Om verkiezingen ‘coronaproof’ te kunnen organiseren is de Tijdelijke wet verkiezingen COVID-19 aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer. Naar aanleiding van ingediende moties is een tweede spoedwet in voorbereiding, met name gericht op het mogelijk maken van briefstemmen en early voting. De internetconsultatie is op 4 november van start gegaan.

Belangrijkste maatregelen uit de Tijdelijke wet verkiezingen COVID-19:

  • Het college van B en W kan mobiele en bijzondere stembureaus aanwijzen waarvan de toegang is beperkt tot kiezers die wonen of verblijven op de locaties waar de stembureaus zitting houden (zoals in zorginstellingen). Vanwege de beperkte toegang moet een waarnemer worden aangewezen die toeziet op het verloop van de stemming.
  • Als stemlokalen wel groot genoeg zijn om een stemming te houden, maar te klein om met inachtneming van de 1,5 meter de stemmen te tellen, mogen de stembiljetten op de verkiezingsdag op een andere locatie worden geteld. 
  • Het minimale aantal stembureauleden wordt uitgebreid van 3 naar 4, vanwege extra taken door coronamaatregelen. Bovendien is het takenpakket van stembureauleden niet langer bij 1 stembureaulid belegd, maar naar 2 stembureauleden gegaan.
  • Stembureauleden kunnen aanwijzingen geven aan kiezers om de coronamaatregelen in acht te nemen. Het stembureaulid dat bij de ingang staat en de voorzitter kunnen kiezers die zich ook na herhaald verzoek niet aan de coronamaatregelen houden, vragen het stemlokaal te verlaten.
  • Voor kiezers die een volmacht verleend krijgen van een andere kiezer, wordt geregeld dat zij maximaal 3 machtigingen kunnen aannemen (in plaats van het huidige maximum van 2).

Tweede spoedwet

Naar aanleiding van moties die zijn aangenomen bij de behandeling in de Tweede Kamer bereidt de minister een tweede spoedwet voor. De Kamer heeft gevraagd om briefstemmen mogelijk te maken voor kwetsbare personen en een vorm van vroegstemmen (early voting). Het conceptwetsvoorstel is ter internetconsultatie aangeboden. 

De belangrijkste voorstellen zijn:

  • Alle kiesgerechtigden van 70 jaar en ouder krijgen de mogelijkheid om per brief te stemmen. 
  • Kiesgerechtigden kunnen 2 dagen voor de dag van de stemming (bij de Tweede Kamerverkiezing op maandag 15 en dinsdag 16 maart 2021) in hun gemeente op een aantal locaties vervroegd hun stem uitbrengen. Het wetsvoorstel regelt het minimaal aantal ter beschikking te stellen stemlokalen, gebaseerd op het aantal inwoners van de gemeente. 
  • De termijn tussen de stemming en het aftreden van de zittende leden van het vertegenwoordigend orgaan waarvoor de verkiezing wordt gehouden, wordt verlengd van de huidige 8 naar 13 dagen.
  • Als de tellers zo vermoeid dreigen te raken dat van een zorgvuldige stemopneming redelijkerwijs geen sprake meer kan zijn, kan de burgemeester de telling schorsen en op de volgende dag continueren. Er moet dan wel al minimaal op lijstniveau zijn geteld.
  • Hoofdstembureaus kunnen meer plaatsvervangende leden aanwijzen.
  • De hoofdstembureaus en het centraal stembureau zenden hun zittingen via een live-verbinding op internet uit. Ook kunnen de voorzitters besluiten geen fysieke, maar een digitale zitting te houden.
  • Bij ministeriële regeling kunnen extra hygiënemaatregelen worden getroffen voor gemeentelijke en hoofdstembureaus, en het centraal stembureau.

De VNG blijft aandacht vragen voor de uitvoerbaarheid van de maatregelen. Om die reden vindt een  uitvoeringstoets plaats.

Ondersteuningsteam stemlokalen

Het ministerie van BZK richt een ondersteuningsteam in om gemeenten te helpen bij het vinden van geschikte stemlokalen. Het team richt zich op het beschikbaar krijgen van (meer) onderwijsgebouwen, rijksgebouwen en gebouwen van private partijen.

Wervingscampagne stembureauleden

Het ministerie van BZK start eind november of begin december een wervingscampagne om meer stembureauleden te werven. Hiervoor wordt een landelijke website ontwikkeld waar belangstellenden zich bij de gemeente van hun keuze kunnen aanmelden.

Meer informatie

Het ministerie van BZK houdt gemeenten via nieuwsbrieven aan alle gemeenten op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen.

De NVVB heeft een platform voor gemeenten gelanceerd waar gemeenten voorbeelden kunnen delen en vragen kunnen stellen en waar informatie beschikbaar wordt gesteld. Op dit platform is een apart gedeelte voor verkiezingen ingericht.

De Kiesraad heeft een Informatiepunt Verkiezingen waar u vragen kunt stellen. Dat is iedere werkdag van 9.00 tot 17.00 uur te bereiken op het nummer 070 – 426 7329 of via e-mail Informatiepunt@kiesraad.nl.