AI en algoritmen worden steeds vaker gebruikt door inwoners en ambtenaren, bijvoorbeeld via chatbots of bij het verwerken van aanvragen en bezwaren. Dit biedt kansen, maar brengt ook uitdagingen mee rond ethiek, privacy, transparantie en verantwoording. De VNG ondersteunt gemeenten bij de verantwoorde inzet van AI en algoritmen, door het begeleiden van innovatieve pilots en opschalingstrajecten en het ontwikkelen van handvatten, kaders en standaarden met oog voor privacy, transparantie en democratische controle.
Op deze pagina vindt u informatie over hoe gemeenten AI kunnen inzetten, welke regels en kaders daarbij horen en welke hulpmiddelen beschikbaar zijn voor verantwoord gebruik. Heeft u vragen? Neem contact op via aienalgoritmen@vng.nl of sluit u aan bij onze online community.
Nieuws
Ons standpunt
Innovatie met AI en algoritmen is wenselijk, met maatschappelijke meerwaarde en schaalbaarheid als randvoorwaarden. Tegelijk blijven we realistisch: technologie dient de mens, niet andersom. Afhankelijkheid van grote marktpartijen moet worden vermeden via sterk leveranciersmanagement en goede inkoopvoorwaarden.
Om de vruchten te plukken van AI is een gezamenlijke aanpak nodig, met ruimte voor innovatie en een kritische blik op de impact op inwoners, ambtenaren en politiek. Door samenwerking, kennisdeling en het centraal stellen van publieke waarden kan AI bijdragen aan een sterkere en inclusievere samenleving, waarin technologie een middel is en nooit een doel op zich.
Meer weten over ons standpunt? Lees hier ons position paper AI, algoritmen en gemeenten (pdf, 397 kB)
Collectivisering AI
Gemeenten staan voor de gezamenlijke opgave om AI verantwoord, schaalbaar en toekomstbestendig in te zetten. Daarom werkt de VNG met partners aan een collectieve aanpak, gericht op randvoorwaarden als infrastructuur, afspraken en sturing. Met het collectiviseringsvoorstel bouwen gemeenten aan een gedeeld fundament voor veilige, betaalbare AI met maatschappelijke meerwaarde, via gezamenlijke inkoop, standaardisatie en opschaling. Dit versterkt digitale autonomie en vermindert afhankelijkheid van grote technologiebedrijven. Door kennis, capaciteit en investeringen te bundelen, ontstaat meer regie en uitvoeringskracht. Zo werken gemeenten samen aan een publieke AI-infrastructuur, met aandacht voor betrouwbaarheid, transparantie en publieke waarden.
Zie ook onze pagina Regie op de digitale samenleving
Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS)
AI is een van de 6 prioriteiten in de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). Voor gemeenten betekent dit dat AI niet langer een experimenteel thema is, maar een structureel onderdeel van de digitale overheid van morgen. De inzet is om AI verantwoord te benutten, met oog voor publieke waarden, uitvoerbaarheid en maatschappelijke impact.
Online community
De VNG-community AI en Algoritmen is dé centrale plek voor en door gemeenten met informatie, tools en initiatieven voor de verantwoorde inzet van AI en algoritmen. Hier kunt u een vraag stellen, een update delen of lid worden van een werkgroep. Op de FAQ-pagina beantwoorden we veelgestelde vragen van gemeenten: van beleid tot praktische toepassing, inkoop en opschaling. Staat uw vraag er niet tussen? Laat het ons weten via aienalgoritmen@vng.nl.
Governancekader AI en algoritmen voor en door gemeenten
Het Governancekader AI en algoritmen helpt gemeenten om AI en algoritmen op een ethische, veilige en transparante manier in te kopen, te ontwikkelen, beheren en implementeren. Hierdoor worden risico's, zoals privacyschending, discriminatie en kansenongelijkheid geminimaliseerd. Dit draagt bij aan het vertrouwen in deze digitale middelen van bijvoorbeeld de gemeenteraad, medewerkers, regelgevers en inwoners.
E-learning AI
Voor (interne en externe) overheidsmedewerkers is een e-learning beschikbaar op het leerplatform van RADIO. De e-learning duurt ongeveer 30 minuten. Na afronding begrijpt u wat AI is en dat er verschillende soorten bestaan. U weet dat u AI in uw werk kunt tegenkomen en dat het u mogelijk kan ondersteunen. Ook herkent u een aantal risico's en weet u dat er regels zijn voor verantwoord gebruik van AI binnen de overheid. De e-learning maakt deel uit van de Basismodule Digitaal Vakmanschap. Er zijn aanvullende modules in ontwikkeling.
Publicaties & brieven
