Wet- en regelgeving

Wat is JGZ?

Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is de publieke gezondheidszorg voor jeugd tussen  0 en 18 jaar. Doel  van de JGZ is het bevorderen, beschermen en beveiligen van de gezondheid en de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van jeugdigen van 0-18 jaar, zowel individueel als op populatieniveau. De JGZ voert voor alle kinderen preventieve screeningen uit: lichamelijk, cognitief en psychosociaal. JGZ vervult zo een belangrijke rol in vroegsignalering van risico’s, korte interventies en doorverwijzing. 

Wet Publieke Gezondheid

In 2008 werd de Wet Publieke Gezondheid (Wet PG) van kracht, waarin de taken van de gemeente op het gebied van de publieke gezondheidszorg, waaronder de JGZ, opnieuw zijn vastgelegd. De gemeente moet, ter uitvoering van de gezondheidstaken, een Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) in stand houden (artikel 14 lid 1).

  • De gemeente kan ervoor kiezen de JGZ uit te laten voeren door de GGD.
  • De gemeente kan ook kiezen om (onderdelen van) de JGZ door een andere organisatie te laten uitvoeren (artikel 14  lid 4). Elke organisatie mag de JGZ uitvoeren, met als voorwaarde dat de organisatie aan alle kwaliteitseisen voldoet die gesteld worden aan zorgorganisaties. 

Gemeentelijke regietaak bij de organisatie

Gemeenten zijn op basis van de Wet Publieke Gezondheid verantwoordelijk voor de organisatie van de JGZ. De JGZ uitvoeringsorganisatie is verantwoordelijk voor de te leveren zorg en bepaalt dus in eerste instantie hoe de JGZ inhoudelijk wordt uitgevoerd. Uiteraard met inachtneming van de geldende wet- en regelgeving, zoals bijvoorbeeld de van toepassing zijnde professionele richtlijnen.

De gemeente is daarnaast regisseur over een wel of niet integraal uitgevoerde JGZ. Integraal houdt in dat één organisatie verantwoordelijk is voor uitvoering van de JGZ bij alle kinderen van 0-18 jaar.

  • De gemeente moet daarom een keuze maken in wie voor de uitvoering van de JGZ verantwoordelijk is: de GGD, een zorgorganisatie of een combinatie daarvan vanuit een integrale organisatievorm.
  • De Wet PG bepaalt dat bij uitbesteding van de JGZ buiten de GGD bij zorgorganisaties een aanbestedingsplicht geldt.

Daarnaast bestaat er voor de gemeenten de mogelijkheid om in het kader van de nieuwe Jeugdwet, meer verbinding te zoeken tussen de (preventief werkende) JGZ en de jeugdzorg. De Jeugdwet heeft immers als uitgangspunt meer in te zetten op preventie en eigen kracht van de jeugdige en zijn/haar omgeving.  

Basistakenpakket (BTP)

Het JGZ-aanbod is wettelijk vastgelegd in het Besluit Publieke Gezondheid. Sinds 1 januari 2015 is er een nieuw Besluit Publieke Gezondheid vastgesteld. Hierin is het verschil tussen een maatwerk- aanbod en uniform-aanbod weggehaald. Het uitgangspunt is nu dat alle kinderen in Nederland hetzelfde pakket krijgen aangeboden via het Basispakket JGZ.

Er is echter wel flexibiliteit in de uitvoering van het aanbod mogelijk: de jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen bieden in beginsel aan alle kinderen in Nederland alle zorg uit het BTP aan. Zij zijn echter vrij om - samen met de ouder - te besluiten dat bepaalde elementen niet worden uitgevoerd, of op een andere manier woren uitgevoerd. Een voorbeeld is een contact via de mail /e-consult. Hierdoor is het mogelijk om voor elk kind samen met de ouders een uniek, bij dit kind passend, pad uit te stippelen. Zo is maatwerk mogelijk tot op het niveau van het individuele kind en zijn omgeving.  

De activiteiten die in het BTP vallen zijn vooral gericht op preventie. Dat betekent dat JGZ gaat over alle vragen, voorlichting en ondersteuning vóórdat er zich problemen hebben voorgedaan bij het kind en zijn omgeving.

  • Als er vragen zijn over beginnende (opvoed)problematiek en de JGZ schat in dit met enkele gesprekken te kunnen verhelpen, dan valt ook dat binnen het Basispakket JGZ. Dit wordt de korte lichte opvoed- en opgroeiondersteuning genoemd.
  • Als dit niet met enkele gesprekken is te verhelpen en er problemen worden vastgesteld waarvoor  meer nodig is dan lichte ondersteuning, voorlichting en advies, wordt er doorverwezen naar interventie en curatief gerichte hulp zoals jeugdhulp of de tweede lijn specialisten. 

Websites