Gemeenten staan voor een grote opgave rondom asielopvang. Op veel plekken verloopt de opvang goed, maar op sommige locaties lopen maatschappelijke spanningen op of ontstaan complexe vraagstukken rond communicatie, participatie, openbare orde en veiligheid. Om gemeenten hierbij te ondersteunen, werkt de VNG samen met onder andere het COA, het ministerie van JenV, het ministerie van BZK en het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB) aan een flexibel inzetbaar Ondersteuningsteam Asiel. Dit team ondersteunt gemeenten snel en praktisch bij de voorbereiding, opening en eerste periode van opvanglocaties voor asielzoekers.
Wat is het Ondersteuningsteam Asiel?
Het Ondersteuningsteam Asiel is een landelijke pool van ervaren professionals die gemeenten tijdelijk kunnen ondersteunen bij vraagstukken rondom opvanglocaties. Het gaat nadrukkelijk om ondersteuning op maat: per gemeente wordt gekeken welke expertise en capaciteit nodig is. De gemeente blijft altijd zelf verantwoordelijk voor besluitvorming en uitvoering. Het team ondersteunt, versterkt en adviseert.
Waarmee kan het ondersteuningsteam helpen?
Gemeenten kunnen ondersteuning krijgen op verschillende onderdelen:
- communicatie en woordvoering
- participatie en omgevingsdialoog
- openbare orde en veiligheid
- bestuurlijke advisering
- juridische ondersteuning
- voorbereiding van besluitvorming
- scenario- en crisisaanpak
- tijdelijke extra uitvoeringscapaciteit.
Daarnaast kan het ondersteuningsteam gemeenten helpen bij het organiseren van bewonersbijeenkomsten, stakeholdergesprekken en het opstellen van communicatie- en participatieplannen.
Ondersteuning voor, tijdens en na opening opvanglocatie
In de aanloop naar de opening van een opvanglocatie helpt het ondersteuningsteam gemeenten met onder andere:
- een risico- en omgevingsanalyse
- stakeholdermapping
- voorbereiding van communicatie
- participatie en bewonersdialoog
- voorbereiding van bestuurlijke besluitvorming
- training en oefening van betrokken teams.
Bij maatschappelijke onrust of incidenten kan het ondersteuningsteam snel worden ingezet voor:
- advisering aan burgemeester en driehoek
- ondersteuning van communicatie en woordvoering
- verbinding met landelijke partners
- tijdelijke extra capaciteit voor de gemeente.
Na afloop worden ervaringen en lessen – waar mogelijk geanonimiseerd – gedeeld via bestaande kennisnetwerken, zodat gemeenten van elkaar kunnen leren.
Voor wie is het ondersteuningsteam bedoeld?
Het team is beschikbaar voor alle gemeenten die ondersteuning nodig hebben rondom opvanglocaties voor asielzoekers. De inzet richt zich vooral op gemeenten die minder ervaring hebben met complexe opvangvraagstukken of te maken krijgen met extra maatschappelijke druk. Ook grotere gemeenten kunnen ondersteuning aanvragen, bijvoorbeeld bij piekbelasting of acute situaties.
Aanmelden voor ondersteuning opvanglocaties
Gemeenten kunnen contact opnemen met het team via: ondersteuningsteamasiel@vng.nl. Na aanmelding volgt een verkenning van de ondersteuningsvraag. Vervolgens wordt bekeken welke expertise nodig is en hoe snel ondersteuning kan starten. Bij acute situaties is snelle opschaling mogelijk.
Veelgestelde vragen
Is het inschakelen van het ondersteuningsteam verplicht voor gemeenten?
Nee. Gemeenten bepalen zelf of zij gebruik willen maken van de ondersteuning.
Neemt het team taken van gemeenten over?
Nee. De gemeente blijft verantwoordelijk voor besluitvorming en uitvoering. Het ondersteuningsteam Asiel ondersteunt en adviseert.
Wie zitten er in het ondersteuningsteam?
Het team bestaat uit ervaren professionals uit onder andere gemeenten, openbare orde en veiligheid, communicatie, participatie, crisisbeheersing en juridische advisering.
Kan het ondersteuningsteam Asiel ook helpen bij communicatie met inwoners?
Ja. Juist ondersteuning bij communicatie, participatie en maatschappelijke dialoog is een belangrijk onderdeel van het ondersteuningsteam.
Is het ondersteuningsteam alleen bedoeld voor acute crisissituaties?
Nee. Gemeenten kunnen ook al in een vroege fase ondersteuning krijgen, bijvoorbeeld bij voorbereiding van besluitvorming of participatie.
Hoe snel kan het team ondersteuning bieden?
Dat hangt af van de situatie. Bij acute incidenten is snelle opschaling mogelijk. In reguliere trajecten volgt eerst een intake en wordt gekeken welke ondersteuning nodig is.
Werkt het ondersteuningsteam samen met andere organisaties?
Ja. De VNG werkt hierbij samen met onder andere het COA, JenV, BZK, veiligheidsregio’s en het Nederlands Genootschap van Burgemeesters.
Tot wanneer loopt het ondersteuningsteam Asiel?
Het team start als pilot tot eind oktober 2026. Daarna wordt bekeken hoe de ondersteuning structureel kan worden voortgezet.