Laatst bijgewerkt: 27 augustus 2026
donderdag 2 maart 2023
Digitale veiligheid vraagt in de gehele gemeentelijke organisatie om aandacht, samenwerking en een goede voorbereiding. Op deze pagina vindt u publicaties, handreikingen en andere tools die u verder helpen.

Met de Agenda Digitale Veiligheid 2028 (pdf, 130 kB) ondersteunt de VNG gemeenten bij het versterken van hun digitale weerbaarheid. We richten ons op beleid, bestuur en uitvoering. Daarbij houden we rekening met verschillende rollen en verantwoordelijkheden binnen de gemeente. We bieden informatie, hulpmiddelen en ondersteuning voor:

Burgemeesters en wethouders

Het Leerprogramma Digitale veiligheid van de VNG Academie biedt een handig overzicht van het aanbod op verschillende thema's: interne informatiebeveiliging, voorbereiding op digitale ontwrichting, weerbaarheid van inwoners/ondernemers en omgaan met arbeidsmarktkrapte.

De Cyberbeveiligingswet verplicht gemeentebestuurders om actief verantwoordelijkheid te nemen voor cyberbeveiliging. Voor het college van burgemeesters en wethouders is deelname aan een passende training en het behalen van een certificaat verplicht. In Burgemeesters en wethouders aan de slag met de Cyberbeveiligingswet (pdf, 115 kB) leest u wat de wet betekent, wat u als bestuurder zelf kunt doen en wat u van de organisatie mag verwachten. De Syllabus training bestuurders Cbw biedt een uniforme basis voor gemeenten voor het uitvoeren van bestuurstrainingen die aansluiten bij de wettelijke verplichting.

Het Dreigingsbeeld informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten 2025-2026 van de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) laat zien dat de risico’s voor gemeenten toenemen en steeds complexer worden. Het rapport bevat een heldere boodschap: risicomanagement is een kerntaak van elke bestuurder, ook digitaal. De VNG heeft de belangrijkste aandachtspunten voor bestuurders vertaald in Dreigingsbeeld informatiebeveiliging 2025-2026: 5 bestuurlijke prioriteiten (pdf, 184 kB).

Zie ook

Raadsleden

Informatiebeveiliging is door de Cyberbeveiligingswet een duidelijke bestuurlijke verantwoordelijkheid. Als raadslid houdt toezicht op het college en beoordeelt of digitale risico’s adequaat worden aangepakt. 

In de Serious game raadsleden: grip op cyberbeveiliging doorloopt u realistische scenario’s, zoals datalekken en cyberincidenten. U oefent met strategische afwegingen, stelt de juiste bestuurlijke vragen en scherpt je controlerende rol aan.

Lees ook onze factsheets om snel wegwijs te worden in het onderwerp en uw taken daarbij: 

In de Checklist Digitale Veiligheid voor raadsleden (pdf, 206 kB) zetten we de verschillende rollen op een rij. 

Gemeentesecretarissen

De gemeentesecretaris heeft een sleutelrol als het gaat om informatiebeveiliging: het vertalen van de bestuurlijke verantwoordelijkheid naar werkende governance, heldere rollen, voldoende capaciteit en goede rapportagelijnen binnen de organisatie. De Q&A Cyberbeveiligingswet voor gemeentesecretarissen (pdf, 1MB) van de IBD geeft hiervoor praktische informatie, aangevuld met de praatplaat ‘Gemeentesecretaris aan zet' (pdf).

De gemeentesecretaris heeft een rol en verantwoordelijkheid als hoeder van de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening. Het is hiervoor van belang dat de GS de inhoudelijke experts in de organisatie goed weet te vinden. Met de Gesprekskaartjes Gemeentesecretaris van de IBD verwerft de GS snel basiskennis en weet hij of zij welke vragen te stellen aan adviseurs en proceseigenaren. Dit helpt de GS ook het belang van informatiebeveiliging & privacy (IB&P) uit te leggen in de organisatie en aan het bestuur.

Zie ook

Beleidsmakers

Het Focusblad Digitale Veiligheid (pdf, 390 kB) helpt gemeenten om digitale veiligheid op te nemen in het Integraal Veiligheidsplan (IVP) en bestuurlijk te verankeren.

De Cyber Sessions over digitale veiligheid bestaan uit 5 video's en podcasts over de praktijk van digitale veiligheid, met onder meer: waar begin je, hoe betrek je het bestuur en met welke partners werk je samen?

De Cyber-introductie voor OOV-medewerkers (pdf, 912 kB), ontwikkeld door de VNG en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV), ondersteunt nieuwe ambtenaren binnen Openbare Orde en Veiligheid (OOV) bij het aanpakken van cybercriminaliteit en digitale dreigingen.

Om goed voorbereid te zijn op een cybercrisis is oefenen belangrijk. Het Stappenplan Cyberoefendriehoek (pdf, 453 kB) helpt gemeenten bij het organiseren van een oefening in de regio. Ook zijn er interactieve cyberoefeningen voor gemeenten beschikbaar met 3 modules om verschillende scenario’s te oefenen.

De Handreiking voorbereiding op digitale ontwrichting (pdf, 306 kB) helpt adviseurs crisisbeheersing van gemeenten bij de voorbereiding op digitale ontwrichting, incidenten en crises.

Weerbaarheid

Gemeenten spelen een sleutelrol in het versterken van maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht. Een crisis, of het nu gaat om stroomuitval, een overstroming of een hybride dreiging, heeft namelijk in de eerste plaats lokaal impact. 

De Handreiking weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau (pdf, 1,1 MB) geeft gemeenten concrete handvatten om aan de slag te gaan aan de hand van 41 maatregelen.

In de Masterclasses Weerbaarheid en veerkracht Nederland leren veiligheidsprofessionals van bestuurders en experts uit eerste hand hoe Nederland werkt aan weerbaarheid, crisisbeheersing en maatschappelijke veerkracht.

Bewustzijn

Het is belangrijk dat alle medewerkers bewust en veilig omgaan met digitale informatie. Zij kunnen hiervoor de E-learning iBewustzijn Overheid volgen. Daarnaast is er de E-learning Digitale Weerbaarheid van RADIO, met input van de VNG.

Informatiebeveiligingsdienst

De Informatiebeveiligingsdienst (IBD) brengt regelmatig handreikingen, adviezen en factsheets uit over informatiebeveiliging en privacy voor gemeenten. Deze zijn in lijn met de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2) en het Borgingsproduct gegevensbescherming AVG. Vooral handig voor de Chief Information Security Officer (CISO) en de Functionaris Gegevensbescherming (FG).

Voorbeelden van deze ondersteuning zijn onder meer:  

ENSIA

Team ENSIA biedt uitgebreide ondersteuning aan ENSIA-coördinatoren bij de uitvoering van hun werk. Hulpmiddelen zijn te vinden in de ENSIA-tool en op het VNG Forum voor ENSIA-coördinatoren.

Daarnaast zijn documenten en informatie beschikbaar op de projectpagina ENSIA.

Trainingen en opleidingen

De VNG Academie biedt trainingen en opleidingen die aansluiten op de gemeentelijke praktijk.

Ondersteuning vanuit partners

Heeft u vragen? Neem contact met ons op via teamadv@vng.nl.