De implementatie en uitvoering van de Hervormingagenda vormen de afgelopen jaren een continu proces dat verschillende ontwikkelingen met zich meebrengt. Een van deze ontwikkelingen heeft betrekking op de financiële positie van gemeenten. Tijdens de ALV in 2025 hebben gemeenten de resolutie en de motie Groningen over de toekomst van de jeugdzorg aangenomen: het kabinet moet zijn verantwoordelijkheid nemen voor een goed werkend jeugdstelsel, met duidelijke afspraken over financiën. Een uitvoerbaar financieel kader vanaf 2028 is hierbij cruciaal.

De resolutie Jeugd bevat:

1. De verwerking van de inzet van het kabinet met betrekking tot de opvolging van het advies van de deskundigencommissie Van Ark
2. De weging van de inzet van het kabinet door het VNG-bestuur
3. De inzet van het VNG-bestuur VNG ten aanzien van vervolgstappen. 

Lees meer over de resolutie

Deze commissie Van Ark brengt zwaarwegend advies uit aan het rijk en de VNG ten aanzien van de uitvoering van de maatregelen en de gepleegde inspanningen, vooral in relatie tot de uitgavenontwikkeling. De commissie heeft in januari 2025 haar eerste advies uitgebracht:

• Download het adviesrapport 'Groeipijn' (pdf, 4,2 MB)
• Lees een samenvatting van het advies door de commissie Van Ark

Het rapport Groeipijn is een alomvattend advies aan rijk en gemeenten over de inhoud, sturing en financiën van het jeugdzorgstelsel. Een van de constateringen van de commissie is dat de scope van de hervormingsagenda jeugd te smal is. “er ligt een te grote nadruk op het anders organiseren van de jeugdzorg. De oplossing voor de grote vraag naar jeugdhulp ligt vooral in de systemen buiten de jeugdzorg: in het gezin, op school, en in de samenleving. Jeugdhulp is aanpalend aan de andere levensdomeinen, en niet andersom”. Het rapport onderstreept daarmee dat een bredere benadering nodig is: we moeten niet alleen kijken naar het kind, maar ook naar de leefwereld om het kind heen, en domeinoverstijgend samenwerken. De VNG wil samen met gemeenten en partners invulling geven aan deze benadering. Cathalijne Dortmans is als bestuurlijk aanjager aangesteld om deze opdracht te leiden. Haar opdracht is om, voortbouwend op bestaande trajecten zoals het versterken van de pedagogische basis, kansengelijkheid en toekomstscenario kind -en gezinsbescherming, te komen tot een gemeentelijk aanpak en inzicht in de gemeentelijke mogelijkheden voor een brede inzet voor kinderen en gezinnen.  

Opvolging advies deskundigencommissie door het kabinet

Het kabinet neemt het advies van de commissie Van Ark over de Hervormingsagenda Jeugd serieus en heeft dit verwerkt in de Voorjaarsnota 2025. Er zijn extra middelen toegekend aan het gemeentefonds voor de jaren 2025-2027 om de grootste financiële druk bij gemeenten te verlichten. De taakstelling van € 414 miljoen over 2023 en 2024 wordt verdeeld tussen rijk en gemeenten, zoals de commissie adviseerde.

In lijn met het advies van de commissie Van Ark heeft het kabinet met Prinsjesdag de € 728 miljoen, waar gemeenten recht op hadden over 2023 en 2024, vrijgemaakt. Met deze beschikbaarstelling is deels uitvoering gegeven aan de aangenomen resolutie en komt de civiele procedure om dit bij het kabinet af te dwingen te vervallen. 

Vanaf 2028 verwacht het kabinet structurele besparingen, maar de VNG vindt deze verwachtingen te ambitieus. Daarom komt er, op verzoek van de VNG, een tweede advies van de commissie Van Ark in het eerste kwartaal van 2027. Dit zal gaan over de voortgang van de hervormingen, financiële compensatie en een realistisch financieel kader vanaf 2028.

• Bekijk de eerste reactie van de VNG op de Voorjaarsnota 2025
• Lees de uitgebreide duiding van de Voorjaarsnota 2025, de financiële analyse en het begrotingsadvies

De Hervormingsagenda is ontstaan vanwege de groeiende vraag naar jeugdhulp en de bijbehorende kosten. Het doel van deze agenda:

• verbetering van de kwaliteit en effectiviteit van de hulp
• stijgende zorgkosten onder controle houden om het jeugdstelsel op lange termijn betaalbaar te houden

Het is duidelijk dat deze doelen soms met elkaar conflicteren. Bij het opstellen van de nieuwe bestuurlijke afspraken tussen de VNG en het rijk is geprobeerd om hier zoveel mogelijk rekening mee te houden.

Om de doelen van de Hervormingsagenda te bereiken en opvolging te geven aan het advies van commissie van Ark, hebben gemeenten en het rijk in de afspraken van juni 2025 de inzet van de hervormingsagenda herbevestigd. Ook hebben we op 5 punten intensiveringen afgesproken. 
Deze punten zijn: 

• Een brede domeinoverstijgende aanpak om de instroom in de jeugdzorg te verminderen
• Heldere wetgeving en lokale afspraken over lichte, toegankelijke ondersteuning
• Betere afstemming van vraag en aanbod, met het lokale team als spil
• Meer inzet op passende zorg, informele steun en kortere trajecten
• Verbetering van monitoring, data-infrastructuur en sturing.

In de vijfhoek treffen vertegenwoordigers van de cliëntenorganisaties, professionals, aanbieders, gemeenten en het rijk elkaar regelmatig in stuurgroepen en bestuurlijke overleggen om gezamenlijk de voortgang te volgen, bespreken en waar nodig aan te jagen.

De Hervormingsagenda brengt ingrijpende veranderingen met zich mee. Hier zijn enkele belangrijke punten:

• De reikwijdte van Jeugdwet wordt mogelijk beperkt, waardoor alleen bij ernstige zorgbehoeften jeugdhulp behoeft te worden geboden. 
• Hulpverlening wordt meer gericht op de oorzaken van zorgbehoeften, zoals ouderproblematiek of bestaanszekerheid (inkomen en wonen). Er wordt gestreefd naar betere samenwerking tussen jeugdhulp, volwassenenzorg, bestaanszekerheid en onderwijs, met lokale inbreng van gemeenten.
• Verantwoordelijkheid voor specialistische zorg verschuift naar regionale niveaus, zoals jeugdhulpregio's. Gemeenten en partners moeten hierin actief zijn, met specifieke eisen voor goed functioneren.
• Er wordt gewerkt aan standaardisatie van processen, vooral bij specialistische hulpverlening, om variatie te verminderen en kosten te besparen.
• Residentiële hulpverlening wordt omgevormd naar kleinschaligere en geïntegreerde vormen, met geleidelijke afbouw van bestaande capaciteit.
• Investeringen komen er om de kwaliteit en effectiviteit van hulpverlening te verbeteren, met speciale aandacht voor een organisatie die deze verbetering coördineert.
• Er wordt flink geïnvesteerd in betere informatievoorziening en sturing door middel van data en monitoring, om een duidelijker beeld te krijgen van hoe het jeugdhulpstelsel functioneert en hoe gemeenten en aanbieders presteren.

Veel van de veranderingen vinden plaats op regionaal niveau. Dit vraagt om een stevig netwerk in de regio en tussen de regio’s. In de uitvoering van de agenda is daarom het ambtelijk netwerk en het bestuurlijk netwerk van de 42 jeugdhulpregio’s (J42 en BJ42) de plek waar alles samenkomt.  Met de netwerken faciliteren we de uitwisseling van kennis, de stand van zaken in regio’s, en om dit actiever bij een te brengen en elkaar te helpen hier gepaste antwoorden bij te vinden. 

Lees meer over de netwerken

• Heeft u vragen? Mail dan naar J42@vng.nl.
• Bekijk alle nieuwsberichten over Jeugd
• Meld u aan bij het forum

Terug naar boven