Gemeenten werken steeds intensiever samen en wisselen steeds meer gegevens uit. Om dat veilig, efficiënt en op een uniforme manier te doen, zijn gezamenlijke afspraken nodig. Gemeentelijke standaarden bieden hiervoor de basis: afspraken en richtlijnen die ervoor zorgen dat processen en systemen goed op elkaar aansluiten, gegevens betrouwbaar kunnen worden gedeeld en gemeenten niet telkens zelf het wiel hoeven uit te vinden. Dit maakt dienstverlening veiliger en toekomstbestendiger, helpt kosten te besparen en versterkt de gezamenlijke positie van gemeenten richting rijk, leveranciers en ketenpartners.
Verbindend verklaarde standaarden
De standaarden in onderstaand overzicht zijn vastgesteld door het VNG bestuur of de Algemene Ledenvergadering (ALV), meestal op advies van het College van Dienstverleningszaken. Deze vaststelling kan verschillende gradaties van verbindendheid hebben. Sommige standaarden zijn aanbevolen, andere kennen een pas toe of leg uit verplichting, en een aantal standaarden is door de leden zelf bindend en verplicht verklaard. In de tabel ziet u per standaard welke mate van verbindendheid geldt.
Overzicht
Deze lijst bevat de gemeentelijke standaarden die vastgesteld zijn door het bestuur van de VNG. Lees meer over algemene standaarden voor de publieke sector op het Forum Standaardisatie.
| Naam standaard | Mate van verbindendheid | Vastelling geldt vanaf | In beheer bij |
| Verwerkersovereenkomst | Verplicht | 1 januari 2019 | VNG Realisatie |
| Zaakgericht werken | Pas-toe-of-leg-uit | 1 april 2021 | VNG Realisatie |
| GIBIT | Pas-toe-of-leg-uit | 1 april 2021 | VNG Realisatie |
| Haven | Pas-toe-of-leg-uit | 25 maart 2022 | VNG Realisatie |
| Contractstandaarden Jeugd | Pas-toe-of-leg-uit | 2 december 2022 | VNG |
| Contractstandaarden WMO | Pas-toe-of-leg-uit | 29 november 2024 | VNG |
| Objecten | Pas-toe-of-leg-uit | 1 maart 2022 | OpenZaak Community |
| Objecttypen | Pas-toe-of-leg-uit | 1 maart 2022 | OpenZaak Community |
| BAG Bevragen | Pas-toe-of-leg-uit | 1 oktober 2022 | Kadaster |
| BRK Bevragen | Pas-toe-of-leg-uit | 1 oktober 2022 | Kadaster |
| WOZ Bevragen | Pas-toe-of-leg-uit | 1 oktober 2022 | Kadaster |
| BRP Bevragen | Pas-toe-of-leg-uit | 1 oktober 2022 | Rijksdienst voor Identiteitsgegevens |
| Baseline Informatiebeveiliging Overheid | Verplicht | 1 januari 2020 | VNG / Werkgroep BIO onder regie Ministerie van Binnenlandse Zaken |
Niveaus van verbindendheid
- Advies (aanbevolen)
Deze standaarden hebben een vrijblijvende status. Ze worden vastgesteld door de VNG‑directie en bieden gemeenten handvatten om processen en werkwijzen te harmoniseren. Voorbeelden: klantreizen, modelverordeningen.
- Pas toe of leg uit
Deze standaarden zijn niet vrijblijvend. Gemeenten passen ze toe, tenzij zij gemotiveerd aangeven waarom dat (nog) niet mogelijk is. Vaststelling gebeurt door het VNG‑bestuur, op advies van het College van Dienstverleningszaken. Voorbeeld: GIBIT.
- Verplicht
Deze standaarden zijn bindend voor alle gemeenten. Toepassing is geen keuze, maar volgt uit een formeel besluit van het VNG‑bestuur na advies van het College van Dienstverleningszaken en een ledenraadpleging tijdens de ALV. Voorbeeld: aansluiting bij de Informatiebeveiligingsdienst (via BALV).