Met de Omgevingswet veranderen veel regels voor het (ver)bouwen, veranderen of vernieuwen van de fysieke leefomgeving. Denk bijvoorbeeld aan de bouwregelgeving, waarbij de technische en ruimtelijke activiteit zijn losgeknipt, wat van invloed is op de lokale regelgeving. Als gemeenten is het verstandig inwoners en bedrijven te informeren over de nieuwe regels en procedures. Om gemeenten hierin te ondersteunen heeft de VNG voorbeeldteksten beschikbaar gesteld met de regels voor veelvoorkomende bouwwerken, zoals het aanbrengen een erfafscheiding.
Hieronder volgt een meest recente versie van de voorbeeldteksten met de regels voor het plaatsen van een erf- of perceelafscheiding. Wij adviseren u – voordat u gaat werken met de teksten – de uitleg en instructie te lezen.
Deze voorbeeldtekst gaat uit van de bouwregels in het omgevingsplan van rechtswege.
Algemene noot 1: Heeft uw gemeente in het omgevingsplan extra mogelijkheden/regels staan voor het zonder vergunning plaatsen van een erf- of perceelafscheiding? Vermeldt deze dan op de webpagina of in de brochure.
Algemene noot 2: Als u het omgevingsplan van rechtswege gewijzigd heeft of in de toekomst wijzigt (bruidsschatregels en/of regels uit voormalige bestemmingsplannen), dan moet u natuurlijk de voorlichtende teksten daarop aanpassen.
Versie 1 – december 2025
– BEGIN VOORBEELDTEKST –
Erfafscheidingen
Heb ik een omgevingsvergunning nodig voor het bouwen van een erfafscheiding? En aan welke regels moet ik mij houden bij het bouwen van een erfafscheiding?
Mogelijk wilt u een erfafscheiding bouwen. Bijvoorbeeld voor uw privacy of om uw tuin of erf af te sluiten van omliggende terreinen. Omdat een erfafscheiding vaak van buitenaf zichtbaar is, moet deze zo goed mogelijk in het straatbeeld passen. Ook moet u de erfafscheiding veilig bouwen, zowel voor uzelf als voor uw buren. Daarom gelden er regels.
Een erfafscheiding is een bouwwerk
Er zijn verschillende soorten erfafscheidingen, bijvoorbeeld een schutting, een tuinmuur of een hek. Denk ook aan kant-en-klare afscheidingen, zoals vlechtschermen. Dit zijn allemaal bouwwerken.
Een heg en andere planten op de erfgrens, zijn geen erfafscheidingen, omdat het geen bouwwerken zijn. De bouwregels die in deze tekst worden toegelicht zijn dan ook niet van toepassing op een heg of andere planten op de erfgrens.
Waar moet u op letten bij het bouwen van een erfafscheiding?
Bouwvergunning nodig? Bouwmelding doen? Welke bouwregels gelden er?
U heeft bij het bouwen te maken met technische en ruimtelijke bouwregels. In het kader 'Bouwen & regels' leest u hier meer over.
Of u voor het bouwen van een erfafscheiding een bouwmelding moet doen en/of een ruimtelijke bouwvergunning nodig heeft, hangt af van de hoogte van de erfscheiding en van de plek waar deze wordt geplaatst.
Voor erfafscheidingen die niet hoger zijn dan 1 meter hoeft u geen bouwmelding te doen en heeft u ook geen ruimtelijke bouwvergunning nodig. Hiervoor maakt de plek van de erfafscheiding niet uit.
Voor erfafscheidingen hoger dan 1 meter maar niet hoger dan 2 meter hoeft u geen bouwmelding te doen. Of u dan wel een ruimtelijke bouwvergunning nodig heeft, hangt af van de plek van de erfafscheiding. Als de erfafscheiding goed zichtbaar wordt, bijvoorbeeld door plaatsing aan de voorkant, heeft u een ruimtelijke bouwvergunning nodig. Vanwege de zichtbaarheid gelden dan meer ruimtelijk bouwregels. Hetzelfde geldt als de erfafscheiding geen relatie heeft met een hoofdgebouw.
Voor erfafscheidingen hoger dan 2 meter moet u een bouwmelding doen en heeft u een ruimtelijke bouwvergunning nodig. Hiervoor maakt de plek van de erfafscheiding niet uit.
In de praktijk betekent dit voor het bouwen van een erfafscheiding het volgende:
Technische bouwregels
Voor een erfafscheiding heeft u geen technische bouwvergunning nodig, maar u moet wel een bouwmelding doen als de erfafscheiding hoger is dan 2 meter.
U moet zich altijd houden aan de algemene technische bouwregels uit het Besluit bouwwerken leefomgeving. Dus óók als u geen technische bouwvergunning nodig heeft.
[ zie hieronder over het meten van de hoogte ]
Ruimtelijke bouwregels
Voor een erfafscheiding die niet hoger is dan 1 meter heeft u geen ruimtelijke bouwvergunning nodig.
In dat geval zijn ook de ruimtelijke bouwregels uit het omgevingsplan niet aan de orde voor uw erfafscheiding.
Voor een erfafscheiding hoger dan 1 meter maar niet hoger dan 2 meter, is geen ruimtelijke bouwvergunning nodig als de erfafscheiding voldoet alle volgende criteria:
- Op het erf of perceel waarop de erfafscheiding wordt gebouwd, staat al uw woning (of een ander hoofdgebouw) waarmee de erfafscheiding een functionele relatie heeft.
- De erfafscheiding komt achter de lijn die loopt langs de voorkant van dat hoofdgebouw en vanaf daar evenwijdig loopt met het aangrenzend openbaar toegankelijk gebied zonder het hoofdgebouw te doorkruisen of in het gebouwerf achter het hoofdgebouw te komen.
Twijfelt u of uw erfafscheiding achter de bedoelde lijn komt? Neem dan contact op met uw gemeente.
[ hier de contactgegevens van verantwoordelijke afdeling/persoon toevoegen ]
Als u géén ruimtelijke bouwvergunning nodig heeft, zijn ook de ruimtelijke bouwregels uit het omgevingsplan niet aan de orde voor uw erfafscheiding.
Als uw erfscheiding hoger dan 1 meter maar niet hoger dan 2 meter niet voldoet aan alle bovenstaande criteria heeft u wel een ruimtelijke bouwvergunning nodig.
Voor een erfafscheiding hoger dan 2 meter heeft u altijd een ruimtelijke bouwvergunning nodig.
Als u voor uw erfafscheiding een ruimtelijke bouwvergunning nodig heeft, moet u zich daarnaast houden aan de ruimtelijke bouwregels uit het omgevingsplan.
Zou u in zo'n geval voor uw erfafscheiding willen afwijken van ruimtelijke bouwregels uit het omgevingsplan? Mogelijk wil de gemeente daar in dit geval wel toestemming voor geven. Deze zogenoemde 'buitenplanse omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit' wordt direct meegenomen door de gemeente bij de beoordeling van uw aanvraag voor een ruimtelijke bouwvergunning. Zie hierover ook het kader 'Bouwen & regels'.
[ zie hieronder over het meten van de hoogte ]
Het meten van de hoogte van uw erfafscheiding
U moet de hoogte van uw erfafscheiding loodrecht meten. U doet dit aan de kant waar het afgewerkte terrein het hoogst is. U moet daarbij plaatselijke ophogingen of verdiepingen aan de voet van de erfafscheiding die niet bij het verdere verloop van het terrein passen, buiten beschouwing laten. Tenzij de ophoging/verdieping noodzakelijk is voor de bouw van de erfafscheiding; dan moet u die niet buiten beschouwing laten.
Regels lokale situatie
Let op: soms toch een bouwvergunning nodig, ook al voldoet uw project aan alle bovenstaande criteria. Of een andere omgevingsvergunning.
[ Noot voor gemeente: Deze tekst aanpassen op de lokale situatie ]
Plaatst u de erfafscheiding bij een monument, of bij een gebouw in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht? Of beschadigt of verstoort u (misschien) beschermde dieren of planten? Of plaatst u de erfafscheiding bij een gebouw dat illegaal gebouwd is of illegaal gebruikt wordt?
In deze gevallen gelden er vaak meer regels en/of extra vergunningplichten voor bouwen of natuur. Neemt u hiervoor contact op met ... [ Noot voor gemeente: Geeft u hierbij duidelijk aan met wie de initiatiefnemer contact op moet nemen ]
Melding doen en/of vergunning aanvragen
Als u voor uw erfafscheiding een bouwmelding moet doen, kunt u dit doen via het omgevingsloket.
Als u voor uw erfafscheiding een ruimtelijke bouwvergunning moet aanvragen, kunt u dit doen via het Omgevingsloket. U vraagt in het loket dan een omgevingsvergunning aan voor een 'bouwactiviteit (omgevingsplan)'. Zie voor uitleg van deze termen het kader 'Uitleg bouwen en regels'.
Voor zover nodig neemt de gemeente bij de ruimtelijke bouwaanvraag een eventuele afwijking van ruimtelijke bouwregels uit het omgevingsplan direct mee bij de beoordeling. De gemeente kijkt dan of de aangevraagde afwijking 'buitenplans' kan worden toegestaan.
Als u een melding moet doen èn een ruimtelijke bouwvergunning moet aanvragen, adviseren we u om dit tegelijkertijd te doen.
[ Apart kader ]
Bouwen en regels
Voor (ver)bouwen gelden altijd technische regels en ruimtelijke regels
Voor bouwen en verbouwen gelden op grond van de Omgevingswet twee soorten regels: technische bouwregels en ruimtelijke bouwregels. Mogelijk heeft u voor het (ver)bouwen één of twee omgevingsvergunningen nodig.
Het kan zo zijn dat u vanuit de technische regels geen vergunning nodig heeft, maar wel vanuit de ruimtelijke regels. Of andersom.
Het kan ook zijn dat voor uw bouwproject één of meer meldplichten of informatieplichten gelden.
Op deze webpagina noemen wij de twee omgevingsvergunningen voor bouwen de 'technische bouwvergunning' en de 'ruimtelijke bouwvergunning'. Officieel heten deze vergunningen in de wet: 'omgevingsvergunning voor de bouwactiviteit' en 'omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit bouwwerken'.
In het omgevingsloket kunt u omgevingsvergunningen aanvragen. In dit loket vindt u de technische bouwvergunning onder de naam 'bouwactiviteit (technisch)' en de ruimtelijke bouwvergunning onder de naam 'bouwactiviteit (omgevingsplan)'.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de verschillende termen:
| Hoe noemen we het hier? | Hoe heet het in de wet? | Hoe heet het in het loket? |
| Technische bouwvergunning | Bouwactiviteit | Bouwactiviteit (technisch) |
| Ruimtelijke bouwvergunning | Omgevingsplanactiviteit bouwwerken | Bouwactiviteit (omgevingsplan) |
Let op: Als uw project bouwvergunningvrij is, dan moet u nog wel voldoen aan algemene bouwregels. Dit zijn zowel technische als ruimtelijke regels. Zo moet bijvoorbeeld bij bouwwerkzaamheden gevaar voor de directe omgeving worden voorkomen. Oftewel: vergunningvrij betekent niet regelvrij.
Technische regels: Besluit bouwwerken leefomgeving
De technische bouwregels staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Deze regels gaan bijvoorbeeld over veiligheid en gezondheid en zijn overal in Nederland hetzelfde.
Ruimtelijke bouwregels: Omgevingsplan (en Besluit bouwwerken leefomgeving)
De ruimtelijke bouwregels staan in het omgevingsplan van de gemeente. Hierin staan regels over bijvoorbeeld de afmetingen en de plek van een bouwwerk. Of regels over wat u op een locatie mag doen. Mag u er bijvoorbeeld wonen of een bedrijf vestigen? De gemeente kan voor lokale situaties specifieke regels stellen in het omgevingsplan. Hierdoor kunnen de regels dus per gemeente en per wijk verschillen. De regels in het omgevingsplan van de gemeente kunt u vinden in het Omgevingsloket.
Mogelijk wilt u bij uw project afwijken van ruimtelijke bouwregels in het omgevingsplan. Soms mag dit zonder omgevingsvergunning, maar het kan ook zijn dat u voor het afwijken van die regels een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit nodig heeft. Dat is een zogenoemde buitenplanse 'omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit'. Ook als u voor uw project géén ruimtelijke bouwvergunning nodig heeft, kan het zijn dat u voor het afwijken van die regels alsnog een buitenplanse 'omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit' nodig heeft.
Ook in het landelijke Besluit bouwwerken leefomgeving staan enkele ruimtelijke bouwregels.
Andere regels
De informatie op deze webpagina gaat alleen over de bouwregels. Mogelijk gelden voor uw project ook nog andere regels. Bijvoorbeeld regels over het kappen van een boom of over een milieubelastende activiteit. Ook daarvoor kan een omgevingsvergunning nodig zijn. Meer informatie hierover vindt u op [ hier de weblink toevoegen ].
Wie moet zich aan de regels houden?
Let op: niet alleen u moet zich aan alle regels houden, maar ook de mensen die voor u werken, zoals uw aannemer.
Extra informatie
Voorbeeldteksten publieksvoorlichting veelvoorkomende bouwwerken
Erf- en perceelafscheidingen is één van uit een serie van voorbeeldteksten voor publieksvoorlichting over veelvoorkomende bouwwerken. Vraag uw gemeente ernaar of kijk op de website [ hier de weblink toevoegen ].
Disclaimer
Aan deze tekst is grote aandacht besteed, maar als er verschil is tussen deze voorlichtende tekst en de geldende regelgeving, dan kunt u geen rechten ontlenen aan deze tekst. De geldende regelgeving is altijd van toepassing. Bij twijfel kunt u contact opnemen met [ hier de contactgegevens toevoegen ].
– EINDE VOORBEELDTEKST –