Gemeenten moeten hun wijzigingsbesluiten en andere omgevingsplandocumenten publiceren op diverse platformen. Op deze pagina leest u welke documenten u waar moet publiceren. Publiceren kan inhouden: beschikbaar stellen, mededelen, bekendmaken, kennisgeven of ter inzage leggen.
Let op: op basis van voortschrijdend inzicht is deze pagina op 12 februari aangepast.
In de infographic ziet u de relatie tussen alle documenten, publicatievormen en platformen. Onder de infographic lichten we dit toe.
Alle publicatiemomenten vindt u ook terug in het Stappenplan wijzigen omgevingsplan.
Download de figuur (pdf, 178 kB)
Zie hiervoor de rechterkolom van de infographic. Er zijn 4 platformen waar de documenten met betrekking tot het omgevingsplan moeten landen en te raadplegen zijn.
Omgevingsloket / Regels op de kaart
Het onderdeel Regels op de kaart van het Omgevingsloket bevat een integrale weergave van tekst en kaart (inclusief annotaties) van onder andere het (geconsolideerde) omgevingsplan (de regeling), inclusief de werkingsgebieden, de algemene en eventueel de artikelsgewijze toelichting en bijlagen bij de regels. Denk bij bijlagen bij de regels bijvoorbeeld aan een bijlage met begrippen of een tabel met normen.
Zowel het nieuwe deel van het omgevingsplan als het tijdelijk deel (bruidsschat en voormalige bestemmingsplannen) zijn hier te raadplegen, met uitzondering van verordeningen die deel uitmaken van het omgevingsplan tijdelijk deel.
'Regels op de kaart’ bevat ook de geconsolideerde ontwerpbesluiten. Hierbij zijn de wijzigingen zichtbaar in renvooi.
Lokaleregelgeving.overheid.nl
Lokaleregelgeving.overheid.nl bevat een tekstuele weergave van het geconsolideerde STOP-deel van het omgevingsplan (de regeling) met afzonderlijke werkingsgebieden (GIO's) waarnaar je kunt doorklikken. Tevens bevat het wetstechnische informatie waarbij je een overzicht hebt van de genomen wijzigingsbesluiten. Van hieruit kun je doorklikken naar de individuele wijzigingsbesluiten op Officielebekendmakingen.nl. Bij de regeling is ook een link opgenomen naar de weergave van het omgevingsplan in Regels op de kaart.
Op Lokaleregelgeving.overheid.nl staan alleen de onderdelen van het omgevingsplan die in STOP zijn opgesteld. Dat wil zeggen: de bruidsschat en het nieuwe deel. De voormalige bestemmingsplannen staan hier niet (geen consolidatie met IMRO). Zodra de transitie voltooid is, bevat dit platform het gehele integrale omgevingsplan.
De consolidatie van bekendgemaakte besluiten die nog niet in werking zijn getreden wordt niet getoond in Lokaleregelgeving.overheid.nl.
Officielebekendmakingen.nl
Op Officielebekendmakingen.nl staan de publicatiebladen van alle gemeenten. In het publicatieblad publiceert de gemeente onder meer wettelijk verplichte en aanvullende informatie die samenhangt met het wijzigen van het omgevingsplan.
Alle (ontwerp)wijzigingsbesluiten zijn hier te raadplegen. Daarnaast worden in het publicatieblad kennisgevingen gepubliceerd die zien op de terinzagelegging van de op het (ontwerp)besluit betrekking hebbende stukken (zie ook hieronder bij Informatie).
De gepubliceerde stukken zijn voor onbepaalde tijd toegankelijk en het is niet mogelijk om deze te wijzigen of verwijderen. Dit is met name relevant met het oog op privacy- of bedrijfsgevoelige informatie. Eventuele foutjes kunnen immers niet ongedaan worden gemaakt. Verder is voor sommige informatie juist relevant dat deze slechts voor een bepaalde tijd beschikbaar is, omdat het onderdeel is van de besluitvormingsprocedure.
Bij het besluit is een link opgenomen naar de weergave van het omgevingsplan in Regels op de kaart. Bij ontwerpbesluiten is een link opgenomen naar de ‘ontwerpregeling’ in Regels op de kaart.
Platform voor elektronische ontsluiting van stukken
Dit betreft een platform dat de gemeente zelf moet realiseren, ten behoeve van het (verplicht) elektronisch ter inzage leggen van stukken. Dit kan vorm krijgen op een deel van de gemeentelijke website of een apart, al dan niet regionaal, platform. Het betreft een verplichting op grond van de Bekendmakingswet. Zie hierover ook paragraaf 4.2.3 van TPOD Omgevingsplan.
Opgemerkt wordt dat er allerhande regelgeving over de gemeentelijke informatiehuishouding relevant is bij het beschikbaar stellen van informatie. Complex is dat elk van de wetten en regels veelal een ander oogmerk heeft (gegevensbescherming en privacy versus openbaarheid en toegankelijkheid) en niet in samenhang is opgesteld. Belangrijk is dat u in ieder geval zorgt dat procedures doorgang kunnen vinden door de verplichte elektronische terinzagelegging mogelijk te maken. Tegelijk moeten gemeenten ook strategisch nadenken over een meer definitieve en integrale benadering van dit vraagstuk.
Op de pagina Platform voor elektronische ontsluiting van stukken vindt u een praktische checklist voor de realisatie van een platform. Daarnaast is het raadzaam om na te gaan in hoeverre u voor de terinzagelegging op termijn het publicatieplatform kunt gebruiken waarop de gemeente de informatiecategorieën beschikbaar stelt die op grond van de Wet open overheid actief openbaar moeten worden gemaakt (zie ook hieronder over Vormen van publicatie).
Zie hiervoor ook de linkerkolom van de infographic.
Regeling (omgevingsplan)
Iedere gemeente heeft één omgevingsplan. Bij inwerkingtreding bestaat dit uit het tijdelijk deel. Door het nemen van wijzigingsbesluiten wordt het integrale omgevingsplan (de regeling) stapsgewijs opgebouwd totdat alle onderdelen van het tijdelijk deel verwerkt zijn en daarmee de transitie afgerond is. De regeling is hiermee het product van het tijdelijk deel en alle opvolgende wijzigingsbesluiten.
Net als andere regelgeving bestaat de regeling uit regels, bijlagen bij de regels, een algemene toelichting en een artikelsgewijze toelichting. Wat het omgevingsplan onderscheidt van (veel) andere regelgeving is dat het veel werkingsgebieden (GIO’s) bevat die aan de regels gekoppeld worden. Door het koppelen van regels aan werkingsgebieden en deze te annoteren via de plansoftware is naast een documentgerichte benadering (Lokaleregelgeving.overheid.nl) ook een locatiegerichte benadering (via de ‘Regels op de kaart’) mogelijk.
Wijzigingsbesluiten
Het omgevingsplan (de regeling) wordt gewijzigd door het nemen van wijzigingsbesluiten. Dit wijzigingsbesluit wordt in de plansoftware van de gemeente gegenereerd. Om te zorgen dat het op de platformen op een uniforme manier gepresenteerd kan worden, moet het qua vorm en opbouw aan bepaalde eisen voldoen (zie TPOD omgevingsplan). De plansoftware dwingt deze verplichte vorm en opbouw in meer of mindere mate ook af.
We onderscheiden in de infographic een aantal onderdelen van het wijzigingsbesluit.
- Het juridische besluitdeel (dictum, wijzigbijlage en werkingsgebieden) is het onderdeel dat op rechtsgevolg is gericht.
- Vaak bevat een wijzigingsbesluit een (algemene) toelichting op het besluit.
- De motivering is bedoeld om een onderbouwing te geven op het besluitdeel en aan te tonen op welke wijze wordt voldaan aan de evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Randvoorwaardelijk is dat de motivering het besluit dient te ‘dragen’.
- Bij de motivering kunnen bijlagen horen. De raad stelt deze bijlagen vast. De bijlagen maken dan ook integraal deel uit van de motivering. Het zal niet vaak voorkomen dat de raad bijlagen hoeft vast te stellen. Het meest voorkomende voorbeeld is de nota met beantwoording van de zienswijzen. Bij andere stukken zal veelal sprake zijn van op het besluit betrekking hebbende stukken (zie hierna).
NB: de ‘wijzigbijlage’ is dat deel van het juridisch besluitdeel dat exact weergeeft welke wijzigingen het besluit aanbrengt in de regeling. Dit wordt gedaan in de zogenaamde renvooiweergave. Daarin is groen gemarkeerd wat wordt toegevoegd en rood gemarkeerd wat wordt verwijderd. Als in de plansoftware wordt gekozen voor de methode ‘integrale tekstvervanging’ wordt deze renvooiweergave niet getoond; dit wordt echter meer en meer een uitzondering.
Kennisgeving
Gemeenten moeten volgens TPOD omgevingsplan (paragraaf 10.4) – als verplichte procedurestap – op verschillende momenten in het voorbereidingsproces van een wijzigingsbesluit van het omgevingsplan een kennisgeving publiceren in het publicatieblad (op Officielebekendmakingen.nl).
Afhankelijk van het moment in het proces, bevat deze kennisgeving het volgende:
- informatie over het voornemen tot het wijzigen van het omgevingsplan
- een zakelijke weergave van de inhoud van het (ontwerp)besluit
- informatie over de terinzagelegging van de stukken behorende bij het (ontwerp)besluit
- de mogelijkheden en termijn voor zienswijzen of beroep
Op het besluit betrekking hebbende stukken
De Algemene wet bestuursrecht schrijft voor dat de op het besluit betrekking hebbende stukken die redelijkerwijs nodig zijn ter beoordeling van het ontwerp ter inzage moeten worden gelegd. Dit met als doel dat belangstellenden en belanghebbenden deze stukken kunnen raadplegen om een beter begrip te kunnen krijgen van het (ontwerp)besluit en de afwegingen die hieraan ten grondslag liggen of hebben gelegen. Het gaat dus om stukken die de raad gebruikt bij het komen tot en motiveren van het (ontwerp)besluit. Het betreft een formele verplichting die, bij een niet correcte invulling, gevolgen kan hebben voor de rechtmatigheid van het besluit dan wel invloed kan hebben op de beroepsprocedure.
Hét kenmerkende verschil met de bijlagen bij de motivering (zie hiervoor) is dat de raad de op het besluit betrekking hebbende stukken niet vaststelt en ze geen integraal onderdeel zijn van het besluit. Voorbeelden zijn onderzoeksrapporten, het MER, (geanonimiseerde) zienswijzen, het verzoek tot wijziging van het omgevingsplan, e-mails of raadsnotulen. Zie voor meer informatie over de op het besluit betrekking hebbende stukken ook paragraaf 4.2.3 van TPOD omgevingsplan.
De wetgever onderscheidt verschillende soorten publicaties. Om elkaar goed te kunnen begrijpen is het van belang dat we een gedeeld beeld hebben bij de verschillende vormen van publicaties. Zie hiervoor ook de middelste kolom van de infographic.
Beschikbaar stellen
Om regels na te kunnen leven moeten deze voldoende kenbaar zijn. Daarom moet u regels in geconsolideerde vorm voor eenieder beschikbaar maken op een nader te bepalen internetadres (zie artikel 19 van de Bekendmakingswet in samenhang gelezen met artikel 5.1 van het Besluit elektronische publicaties). Dit is blijkens artikel 3.1 van de Regeling elektronische publicaties (Rep): https://wetten.overheid.nl (hier wordt voor decentrale regelgeving doorgelinkt naar: lokaleregelgeving.overheid.nl). Dit betekent dat een geconsolideerde versie van het omgevingsplan ook beschikbaar moet zijn op bovengenoemd internetadres.
Dit is anders dan onder de Wro het geval was. Artikel 19 van de Bekendmakingswet, in samenhang gelezen met artikel 5.1 van het Besluit elektronische publicaties, zondert namelijk Wro-besluiten uit van de consolidatieverplichting. In plaats daarvan bevatte de Wro een bepaling dat de betreffende Wro-besluiten via een aan te wijzen voorziening raadpleegbaar zijn (artikel 1.2.1 van het Besluit ruimtelijke ordening). Dit is Ruimtelijkeplannen.nl.
Mededelen
Gemeenten zijn verplicht om mededeling te doen van de integrale inhoud (inclusief bijlagen bij de motivering) van het ontwerpwijzigingsbesluit in het gemeentelijke publicatieblad op Officielebekendmakingen.nl. Dit volgt uit artikel 10.3c van het Omgevingsbesluit in samenhang gelezen met artikel 12 van de Bekendmakingswet.
Dit is anders dan onder de Wro. Onder de Wro werd alleen kennisgegeven van de zakelijke weergave van het ontwerpbesluit in het gemeentelijke publicatieblad op Officielebekendmakingen.nl en was de integrale tekst te raadplegen via Ruimtelijkeplannen.nl.
Technische randvoorwaarden publiceren bijlagen in gemeenteblad
STOP biedt de mogelijkheid om bijlagen bij een wijzigingsbesluit te voegen en te publiceren via de LVBB in het gemeenteblad. De bijlagen worden als bijlage bijgevoegd. U moet dan rekening houden met de grenzen die door STOP/TPOD aan een wijzigingsbesluit gesteld worden. Deze zijn:
- Een wijzigingsbesluit mag in totaal maximaal 1 Gb groot zijn.
- Een afzonderlijke bijlage bij een wijzigingsbesluit mag maximaal 100 Mb groot zijn.
Bekendmaken
Een wijzigingsbesluit van het omgevingsplan moet worden bekendgemaakt; het besluit kan niet eerder in werking treden dan dat het is bekendgemaakt. U doet dat door plaatsing in het publicatieblad van de gemeente op Officielebekendmakingen.nl (artikel 6 Bekendmakingswet). Het betreft hier het integrale besluit, inclusief de bijlagen bij de motivering.
Dit is anders dan onder de Wro. Onder de Wro werd kennis gegeven van het besluit of de zakelijke weergave van het besluit in het gemeentelijke publicatieblad op Officielebekendmakingen.nl (artikel 3.8 lid 3 Wro) en was het integrale besluit inclusief de motivering met bijlagen te raadplegen via Ruimtelijkeplannen.nl.
Voor technische randvoorwaarden voor het publiceren van bijlagen in het gemeenteblad zie hierboven onder Mededelen.
NB: De termen ‘bekendmaken’ en ‘mededelen’ komen inhoudelijk met elkaar overeen, want ze zien allebei op het plaatsen van het integrale besluit in het Gemeenteblad. Maar daar waar ‘mededelen’ ziet op het ontwerpbesluit tot wijziging van het omgevingsplan, ziet ‘bekendmaken’ op het besluit tot vaststelling van de wijziging van het omgevingsplan.
Kennisgeven
Op diverse momenten in het planproces moet de gemeente kennisgeven van wijziging van de status van het proces. In ieder geval bij de start van de procedure, bij de mededeling van het ontwerpbesluit en de bekendmaking van het besluit. Als een kennisgeving verplicht is, dan moet u deze publiceren in het gemeentelijke publicatieblad op Officielebekendmakingen.nl (art. 12 eerste lid Bekendmakingswet). Artikel 3.7 van het Besluit elektronische publicaties bevat de eisen waaraan een kennisgeving moet voldoen.
Deze werkwijze is grotendeels vergelijkbaar met de situatie onder de Wro. Anders is dat niet meer naar Ruimtelijkeplannen.nl wordt verwezen voor (ontwerp)besluit en op het besluit betrekking hebbende stukken, maar dat verwezen wordt naar het gemeentelijke publicatieblad op Officielebekendmakingen.nl voor het (ontwerp)besluit en naar het publicatieplatform van de gemeente voor de terinzagelegging van de op het besluit betrekking hebbende stukken.
Ter inzage leggen
U moet de op het (ontwerp)besluit betrekking hebbende stukken die redelijkerwijs nodig zijn voor de beoordeling van het (ontwerp)besluit ter inzage leggen. Dit is een verplichting die voortvloeit uit afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht (zie artikel 3:11 Awb voor wat betreft het ontwerpbesluit en 3:44 Awb voor het definitieve besluit). Ratio achter deze verplichting is dat belanghebbenden en belangstellenden met behulp van deze stukken zich een beter beeld kunnen vormen van het (ontwerp)besluit en achterliggende overwegingen.
Aandachtspunt is dat stukken volgens een vaste gedragslijn en ook elektronisch ter inzage gelegd moeten worden. Dit doet u op het platform voor elektronische ontsluiting van stukken (zie ook hierboven onder Platformen). De elektronische terinzagelegging mag niet in het publicatieblad zelf plaatsvinden. Dit volgt uit artikel 13 lid 3 van de Bekendmakingswet.
Het (ontwerp)wijzigingsbesluit zelf wordt niet ter inzage gelegd (zie artikel 3:11 resp. 3:44 Awb). Dit omdat de (ontwerp)besluittekst conform het Omgevingsbesluit resp. de Bekendmakingswet integraal gepubliceerd is in het gemeentelijke publicatieblad.
Onder de Wro was de situatie anders, omdat het (ontwerp)plan, de motivering en bijlagen bij de motivering als totaalpakket op Ruimtelijkeplannen.nl beschikbaar was. Zie hiervoor ook paragraaf 4.2.3 van TPOD Omgevingsplan.
Tijdelijk alternatief voor elektronisch platform
Beschikt u nog niet over een elektronisch platform voor terinzagelegging? Dan kunt u tijdelijk gebruikmaken van onderstaande oplossingen.
- Op het besluit betrekking hebbende stukken zoals onderzoeksrapporten en het MER kunt u als onderdeel van het wijzigingsbesluit conform STOP via de LVBB in het gemeenteblad publiceren. De bijlagen worden als bijlage bij de motivering gevoegd. Houd rekening met de technische randvoorwaarden voor het publiceren van bijlagen in het gemeenteblad, zoals hierboven onder het kopje Vormen van publicatie, onder Mededelen aangegeven. In de infographic is deze oplossing weergegeven met een groene stippellijn.
- Van sommige op het besluit betrekking hebbende stukken ligt het, ook als tijdelijke oplossing, gelet op hun aard minder voor de hand om ze in het gemeenteblad mee te publiceren. Denk bijvoorbeeld aan (geanonimiseerde) zienswijzen, het wijzigingsverzoek omgevingsplan, e-mailwisselingen en raadsnotulen. Die kunt u publiceren op een zelf te bepalen elektronische wijze, zoals uw gemeentelijke website. Met het oog op de vindbaarheid van deze stukken is het raadzaam om in het wijzigingsbesluit, onderdeel motivering, een link op te nemen naar (het deel van) de website waar de stukken zijn gepubliceerd en daarbij te vermelden dat de stukken daar te vinden zijn totdat het besluit onherroepelijk is geworden.
Alternatief op langere termijn: verkenning aansluiten op het Woo-publicatieplatform
Voor de wat langere termijn kan een alternatief zijn om voor de beschikbaarstelling van op (ontwerp)besluiten betrekking hebbende stukken gebruik te maken van het publicatieplatform dat wordt ontwikkeld om stukken in het kader van de Wet open overheid (Woo) actief openbaar te maken. Het is raadzaam binnen uw gemeente te verkennen in hoeverre u voor de terinzagelegging op termijn van dit publicatieplatform gebruik kunt maken.