat gemeenten vrij om de handhaving naar eigen inzicht en in afstemming met andere gemeenten vorm te geven. U kunt hierbij gebruikmaken van onderstaande handreiking en modelbesluiten en -mandaatregeling. Het verzoek is om de vormgeving van het toezicht af te stemmen binnen het regionaal beleidsteam van uw veiligheidsregio.  

Het ministerie ontvangt graag zo spoedig mogelijk per gemeente naam, postadres, e-mailadres en telefoonnummer van de contactpersoon aan wie het belteam de te handhaven casussen per koerier kan versturen. Deze gegevens kunt u mailen naar qsp@minvws.nl. Deze gemeenten worden binnenkort uitgenodigd door het ministerie voor een webinar over de uitvoering van de handhaving. 

Compensatie

De inschatting is dat dagelijks ongeveer 300 reizigers door het landelijk belteam wordt benaderd. In de compensatie is ingeschat dat hieruit circa 100-150 meldingen voortkomen. Bij de bekostiging van het toezicht is uitgegaan van de inrichting van regionale mobiele teams die bestaan uit 2 handhavers per regio voor een periode van 7 maanden. Via een decentralisatie uitkering in het gemeentefonds wordt in september 2021 € 120.000 beschikbaar gesteld aan de 25 gemeenten waar de regionale mobiele teams ressorteren. Daarnaast worden eventuele bezwaar- en beroepskosten per casus vergoed. Gemeenten worden verzocht om deze kosten, op het moment dat ze zich voordoen, bij te houden zodat ze achteraf kunnen worden gedeclareerd. Over de wijze van vergoeding van die kosten wordt nader gecommuniceerd.  

Werkproces handhaving quarantaineplicht 

Belteam

Inreizigers uit zeer hoogrisicogebieden kunnen direct na inreis worden benaderd door een belteam dat in opdracht van het ministerie van VWS werkt. Het belteam ondersteunt de betrokkene bij het naleven van de quarantaineplicht. Als wordt vermoed dat de betrokkene zich niet aan de quarantaineplicht houdt of als de telefoon meerdere malen niet wordt opgenomen kan het belteam een melding maken dat nader onderzoek door een toezichthouder gewenst is.  

Melding 

De melding wordt verstuurd aan de opgegeven contactpersoon van de gemeente waar het quarantaine-adres is gevestigd. In de voorgestelde optie van regionale teams is dat de burgemeester onder wiens verantwoordelijkheid het regionaal mobiel team voor die gemeenten is georganiseerd. De burgemeester ontvangt dezelfde dag via een koerier de quarantaineverklaring met daarin de relevante gegevens van de betrokkene waaronder het quarantaine-adres.

Uitvoering 

De gemeentelijke toezichthouder kan vervolgens een controle uitvoeren bij het opgegeven quarantaine-adres. In de wet is expliciet bepaald dat de betrokkene bereikbaar moet zijn voor de toezichthouder.  

  • Als de persoon thuis is, is er geen overtreding van de quarantaineplicht. De gemeentelijke toezichthouder kan in het gesprek met de betrokkene het belang van het bereikbaar zijn in verband met de quarantaine benadrukken. 
  • Als de persoon buiten wordt aangetroffen, dan is er in beginsel een overtreding van de quarantaineplicht (behoudens bijvoorbeeld overmacht). Er is in beginsel ook sprake van een overtreding van de quarantaineplicht als iemand anders open doet en verklaart dat de betrokkene niet op het quarantaine-adres aanwezig is. 
  • Als niemand open doet, zoekt de toezichthouder telefonisch contact. Wordt ook de telefoon niet opgenomen dan is het afhankelijk van de omstandigheden van het geval (bijvoorbeeld een verklaring van een huisgenoot of buurman). Daarbij kan ofwel aangenomen worden dat de quarantaineplicht is geschonden ofwel dat een hercontrole op een later moment nodig is. Wordt wel opgenomen, maar doet de persoon de deur vervolgens niet open, dan is dit een belangrijk vermoeden dat er sprake is van een overtreding van de quarantaineplicht. 

Sancties 

Overtreding van de quarantaineplicht kan leiden tot een bestuurlijke boete van € 339 en eventueel aanvullend een last onder dwangsom. De last onder dwangsom kan worden ingezet als te voorzien is dat de enkele boete niet tot een gedragsverandering zal leiden. De hoogte van de dwangsom wordt bepaald door de burgemeester, die kan beoordelen van welk bedrag in dat specifieke geval voldoende prikkel uitgaat om de quarantaineplicht na te leven. 

Meer informatie 

Meer informatie vindt u in deze documenten die in opdracht van VWS zijn opgesteld:

Overige informatie