Sociaal incasseren betekent dat schuldeisers – waaronder gemeenten – op een rechtvaardige en mensgerichte manier omgaan met betalingsachterstanden.
De VNG stimuleert gemeenten om actief werk te maken van sociaal incasseren binnen hun eigen organisatie, op een manier die past bij de lokale context en beleidskeuzes.
Wat verstaan we onder sociaal incasseren?
Sociaal Incasseren is een rechtvaardige en mensgerichte aanpak die zich richt op het voorkomen dat schulden zich opstapelen of escaleren. Het vormt het startpunt voor een duurzame oplossing door persoonlijk contact, werken vanuit de menselijke maat, voorkomen van kostenstapeling en duidelijke routes naar hulp. Gemeenten hebben hierin een sleutelrol: zij staan dicht bij de inwoner, kunnen snel schakelen en vormen vaak het startpunt van een duurzame oplossing.
Gemeenten vervullen in de keten van schuldhulpverlening en incasso verschillende rollen. Binnen dit stelsel onderscheiden we verschillende rollen:
- Schuldhulpverleners: de gemeente ondersteunt inwoners met financiële zorgen vanuit schuldhulpverlening en biedt daarbij financiële begeleiding
- Invorderaar en schuldeiser in het kader van o.a. de Participatiewet en gemeentelijke belastingen.
- Als derde beslagene wanneer er door derdenbeslag wordt gelegd op het loon van medewerkers of de uitkering van inwoners in het kader van de Participatiewet.
Voor inwoners voorkomt het dat kleine schulden uitgroeien tot problematische schulden, waardoor zij onder het bestaansminimum belanden. Het is belangrijk dat er meer perspectief komt in situaties van ontoereikendheid, met name op het gebied van invordering. De VNG benoemt in het Position Paper ‘op weg naar een rechtvaardig en mensgericht invorderings- en incassostelsel’ dat het ook in incassotrajecten van belang is aandacht te hebben voor realistische draagkracht van inwoners en het waarborgen van bestaanszekerheid.
Sociaal incasseren kan gemeenten helpen om onnodige kosten en dwanginvordering te voorkomen. Invorderingskosten worden immers niet altijd terugverdiend. Een tijdige verbinding met passende ondersteuning, zowel binnen als buiten de gemeente, kan escalatie van schulden voorkomen. Daarbij is het van belang dat gemeenten bij invorderingsbeslissingen oog hebben voor de kosten en baten van zowel invordering als schuldhulpverlening.
Het belang van maatschappelijk verantwoord incasseren wordt ook nadrukkelijk onderstreept door het Convenant Lokale Overheid (CLO), een element van de basisdienstverlening schuldhulpverlening. Sinds de ondertekening van het bestuurlijk akkoord door Divosa, de NVVK, ministerie van SZW en de VNG, zien we dat gemeenten hard werken aan de implementatie van de direct toepasbare elementen, waaronder het CLO. De VNG ondersteunt deze inspanningen actief.
De VNG ondersteunt gemeenten bij het (verder) implementeren en versterken van sociaal incasseren. We werken daarin samen met het Ministerie van SZW en Stichting Financieel Gezond Nederland. Samen met gemeenten brengen we de beschikbare instrumenten in kaart, zodat gemeenten een afgewogen keuze kunnen maken die past bij hun ambities en lokale context. Daarnaast verzamelen we werkzame elementen, best practices, uitdagingen en geleerde lessen in de uitvoering. Deze inzichten bundelen we in een handreiking die gemeenten stap voor stap ondersteunt bij de implementatie van sociaal incasseren van visie tot beleid en uitvoering.
- Blijf op de hoogte van actuele ontwikkelingen en ontvang onze nieuwsbrief
- Programma Verbinden Schuldendomein
- In de groep armoede & schulden op het VNGforum treedt u gemakkelijk in contact met andere gemeenten.
- Stel uw vragen en deel signalen