Bekendmaken volgens de Gemeentewet 

De manier waarop gemeentelijke vaststellings-, wijzigings- en intrekkingsbesluiten met betrekking tot algemeen verbindende voorschriften moeten worden bekendgemaakt en beschikbaar gesteld, is geregeld in de artikelen 139 en 140 van de Gemeentewet en de daarop berustende artikelen 1, 5 en 6 van het Besluit bekendmaking en beschikbaarstelling regelgeving decentrale overheden. Deze besluiten worden daar aangeduid als ‘besluiten van het gemeentebestuur die algemeen verbindende voorschriften inhouden’.

Deze regels gelden voor vaststellings-, wijzigings- en intrekkingsbesluiten met betrekking tot alle gemeentelijke algemeen verbindende voorschriften, dus bijvoorbeeld voor alle raadsverordeningen en de daarop berustende nadere regels. De officiële bekendmaking daarvan is nodig voor de inwerkingtreding (zie artikel 139, eerste lid, van de Gemeentewet en de algemene regel van artikel 3:40 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) – die overigens technisch niet voor algemeen verbindende voorschriften is geschreven: een besluit verbindt niet voordat het is bekendgemaakt). 

Deze bekendmaking gebeurt door het plaatsen van de volledige tekst van het besluit – dat wil zeggen van het vaststellingsbesluit, eventuele wijzigingsbesluiten, eventueel intrekkingsbesluit – mét de eventuele bijlagen in het gemeenteblad. Is dit laatste, het opnemen van een bijlage, voor sommige bijlagen bezwaarlijk of onmogelijk, dan biedt het derde lid van artikel 139 van de Gemeentewet een uitweg: de officiële bekendmaking kan dan plaatsvinden door terinzagelegging. Bij de elektronische bekendmaking van de hoofdtekst zal dan moeten worden vermeld dat daarvoor is gekozen en waar de ter inzage gelegde stukken kunnen worden ingezien; zie Idee voor de gemeentelijke regelgever nr 98.

Volgens het tweede lid van artikel 139 van de Gemeentewet moet het gemeenteblad elektronisch worden uitgegeven. Alle gemeenten gebruiken daarvoor de Decentrale Regelgeving en Officiële Overheidspublicaties (DROP) van Kennis- en Exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties van het ministerie van BZK (KOOP). Dat zorgt ervoor dat de gemeentebladen elektronisch worden uitgegeven op officielebekendmakingen.nl

Beschikbaar stellen volgens de Gemeentewet 

Beschikbaarheid in geconsolideerde vorm is een vereiste voor alle gemeentelijke algemeen verbindende voorschriften, dat wil zeggen zoals die voorschriften in hun geheel op een bepaald moment luiden of luidden. Ook dit moet in elk geval elektronisch gebeuren. Beschikbaar stellen gebeurt ook via DROP. Hierdoor vallen bekendmaking en beschikbaarstelling vrijwel samen. 

Alle gemeentelijke regelingen in Decentrale Regelgeving en Officiële Overheidspublicaties (DROP)

De wijze van bekendmaking en beschikbaarstelling is nu nog alleen voor algemeen verbindende voorschriften wettelijk voorgeschreven; maar voor andere gemeentelijke regelingen is ze evenzeer van belang. Worden deze op dezelfde manier behandeld, dan wordt daarmee tevens voldaan aan het bekendmakingsvereiste van artikel 3:42, tweede lid, van de Awb. 

Het verdient dan ook aanbeveling om alle gemeentelijke regelingen via DROP bekend te maken in het gemeenteblad en beschikbaar te stellen. Dan zijn ze terug te vinden op een centrale plaats met de eerdere versies daarvan (alsmede van inmiddels afgeschafte regelingen) die in het verleden hebben gegolden. Dit laatste is voor alle gebruikers (inclusief de gemeentelijke) bijvoorbeeld van belang bij bezwaarschrift- en beroepsprocedures: dan moet vaak worden teruggevallen op teksten die golden op een bepaalde dag in het verleden. 

Alle regelingen: dus niet alleen de algemeen verbindende voorschriften, maar ook de reglementen van orde en andere interne regelingen, zoals mandaatsbesluiten. En ook de beleidsregels die zijn vastgesteld voor de uitvoering van verordeningen, medebewindswetten en dergelijk. Daarom wordt dit in Ideeën voor de gemeentelijke regelgever nr 96, eerste lid, en 97, eerste lid, aanbevolen.

Overzicht bekendmakingen

KOOP en de VNG hebben samen een overzicht bekendmaking (algemeen en specifiek) gemaakt. Het overzicht bevat de belangrijkste soorten besluiten en (sub)categorieën met de bijbehorende bekendmakingsregels.

Wet elektronische publicaties (Wep) per 1 januari 2021

Naar verwachting treedt de Wet elektronische publicaties (Wep) per 1 januari 2021 in werking. De Wep introduceert een verplichting voor gemeenten om alle wettelijk voorgeschreven bekendmakingen, mededelingen en kennisgevingen van (voorgenomen) besluiten die niet tot 1 of meer belanghebbenden zijn gericht, in een officieel elektronisch publicatieblad te doen. Gelet op de verwachte impact van de Wep op de processen en organisatie van gemeenten, adviseert de VNG gemeenten tijdig met de implementatie daarvan te beginnen.

Het wetsvoorstel Wep stroomlijnt de publicatievoorschriften in diverse wetten waaronder de Bekendmakingswet, de Awb, de Gemeentewet, de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en concentreert deze in de Bekendmakingswet. 

De belangrijkste gevolgen voor gemeenten van de Wep zijn de volgende: 

De verplichting om alle algemene bekendmakingen, mededelingen, kennisgevingen van (voorgenomen) besluiten via officielebekendmakingen.nl in een elektronisch blad te publiceren met gebruikmaking van DROP. De Wep staat gemeenten niet meer toe om zelf een elektronisch gemeenteblad vorm te geven en via de eigen website te publiceren. De bekendmakingen van gemeenten worden niet meer gepubliceerd in de Staatscourant. Nieuw is de verplichting om mededelingen en kennisgevingen van (voorgenomen) beschikkingen in een officieel elektronisch publicatieblad op te nemen. In de huidige situatie is de fysieke publicatie van mededelingen en kennisgevingen juridisch leidend. Veel gemeenten hebben echter een Verordening elektronische kennisgeving vastgesteld waarmee wordt voldaan aan de voorwaarde van een wettelijk voorschrift teneinde kennisgevingen uitsluitend elektronisch te kunnen publiceren (artikel 2:14, tweede lid, van de Awb). Deze verordening vervalt van rechtswege op het moment dat de Wep in werking treedt. 

Aan de verplichting tot volledige beschikbaarstelling van geconsolideerde versies van verordeningen wordt toegevoegd de verplichting tot consolidatie van alle nieuwe en nog geldende beleidsregels via DROP. De verplichting wordt stapsgewijs ingevoerd: in 2021 geldt dit voor de nieuwe beleidsregels en in 2022 moeten de geldende beleidsregels compleet worden gemaakt, met andere woorden de beleidsregels die op dat moment actueel zijn, moeten in DROP staan. 

De verplichte elektronische terinzagelegging van wettelijk voorgeschreven terinzageleggingen, naast de al bestaande terinzagelegging op een locatie van de gemeente. Van deze terinzagelegging wordt kennis gegeven in het gemeenteblad.

De ondersteuning van het publiek bij de overgang naar digitaal publiceren door middel van automatische digitale attenderingen. Daarbij is medewerking van de gemeenten nodig in het gebruik van begrijpelijke taal en het invoeren van exacte locatiegegevens. Aandacht is nodig voor burgers die niet digitaal vaardig zijn. De gemeente verstrekt op verzoek een papieren afschrift van een publicatie in de elektronische publicatiebladen. 

De vervanging van het huidige papieren register van gemeenschappelijke regelingen door een landelijk elektronisch register op overheid.nl. Het melden van gegevens aan het landelijke elektronische register wordt een verplichting voor de gemeenschappelijke regeling.

KOOP zal gemeenten ondersteunen bij de implementatie van de Wep. Voor implementatiesteun en vragen kunt u contact opnemen via de website van KOOP.

VNG modelverordeningen in Modellen Decentrale Regelgeving (MDR)

Gemeenten kunnen de VNG modelverordeningen gebruiken voor het opstellen van een verordening die aangepast is aan de eigen lokale situatie. De VNG modelverordeningen zijn beschikbaar voor gebruik via de Modellen Decentrale Regelgeving (MDR). In geval van gewijzigde modelverordeningen worden ook de VNG modellen raadsbesluit wijziging hierin opgenomen. Via het publieke portaal van MDR kunnen gemeenten zoeken op VNG modelverordeningen. 

Nadat de gemeente een eigen verordening heeft opgesteld, kan deze vervolgens in het Word 2.0 format worden geëxporteerd dat direct en eenvoudig geüpload kan worden in DROP. Alleen decentrale overheden kunnen gebruikmaken van MDR. Daarom is het portaal afgeschermd met een wachtwoord. Gemeenten kunnen het wachtwoord opvragen door contact op te nemen met KOOP Servicedesk (e-mail: mdr@koop.overheid.nl).

In de Kennisbank Decentrale Regelgeving (Kder), databank modelverordeningen van Sdu, zijn alle modellen van de VNG te raadplegen. Naast de modelverordeningen (geconsolideerd en eventueel met toelichting) staan ook de andere modellen, bijvoorbeeld bepalingen, besluiten, regelingen, overeenkomsten en formulieren.