Recensie: Wij regelen het zelf wel

Nummer 9, 2 juni 2017

Ricardo Kleyweg en Rogier van der Wal

Dat er in Nederland het een en ander gebeurt dat het daglicht minder goed verdraagt, is door Pieter Tops en Jan Tromp onlangs overtuigend in kaart gebracht. Het boek dat Bram Endedijk nu heeft geschreven, knoopt daarbij aan en zoomt verder in op Brabant. Meer en meer lijkt de criminaliteit zich naar het zuiden te verplaatsen. Met name de dorpskernen bieden riante kansen voor wietplantages en xtc-labs, en die worden daar dan ook in grote hoeveelheden aangetroffen. Brabant wordt gekarakteriseerd als ‘de drugsschuur van Europa’. 

De motorbendes en Turkse circuits die we bij Tops en Tromp tegenkwamen, figureren ook bij Endedijk prominent: de verhalen over de Turkse Fidan en Erol en de intimidatie van de motorclubs zijn schrijnend. Inwoners hebben vaak wel vermoedens of weten meer, maar houden hun mond. Hun leven is ze lief en hun loyaliteit ligt zeker niet bij het gezag: zo erg is het toch niet? Zo lukt het de criminelen om lang onder de radar te blijven.

Ondertussen doen de autoriteiten wat ze kunnen om deze misdaad te bestrijden. Ze boeken daarbij bescheiden successen die moeilijk op waarde te schatten zijn: hoe groot de omvang van de totale sector is, valt immers lastig vast te stellen. Maar dat er veel geld in omgaat, is helder. In 2015 worden in Brabant en Zeeland 1149 plantages opgerold, in 2016 1207. In Europa gaat jaarlijks 10 tot 12 miljard euro om in hennep en synthetische drugs. En wie er eenmaal in zit, komt er moeilijk uit. Het geld is verleidelijk snel verdiend – thuis gekweekte wiet kan wel 4000 euro per kilo opleveren – en wie uitstapt, betaalt maar al te vaak met zijn leven. Zeventien moorden in 2015: meer dan in Amsterdam! En bovendien: een mooi verhaal is dat van de man die weliswaar een nieuw leven begint, maar nog terugdenkt aan de blik van de vrouwen die hij vroeger met dure horloges wist te verrassen.

Boeven vangen helpt niet en ambtenaren die hun nek uitsteken, worden bedreigd. Dat geldt ook voor burgemeesters die proberen er iets tegen te doen. Het boek sluit af met een treffend citaat van burgemeester Boelhouwer van Gilze en Rijen. ‘Ik maak me geen illusies’, zegt hij. ‘We zullen de drugscriminaliteit nooit kunnen verslaan. En toch moeten we ons blijven verzetten. Het gaat er gewoon om dat de mensen zien dat er iets gebeurt, dat de overheid optreedt.’ Zo kweek je vertrouwen om uit de houdgreep te kunnen komen.

Ricardo Kleyweg is VNG-trainee, werkzaam bij de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost, en Rogier van der Wal is strategisch beleidsadviseur wetenschap bij de VNG.

We regelen het zelf wel. De Brabantse onderwereld, een kijkje achter de deur van de drugsschuur van Europa
Bram Endedijk, Uitgeverij Unieboek/Het Spectrum, € 19,99