Digitale veiligheid raakt direct aan het functioneren van de gemeente, de continuïteit van de dienstverlening, de bescherming van gegevens en de betrouwbaarheid van het openbaar bestuur. Daarom is het de taak van de raad om hier scherp op te sturen en het college te bevragen op risico's, keuzes en maatregelen.
Gemeenten zijn steeds afhankelijker van digitale systemen en gegevens. Dat maakt hen kwetsbaar voor cyberaanvallen, storingen, datalekken en andere digitale incidenten. De gevolgen kunnen groot zijn: dienstverlening kan stilvallen, gevoelige gegevens kunnen op straat belanden en maatschappelijke onrust kan ontstaan. Digitale veiligheid vraagt daarom om structurele aandacht, duidelijke verantwoordelijkheden en blijvende aanpassing aan nieuwe dreigingen, binnen de gemeentelijke organisatie en in het bredere veiligheidsdomein.
Cyberbeveiligingswet
Met inwerkintreding van de Cyberbeveiligingswet (verwacht Q2 2026) zijn gemeenten wettelijk verplicht om risico’s in kaart te brengen en passende beveiligingsmaatregelen te nemen. Doen ze dat niet, dan kunnen sancties volgen. Het is daarom belangrijk dat gemeenten hun informatie en systemen goed op orde hebben en goed beveiligen.
Wat is uw rol?
Als raadslid is het belangrijk dat u zicht houdt op de risico's, de prioriteiten en de vraag of de basis op orde is. Digitale veiligheid vraagt om structurele aandacht in beleid, begroting en verantwoording, niet alleen na een incident. Ook kunt u controleren of digitale risico's voldoende zijn meegenomen in het integrale veiligheidsbeleid, zoals het lokaal risicoprofiel en het Integraal Veiligheidsplan.
De vernieuwde Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2) is de landelijke standaard voor informatiebeveiliging. Het gemeentebestuur legt hierover jaarlijks via de ENSIA-systematiek verantwoording af aan de gemeenteraad. Voor privacybescherming volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is het college van burgemeester en wethouders verantwoordelijk. De gemeenteraad heeft hierbij een controlerende taak.
Hulpmiddelen speciaal voor raadsleden
- Serious game raadsleden: grip op cyberbeveiliging
- Factsheet 'Raadsleden en informatiebeveiliging' (pdf, 1,2 MB, 2025)
- Checklist 'Digitale veiligheid voor raadsleden' (pdf, 206 kB, 2023)
- Raadswijzer Weerbaarheid online criminaliteit (2026)
Wat doet de VNG?
De Informatiebeveiligingsdienst (IBD) is het noodhulpteam, het Computer Emergency Response Team (CERT) voor gemeenten. Deze dienst helpt bij incidenten, analyseert dreigingen en levert dreigingsbeelden aan gemeenten. Ook ondersteunt de IBD gemeenten met programma’s die de digitale weerbaarheid vergroten.
De VNG voert ook de Agenda Digitale Veiligheid 2028 (pdf, 130 kB) uit. Daarin staan acties en programma’s die gemeenten helpen om bewuster en beter voorbereid te zijn op digitale risico’s.
Meer informatie vindt u in het VNG-dossier Digitale veiligheid en Privacy.