Inleiding 

Het VN-verdrag Handicap maakt sinds de ratificatie door Nederland in 2016 deel uit van de ambities van de gemeente Zoetermeer. Toegankelijkheid is voor wethouder Marijke van der Meer een van de belangrijkste speerpunten geweest in de afgelopen collegeperiode. Zij vindt het belangrijk dat plannen goed worden geborgd en geen voornemens blijven. Daarom werkt de gemeente Zoetermeer met een manifest Toegankelijkheid. 

Dit manifest is in juni 2025 vastgesteld door de gemeenteraad. Het manifest Toegankelijkheid gaat in op diverse vormen van toegankelijkheid. Denk bijvoorbeeld aan de toegankelijkheid van het gemeentelijk vastgoed, maar ook van de gemeentelijke dienstverlening en aan voldoende toiletgelegenheid in de stad. Daarnaast staat er in het manifest dat de gemeente partners en ondernemers aanmoedigt om locaties toegankelijk te maken.

Marijke van der Meer: ‘Het VN-verdrag Handicap is heel helder: iedere inwoner heeft het recht om volwaardig mee te doen. Dat is in Nederland nog vaak niet vanzelfsprekend. Daarom nemen we als gemeente Zoetermeer het initiatief en willen we het goede voorbeeld geven.’ 

Samenwerking met ervaringsdeskundige inwoners 

Een belangrijk principe van het VN-verdrag is ‘Niets over ons, zonder ons’. Bij het maken van het manifest is nauw samengewerkt met de Raad voor de Fysieke Toegankelijkheid (RFT). De RFT is een onafhankelijk adviesorgaan van het college. 

Erica Wouterloot is voorzitter van de RFT, zij vertelt: ‘In de Raad voor de Fysieke Toegankelijkheid zitten inwoners van Zoetermeer met een fysieke beperking. De RFT speelt een belangrijke rol bij het signaleren van knelpunten. De RFT brengt ervaringen uit de praktijk in en helpt zo om problemen zichtbaar te maken. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan structurele oplossingen.’

Marijke van der Meer vult aan: ‘Dit gebeurt via het Team Toegankelijkheid Zoetermeer, waarin verschillende afdelingen samenwerken met de RFT. Hierdoor worden oplossingen niet eenmalig toegepast, maar vast onderdeel van de werkwijze.’

Subsidieregeling voor ondernemers en partners van de gemeente 

‘Wil je ambities realiseren dan vraagt dat om een goede samenwerking.’ Dat zegt Annemarie Nicolai, netwerkregisseur Toegankelijkheid bij gemeente Zoetermeer. ‘Een betere toegankelijkheid  realiseren kun je als gemeente niet alleen. De stad kent ook veel bedrijvigheid van ondernemers en een rijk verenigingsleven. Daarom hebben we in het manifest ook een ambitie opgenomen die gericht is op (maatschappelijke) organisaties en ondernemers.’

Om ondernemers te stimuleren heeft de gemeente Zoetermeer een subsidieregeling ontwikkeld. Marijke van der Meer: ‘De regeling is bedoeld voor organisaties in Zoetermeer die iets doen voor inwoners, bijvoorbeeld als bezoeker, klant of werknemer. Met de regeling kunnen ze hulp krijgen bij het verbeteren van hun toegankelijkheid. Denk aan aanpassingen aan het gebouw, de buitenruimte of digitale verbeteringen zoals een toegankelijke website of app. Zeker voor verenigingen en maatschappelijke organisaties kan het budget een drempel zijn om de toegankelijkheid van een pand of website te verbeteren. Met de subsidie willen we die drempel verlagen.’  

Hoe werkt de subsidieregeling? 

Met het ‘Niets over ons, zonder ons’-principe van het VN-verdrag Handicap in het achterhoofd is de eerste belangrijke voorwaarde dat de aanvragers afstemmen met mensen met een beperking (of hun vertegenwoordigers, zoals ouders van kinderen met een beperking). Zij moeten het eens zijn met de voorgestelde aanpassingen van een pand of website. 

Daarnaast moeten de aanpassingen voldoen aan bepaalde kwaliteitsnormen. Zo moeten fysieke aanpassingen aansluiten bij richtlijnen voor toegankelijk bouwen, zoals de NEN 9120. Voor websites en applicaties subsideert de gemeente Zoetermeer de WCAG-scan. Dit is een grondige controle van een website of app door een specialist. Daarbij wordt gekeken of alles voldoet aan officiële toegankelijkheidsregels (WCAG‑normen). 

Ondernemers kunnen een keer per kalenderjaar een beroep doen op deze regeling. Voor bedrijven, zoals winkels en horeca, kunnen aanpassingen tot € 2.000,- volledig worden gesubsidieerd. Boven dat bedrag kan de gemeente 50% subsidiëren. 

Voor maatschappelijke organisaties en verenigingen kunnen aanpassingen tot € 4.000,- worden gesubsidieerd. Voor hogere bedragen kan de gemeente 75% van de kosten subsidiëren.

In de begroting van 2026 heeft de gemeente € 150.000,- voor deze subsidieregeling opgenomen. Omdat het onderdeel is van de uitvoering van het manifest kon dit op steun rekenen van de gemeenteraad.

De Raad voor de Fysieke Toegankelijkheid speelt een belangrijke rol in de communicatie en promotie bij ondernemers. Marijke van der Meer hoopt dat veel ondernemers en maatschappelijke organisatie gebruik zullen maken van de regeling. ‘Toegankelijkheid is geen luxe, maar een basisvoorwaarde om mee te doen. Met de subsidieregeling hopen we dat nog meer ondernemers en maatschappelijke organisaties hier gehoor aan geven en stappen zetten om hun locatie of dienstverlening toegankelijker te maken.’

Tips voor gemeenten die nadenken over een subsidieregeling  

• Neem de subsidieregeling mee in het budget voor de lokale inclusie agenda.
• Zorg dat ervaringsdeskundige inwoners betrokken zijn bij de regeling, zoals het bekend maken van de regeling bij (maatschappelijke) ondernemers. 
• Schep heldere voorwaarden en maak het aanvraagproces zo eenvoudig mogelijk. 
• Betrek de interne organisatie erbij, zoals collega’s die kunnen helpen om inhoudelijk de aanvragen te beoordelen (zoals een ontwerper en/of architect).

Meer informatie

Kijk voor de subsidieregeling op de website van de gemeente Zoetermeer.