Als raadslid bent u niet in dienst van de gemeente of de raadsfractie, maar u ontvangt wel een raadsvergoeding en een onkostenvergoeding. Hoe zit dat precies?

De basis voor de rechtspositie van raadsleden is de Gemeentewet, het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers en de gemeentelijke verordening rechtspositie raads- en commissieleden.

Raadsvergoeding

Als raadslid ontvangt u voor uw werkzaamheden een raadsvergoeding. Deze gaat in op de dag van beëdiging. De hoogte van de vergoeding is afhankelijk van de grootte van de gemeente. Over de raadsvergoeding betaalt u loon- en inkomstenbelasting. U kunt dit door de gemeente laten inhouden als u kiest voor het fictief werknemerschap. U kunt ook kiezen voor de fiscale positie van zelfstandige. Als u kiest voor de fiscale positie als zelfstandige dan moet u zelf de betaling van de loon- en inkomstenbelasting regelen. U ontvangt voor de onkosten die u maakt als raadslid een onkostenvergoeding. Deze onkostenvergoeding mag u niet weigeren.

De vaste onkostenvergoeding is bedoeld voor:

  • Representatie
  • Vakliteratuur
  • Excursies
  • Bureaukosten
  • Porti
  • Contributie
  • Lidmaatschappen en zakelijke giften

Voor deze kosten mag u geen declaraties indienen. Als u kiest voor de fiscale positie van zelfstandige moet u aantonen welke onkosten u daadwerkelijk heeft gemaakt. Als dat minder is dan uw onkostenvergoeding, betaalt u belasting over het verschil. 

Uitkering en raadslid

Als u een raadsvergoeding naast uw uitkering ontvangt dient u daarvan melding te doen bij het UWV. In zijn algemeenheid vraagt het UVW alle wijzigingen in uw persoonlijke, werk- of inkomenssituatie aan hen door te geven. Inkomsten die u ontvangt vanuit het raadslidmaatschap kunnen namelijk van invloed zijn op (de hoogte van) uw uitkering.

Voor raadsleden die een uitkering ontvangen vanwege gehele of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid is een aparte regeling getroffen in het Rechtspositiebesluit. Het kan namelijk gebeuren dat door de hoogte van uw raadsvergoeding het arbeidsongeschiktheidspercentage door het UWV wordt verlaagd. Dit kan weer gevolgen hebben voor de hoogte van uw arbeidsongeschiktheidsuitkering. Om dit te voorkomen kan op uw verzoek de raadsvergoeding door de gemeente worden verlaagd. Op die manier heeft het raadslidmaatschap geen negatieve inkomensconsequenties voor u.

Politiek verlof

Als raadslid heeft u wettelijk recht op (politiek) verlof om uw raadslidmaatschap uit te kunnen oefenen, ongeacht of u werkzaam bent bij de overheid, in het onderwijs of in het bedrijfsleven. Hoeveel verlof u kan krijgen, hangt af van de omvang van het raadslidmaatschap en de baan die u er naast heeft.

Politiek verlof en bedrijfsleven

In het Burgerlijk Wetboek staat dat iemand die in loondienst werkt, van zijn werkgever kan vragen dat die hem buitengewoon onbetaald verlof verleent om vergaderingen van de gemeenteraad, commissies van de raad of van het college van burgemeester en wethouders te kunnen bijwonen. Wanneer u en uw werkgever geen overeenstemming bereiken over het verlof, kan de rechter om een beslissing worden gevraagd. Het niet bereiken van overeenstemming vormt voor de werkgever geen ontslaggrond.

Politiek verlof en overheid of onderwijs

Ambtenaren hebben op grond van de Ambtenarenwet recht op buitengewoon verlof voor de vervulling van de taken als raadslid. Als u raadslid bent en bij de overheid of in het onderwijs werkt, dan heeft u over het algemeen voldoende aan verlof voor enkele uren per week. Bij buitengewoon politiek verlof voor enkele uren per week is in de ambtelijke of onderwijsrechtspositie vaak opgenomen of en zo ja op welke wijze uw raadsinkomsten met uw loon verrekend worden.

Nevenfuncties

Raadsleden zijn verplicht om alle functies die zij vervullen openbaar te maken. Dat betreft al het betaald en onbetaald werk ongeacht of deze wel of  niet te maken hebben met het raadslidmaatschap. Als raadslid moet u goed afwegen of andere functies verenigbaar zijn met het raadslidmaatschap. Als uw eigen belang, of dat van iemand die u goed kent, in het geding is, kunt u beter niet meedoen aan het debat en de besluitvorming. Transparantie en openheid zijn essentieel.

Sociale zekerheid

Als raadslid valt u niet onder de sociale zekerheidswetgeving. U valt dus niet onder de Ziektewet, de WW of de WIA. Als u ziek wordt, worden uw bezoldiging en onkostenvergoeding doorbetaald. Bent u zwanger of langdurig ziek, dan kunt u wel met zwangerschaps- of ziekteverlof. U moet dit dan wel zelf aanvragen bij de burgemeester met een verklaring van uw arts of verloskundige. In deze periode kunt u tijdelijk vervangen worden. In de periode dat u met verlof bent, wordt uw onkostenvergoeding gehalveerd. U kunt per raadsperiode maximaal drie keer vervangen worden. Als u een structurele fysieke beperking hebt dan is het mogelijk op grond van het rechtspositiebesluit onder voorwaarden een WIA-voorziening te krijgen. De gemeente kan u een financiële tegemoetkoming verstrekken zodat u de voorziening zelf kunt aanschaffen, of de gemeente kan u een voorziening verlenen. Op deze manier heeft u vergelijkbare rechten als een werknemer.