Workshop 8: Gezondheidsriscos statushouders seksuele en reproductieve risico’s bij Eritrese vrouwen

Voorkom genitale verminking bij Eritrese meisjes

89 Procent van de vrouwen in Eritrea is genitaal verminkt, terwijl meisjesbesnijdenis in Nederland strafbaar is. Bernice Samson, regiocoördinator van het OTAV, vertelt over seksuele en reproductieve gezondheidsrisico’s bij Eritrese vrouwen. ‘De schaamte is groot.’

1.858 Eritreeërs deden in 2016 een asielvraag in Nederland, waarvan 635 vrouwen. In dat jaar reisden er 778 vrouwen na en vroegen 235 alleenstaande minderjarige meisjes asiel aan omdat ze het totalitair regime ontvluchtten. Tijdens de vlucht, via buurlanden Sudan of Ethiopië en vervolgens Libië, kunnen veel  vrouwen te maken krijgen met seksueel geweld, zoals verkrachtingen en ongewenste zwangerschappen zijn aan de orde van de dag.

Een ander probleem is dat 0,7 Procent van de Eritreeërs is besmet met hiv, in Nederland ligt dat percentage op 0,2 procent. Dit wordt niet standaard gecontroleerd bij aankomst.

Zero tolerance

89 Procent van de vrouwen in Eritrea is genitaal verminkt. De verwachting is dat 50 à 75 procent van de Eritrese vrouwen die in Nederland aankomen genitaal verminkt is. Bernice Samson: ‘In Nederland geldt zero tolerance: meisjesbesnijdenis is strafbaar.’

Procedure in Nederland

Bernice vertelt wat er in Nederland gebeurt: preventie, wetshandhaving en goede zorg voor vrouwen die een besnijdenis hebben ondergaan. Om genitale verminking te voorkomen worden er huiskamerbijeenkomsten voor vrouwen gehouden in de eigen taal. Medewerkers worden getraind om in gesprek te gaan met ouders voor wie meisjesbesnijdenis een traditie is.

Voor ons het is een schadelijke praktijk, maar voor de ouders is het een traditie welke bij het leven hoort. Bernice verduidelijkt dit met het volgende voorbeeld: ‘Als ik een vader vol trots hoor vertellen dat zijn dochter 1 jaar wordt, dat ze dat uitgebreid gaan vieren en dat ze besneden wordt, vertel ik dat ik het Meldpunt Kindermishandeling ga inschakelen.’

Spreekuur voor besneden vrouwen

Dertien medische beroepen kunnen tijdens hun werk te maken krijgen met genitaal verminkte vrouwen: van de uroloog tot de gynaecoloog. Ook verloskundigen komen het tegen.

Bernice:  ‘De vagina van sommige vrouwen is dichtgenaaid. Voor de bevallig moet dat ongedaan gemaakt worden. Soms zien ze bij het 2e kind dat de vrouwen opnieuw besneden zijn. De gedachte hierbij is dat via de opening boze geesten het lichaam in komen.’

Culturele achtergrond

Niet alleen de denkwijze van Eritreeërs is anders, ook ontbreekt het hen aan kennis en informatie over voortplanting, anticonceptie en soa’s. Jongeren krijgen op school geen seksuele voorlichting en thuis wordt er niet over gepraat. ‘Tegen een besneden vrouw zeggen dat ze naar de huisarts moet, is niet genoeg. Laat een sleutel- of vertrouwenspersoon met haar meegaan, anders gaat ze niet omdat ze zich schaamt.’ Volgens Bernice is het soms beter dat een onbekende meegaat om te vertalen, in plaats van een familielid. ‘Wellicht leidt dat tot meer openheid.’

Verklaring tekenen

Bernice wijst op het bestaan van een formulier, dat je Eritreeërs kunt laten ondertekenen als ze met hun dochter op vakantie gaan. In de verklaring staat in de eigen taal dat ze zich ervan bewust zijn dat meisjesbesnijdenis strafbaar is. ‘Gelukkig wordt het bewustzijn wereldwijd groter.’