Participatie onder de Omgevingswet

Een gemeente kan van een verordening afwijken. Omdat een verordening door de gemeenteraad wordt vastgesteld, is het echter wel aan de gemeenteraad om hierover te beslissen. Verder is het ook aan de gemeenteraad om te beslissen in welke vorm dit plaats moet vinden en wat dus voor het afwijken nodig is. 

In de regel wordt in gemeenten alleen bij verordening van een verordening afgeweken. Dit betekent dat er een aparte verordening moet komen of een verordening die de participatieverordening aanvult. In sommige gemeenten is een gewoon gemeenteraadsbesluit voldoende.

Criteria of regels voor de participatie die de initiatiefnemer uitvoert bij de voorbereiding van zijn omgevingsvergunningaanvraag kunnen niet direct doorwerken naar de aanvrager. De aanvraagvereiste participatie is namelijk uitputtend geregeld in de Omgevingswet en mag niet worden uitgebreid met criteria. 

Het verplicht stellen van participatie bij de buitenplanse omgevingsplanactiviteit is een uitzondering hierop, maar ook deze verplichtstelling kan niet worden uitgebreid met extra criteria of voorwaarden. Een bevoegd gezag kan wel beleidsregels vaststellen.  

Informatie hierover is te vinden op iplo.nl 

Bestuursorganen kunnen beleidsregels vaststellen over:

• hun eigen bevoegdheden
• onder hun verantwoordelijkheid uitgeoefende bevoegdheden
• door hen gedelegeerde bevoegdheden Dit staat in artikel 4:81 lid 1 Awb.  

Als het niet gaat om een eigen bevoegdheid, dan kan een bestuursorgaan alleen beleidsregels vaststellen als een wettelijk voorschrift dit expliciet toestaat. Dit staat in artikel 4:81, lid 2 Awb. Dit betekent voor de participatie bij de buitenplanse omgevingsplanactiviteit dat beleidsregels door het college van burgemeester en wethouders worden vastgesteld en enkel betrekking mogen hebben op de wijze waarop het college de participatie meeweegt.

De kosten van de zienswijzeprocedure, zoals genoemd artikel 16.65 van de Omgevingswet, mogen in rekening worden gebracht via de leges voor het in behandeling nemen van de vergunningaanvraag. Deze kosten mogen worden doorberekend omdat de zienswijzeprocedure direct verband houdt met de vergunningaanvraag en een zorgvuldige voorbereiding en belangenafweging vereist, zoals de Awb voorschrijft.

De 'zienswijzeprocedure' wordt niet gelijkgesteld met een inspraakprocedure, waarbij heroverweging van het algemene beleid plaatsvindt. In plaats daarvan wordt het beschouwd als een inventarisatie van bedenkingen die bij een zorgvuldige voorbereiding van de beslissing op de vergunningaanvraag hoort, waardoor het individuele belang op de voorgrond treedt.

Bij de reguliere procedure lijkt het inbrengen van zienswijzen meer incidenteel voor te komen. De kosten van de zienswijzeprocedure zouden dan verdisconteerd kunnen worden in het 'basistarief' voor het in behandeling nemen van de aanvraag om een omgevingsvergunning.

Het lijkt er dus op dat de gemeente leges mag verhogen wanneer de gemeente gebruik maakt van de zienswijzeprocedure. Dit moet echter zorgvuldig worden overwogen en in lijn zijn met de geldende regelgeving..

In de modelverordening leges van de VNG is een tariefverhoging (modaliteit) opgenomen als de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure moet worden gevolgd:

Artikel 2.48 Uitgebreide voorbereidingsprocedure

Toelichting bij artikel 2.48 Uitgebreide voorbereidingsprocedure

In beginsel is op de voorbereiding van de beslissing op de aanvraag om een omgevingsvergunning om wijziging van de voorschriften van een omgevingsvergunning of om intrekking van een omgevingsvergunning de reguliere procedure van toepassing (paragraaf 16.5.2 van de Ow). De reguliere procedure is acht weken, met mogelijkheid van verlenging met 6 weken. Als instemming van een ander bestuursorgaan nodig is (zie hiervoor artikel 2.51 van de tarieventabel), is de beslistermijn vier weken langer (artikel 16.64 van de Ow). Artikel 16.65 van de Ow geeft aan wanneer de uitgebreide voorbereidingsprocedure van toepassing is. Er zijn gevallen bij Amvb aangewezen, dit is uitgewerkt in artikel 10.24 van het O, bijvoorbeeld bij bepaalde rijksmonumentenactiviteiten, sommige mba’s of lozingsactiviteiten. Op verzoek of bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (als het college van B&W dat heeft bepaald) is de uitgebreide voorbereidingsprocedure ook voorgeschreven (artikel 16.65, eerste lid, aanhef en onder b, en vierde lid, van de Ow). De uitgebreide voorbereidingsprocedure staat in afdeling 3.4 van de Awb. Deze procedure leidt tot extra werkzaamheden en kosten en daarom ook tot extra leges. Er is een tariefdifferentiatie opgenomen voor mba’s en overige gevallen, omdat de procedure bij een mba naar verwachting meer kosten met zich meebrengt. In hoofdstuk 14 Or waarin de tarieven staan die de minister als bevoegd gezag toepast, is het tarief voor mba’s hoger gesteld.