Inzet

Bij het ontwikkelen van de handreiking, merkten we dat er een paar onderwerpen zijn die altijd van belang zijn, vaak zelfs noodzakelijk, om te komen tot een inclusieve samenleving. Namelijk bewustwording, ontmoeting en toegankelijkheid:

  • is nodig om inwoners en medewerkers van een gemeente zich te laten realiseren dat er drempels in de samenleving zijn voor mensen met een beperking.
  • tussen mensen met en zonder beperking zorgt ervoor dat er begrip ontstaat voor de verschillende perspectieven van waaruit mensen denken. Mensen met en mensen zonder beperking.
  • is altijd een eerste voorwaarde om mee te kunnen doen. Wanneer het OV niet rolstoeltoegankelijk is, kun je niet naar je werk. Wanneer afspraken bij de gemeente alleen telefonisch gemaakt kunnen worden, kun je met een gehoorbeperking geen afspraken maken. Het moet dus voor iedereen mogelijk zijn ergens (letterlijk) toegang te krijgen en ook weer veilig weg te gaan (uitgankelijkheid).

Bewustwording

Voorlichting, Scholing

Voorbeelden

  • Een goede aanpak van discriminatie gaat verder dan het discriminatiemeldpunt. Ook het voorkomen van discriminatie hoort erbij. De handreiking antidiscriminatiebeleid geeft gemeenten handvatten.
  • Ieder(in) maakt een portrettenreeks waarin mensen met een beperking vertellen over de minder voor de hand liggende aspecten uit het verdrag zoals validisme, oftewel discriminatie van mensen met een beperking.
  • Almere is de campagne ‘Guusje’ gestart: https://www.geoffreycramm.nl/portfolio/07/

Wat zegt het VN-verdrag?

Artikel 4: Algemene verplichtingen, Artikel 8: Bevordering van bewustwording

Artikel 4
1i. de training te bevorderen van vakspecialisten en personeel die werken met personen met een handicap, op het gebied van de rechten die in dit Verdrag worden erkend, teneinde de door deze rechten gewaarborgde hulp en diensten beter te kunnen verlenen.

Artikel 8
Bevordering van bewustwording

1. De Staten die Partij zijn verplichten zich onmiddellijke, doeltreffende en passende maatregelen te nemen:
a. teneinde binnen de gehele maatschappij, waaronder ook op gezinsniveau, de bewustwording te bevorderen ten aanzien van personen met een handicap, en de eerbiediging van de rechten en waardigheid van personen met een handicap te stimuleren;
b. om op alle terreinen van het leven stigmatisering, vooroordelen en schadelijke praktijken ten opzichte van personen met een handicap te bestrijden, met inbegrip van die gebaseerd op grond van sekse en leeftijd;
c. om de bewustwording van de capaciteiten en bijdragen van personen met een handicap te bevorderen.

2. Maatregelen daartoe omvatten:
a. het initiëren en handhaven van effectieve bewustwordingscampagnes om:
i. ervoor zorg te dragen dat de samenleving openstaat voor de rechten van personen met een handicap;
ii. een positieve beeldvorming van, en grotere sociale bewustwording ten opzichte van personen met een handicap te bevorderen;
iii de erkenning van de vaardigheden, verdiensten en talenten van personen met een handicap en van hun bijdragen op de werkplek en arbeidsmarkt te bevorderen;
b. het op alle niveaus van het onderwijssysteem, dus ook onder jonge kinderen, bevorderen van een respectvolle houding ten opzichte van de rechten van personen met een handicap;
c. het aanmoedigen van alle onderdelen van de media, personen met een handicap te portretteren op een wijze die verenigbaar is met het doel van dit Verdrag;
d. het aanmoedigen van het organiseren van programma’s voor bewustwordingstrainingen met betrekking tot personen met een handicap en de rechten van personen met een handicap.

Toe- en uitgankelijkheid

Fysiek, Informatie, Sociaal

Voorbeelden Fysiek

  • Onder andere Utrecht en Zwolle hebben een eigen toegankelijkheidsstandaard voor openbare gebouwen ontwikkeld (Utrecht standaard toegankelijk en Zwolse ontwerprichtlijnen)
  • De Toiletalliantie heeft een stappenplan voor gemeenten opgesteld hoe meer toegankelijke toiletten kunnen worden gerealiseerd. (https://www.waarkaniknaardewc.nl/toolkit/)
  • Gemeente Utrechtse Heuvelrug organiseert een workshop fysieke toegankelijkheid, waarin ervaringsdeskundigen gemeentemedewerkers meenemen in de do’s en dont’s op het gebied van toegankelijkheid.
  • Het CROW is het kenniscentrum over infrastructuur, de openbare ruimte en het verkeer en vervoer in Nederland. Zij hebben ook veel kennis over toegankelijkheid, zie www.crow.nl

Voorbeelden Informatie

  • In de publicatie 'Aan de slag met Digitale Inclusie' is gekeken hoe gemeenten hun digitale dienstverlening voor iedereen toegankelijk maken.
  • Gemeente Goes organiseert voor medewerkers een cursus begrijpelijk taalgebruik.
  • Via https://scribit.tv kunnen filmpjes door vrijwilligers voorzien worden van audiodescriptie.
  • Onder andere gemeente Rotterdam maakt gebruik van enkele Beeldbrieven, brieven waarin foto's de tekst versterken en daardoor begrijpelijker zijn voor alle inwoners.
  • Op het online kennisplatform Goede Kennis zijn tien tips beschikbaar voor toegankelijke communicatie.

Wat zegt het VN-verdrag?

Artikel 4: Algemene verplichtingen, Atikel 9: Toegankelijkheid, Artikel 21: toegang tot informatie

Artikel 4 Algemene verplichtingen
1h. tot het verschaffen van toegankelijke informatie aan personen met een handicap over mobiliteitshulpmiddelen, instrumenten en ondersteunende technologieën, met inbegrip van nieuwe technologieën, alsmede andere vormen van hulp, ondersteunende diensten en faciliteiten;

Artikel 9 Toegankelijkheid
1. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen zelfstandig te leven en volledig deel te nemen aan alle facetten van het leven, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen om personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen de toegang te garanderen tot de fysieke omgeving, tot vervoer, informatie en communicatie, met inbegrip van informatie- en communicatietechnologieën en –systemen, en tot andere voorzieningen en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek, in zowel stedelijke als landelijke gebieden. Deze maatregelen, die mede de identificatie en bestrijding van obstakels en barrières voor de toegankelijkheid omvatten, zijn onder andere van toepassing op:
b. informatie, communicatie en andere diensten, met inbegrip van elektronische diensten en nooddiensten.
2. De Staten die Partij zijn nemen tevens passende maatregelen om:
f. andere passende vormen van hulp en ondersteuning aan personen met een handicap te bevorderen, teneinde te waarborgen dat zij toegang hebben tot informatie;
g. de toegang voor personen met een handicap tot nieuwe informatie en communicatietechnologieën en -systemen, met inbegrip van het internet, te bevorderen;
h. het ontwerp, de ontwikkeling, productie en distributie van toegankelijke informatie- en communicatietechnologieën, en communicatiesystemen in een vroeg stadium te bevorderen, opdat deze technologieën en systemen tegen minimale kosten toegankelijk worden.

Artikel 21
Vrijheid van mening en meningsuiting en toegang tot informatie
De Staten die Partij zijn nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat personen met een handicap het recht op vrijheid van mening en meningsuiting kunnen uitoefenen, met inbegrip van de vrijheid om op voet van gelijkheid met anderen informatie en denkbeelden te vergaren, te ontvangen en te verstrekken middels elk communicatiemiddel van hun keuze, zoals omschreven in artikel 2 van dit Verdrag, onder meer door:
a. personen met een handicap tijdig en zonder extra kosten voor het publiek bedoelde informatie te verschaffen in toegankelijke vormen en technologieën, geschikt voor de verschillende soorten handicaps;
b. het aanvaarden en faciliteren van het gebruik van gebarentalen, braille, ondersteunende communicatie en alternatieve vormen van communicatie en alle andere toegankelijke middelen, communicatiemogelijkheden en –formats naar keuze van personen met een handicap in officiële contacten;
e. het gebruik van gebarentalen te erkennen en te bevorderen.

Wetten

Verplichte toegankelijkheid websites en apps van overheid

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2018/02/02/wettelijke-plicht-websites-en-apps-van-overheid-toegankelijk-en-bruikbaar-voor-mensen-met-handicap

Ontmoeting

Betrokkenheid, Wederzijds begrip

Voorbeelden

  • Gemeente Den Haag organiseert belevingstours samen met inwoners met een beperking
  • Gemeente Utrechtse Heuvelrug organiseert dorpsbijeenkomsten over inclusie.
  • In juni vindt jaarlijks de nationale Prokkelweek plaats. In deze week worden door het hele land 'Prokkels' georganiseerd. Een Prokkel is een prikkelende ontmoeting tussen iemand met en iemand zonder een verstandelijke beperking. Veel gemeenten doen mee.
  • Zorg dat inwoners ook weten waar ze terecht kunnen bij (ervaren) discriminatie. Zoals het College voor de Rechten van de Mens, antidiscriminatie bureaus en apps zoals melddiscriminatie.nu

Wat zegt het VN-verdrag?

Artikel 3: Algemene beginselen, Artikel 5: Gelijkheid en non-discriminatie

Artikel 3
Algemene beginselen
De grondbeginselen van dit Verdrag zijn:
a. Respect voor de inherente waardigheid, persoonlijke autonomie, met inbegrip van de vrijheid zelf keuzes te maken en de onafhankelijkheid van personen;
b. Non-discriminatie;
c. Volledige en daadwerkelijke participatie in, en opname in de samenleving;
d. Respect voor verschillen en aanvaarding dat personen met een handicap deel uitmaken van de mensheid en menselijke diversiteit;
e. Gelijke kansen;
f. Toegankelijkheid;
g. Gelijkheid van man en vrouw;
h. Respect voor de zich ontwikkelende capaciteiten van kinderen met een handicap en eerbiediging van het recht van kinderen met een handicap op het behoud van hun eigen identiteit.

Artikel 5
Gelijkheid en non-discriminatie
1. De Staten die Partij zijn, erkennen dat eenieder gelijk is voor de wet en zonder aanziens des persoons recht heeft op dezelfde bescherming door, en hetzelfde voordeel van de wet.
2. De Staten die Partij zijn, verbieden alle discriminatie op grond van handicap en garanderen personen met een handicap op voet van gelijkheid effectieve wettelijke bescherming tegen discriminatie op welke grond dan ook.
3. Teneinde gelijkheid te bevorderen en discriminatie uit te bannen, nemen de Staten die Partij zijn alle passende maatregelen om te waarborgen dat redelijke aanpassingen worden verricht.
4. Specifieke maatregelen die nodig zijn om de feitelijke gelijkheid van personen met een handicap te bespoedigen of verwezenlijken, worden niet aangemerkt als discriminatie in de zin van dit Verdrag.