Raadgever Groen

Gemeenten staan voor steeds grotere uitdagingen. Hoe houd je de leefomgeving gezond, leefbaar en aantrekkelijk? Door groen en natuur te verbinden aan deze maatschappelijke vraagstukken kun je win-win situaties creëren. Een groene omgeving draagt onder meer bij aan het tegengaan van hittestress, bevordert de biodiversiteit en levert een belangrijke bijdrage aan de gezondheid. Met groen creëert u een aantrekkelijke leefomgeving binnen uw gemeente. In deze raadgever bieden wij u een overzicht bij welke vraagstukken groen kan worden ingezet en hoe u dit mee kunt nemen in uw rol als raadslid.

Gezondheid

Groen heeft, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek, een positief effect op de gezondheid. Mensen zoeken het groen op om te sporten of te wandelen en het is een plek waar kinderen kunnen spelen. Een groene omgeving heeft ook positieve effecten op bijvoorbeeld stress, ADHD en depressie en het voorkomen van obesitas. Daarnaast levert de combinatie met natuur en groen interessante baten op. Kinderen leren al vroeg over de natuur als we investeren in groene speeltuinen en schoolpleinen. Mensen gaan nieuwe sociale verbanden aan als zij vrijwilligerswerk doen in de natuur en het werken in groen stimuleert mensen met afstand tot de arbeidsmarkt.

Economie, recreatie en toerisme

Een groen imago heeft invloed op de keuze als woon- of vestigingsplaats en op het aantrekken van toeristen. Gemeenten kunnen hierop aansluiten door te investeren in aantrekkelijke stadsnatuur en in bereikbare en robuuste natuur om de stad. En in goede verbindingen tussen stad en omgeving voor wandelaars, fietsers en watersporters.

Klimaatadaptatie

Binnensteden ontwikkelen zich, vanwege het grote versteende oppervlak, steeds meer tot hitte-eilanden tijdens warme dagen. Dit zorgt voor hoger stroomverbruik, een slechte nachtrust en een hoger aantal sterfgevallen. Behalve hitte krijgen we ook te maken met korte en hevigere stortbuien, die weer tot wateroverlast en schade leiden.

Groen helpt deze overlast te beperken. Daarvoor is het nodig, dat er minder ‘versteend’ oppervlak komt, er meer groen wordt aangelegd op bijvoorbeeld daken en groene gevels, speciale waterbergingsgebieden worden aangewezen en dat gestimuleerd wordt om minder tegels in stadstuinen te leggen. Mooie voorbeelden van bewustwordingsacties zijn Ons Water, De Levende Tuin, Operatie Steenbreek, Amsterdam Rainproof en Arnhem Klimaatbestending. Hiermee worden inwoners, woningbouwverenigingen en ondernemers gestimuleerd om zelf maatregelen te treffen. Ook natuur om de stad kan bijdragen aan het voorkomen van overlast. In Groningen zorgt bijvoorbeeld natuurgebied de Onlanden dat de stad droge voeten houdt bij wateroverlast, omdat het gebied ook functioneert als waterberging.

Ruimtelijke ontwikkeling en milieu

De Europese norm voor luchtkwaliteit wordt op veel plaatsen niet gehaald. Dat geldt bijvoorbeeld voor locaties naast wegen, bouwplaatsen en industrieterreinen. Ook in stedelijke gebieden laat de luchtkwaliteit te wensen over. Er zijn groene oplossingen voor het verbeteren van de luchtkwaliteit. Diverse planten en bomen hebben de eigenschap om fijnstof af te vangen. Door deze te planten op strategische plekken en in de juiste vorm in te zetten, bijvoorbeeld groene gevels in smalle straten met veel (auto)verkeer, wordt de luchtkwaliteit verbeterd. Bovendien zorgt de groene gevel voor de demping van het verkeersgeluid.

Een instrument dat de waarde van groen goed in beeld brengt, is TEEB-stad. Met deze rekentool kunnen, op basis van kengetallen, de financiële baten van groen in beeld gebracht worden. De uitkomsten zijn voor de gemeente een basis om met baathouders in gesprek te gaan en samen te kijken welke maximale baten met groen gerealiseerd kunnen worden en wat ieder hieraan zou willen bijdragen.

Wat kunt u betekenen

De gemeente speelt een cruciale rol in het borgen van baten van natuur en groen. Zij kan ervoor zorgen, dat groen omwille van die baten een belangrijke plaats inneemt in de belangenafweging rondom de schaarse ruimte. Raadsleden hebben hier invloed op door bijvoorbeeld:

  • Meer aandacht te hebben voor de baten van groen bij aanbestedingen: ga niet langer voor de laagste prijs, maar voor de aanbieding die de meeste maatschappelijke baten oplevert in de sfeer van leefklimaat, biodiversiteit en gezondheid;
  • Wees scherp op groen en natuur in de omgevingsvisie: welke bijdrage kunnen bijvoorbeeld groene daken en gevels (of andere type vergroening) leveren aan de kwaliteit van de fysieke leefomgeving.
  • Houd daarnaast bij het formuleren van regels in het omgevingsplan (onder andere voor waterberging, luchtkwaliteit, biodiversiteit en gezondheid) rekening met de positieve effecten van groen.
  • Stel een raamwerk op met financiële prikkels om de vergroening te stimuleren.

Samenvatting

Er is in ons land weinig ruimte en dat maakt het zo belangrijk om goede afwegingen te maken. Gemeenten spelen een onmisbare rol in het beschermen, behouden en versterken van natuur, landschap en een groene leefomgeving. Binnen én buiten de bebouwde kom. Door te investeren in natuur en groen kan een belangrijke bijdrage worden geleverd aan een aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat, waarin toerisme en recreatie worden gestimuleerd, de biodiversiteit toeneemt en gemeenten klimaatbestendig en gezond worden voor hun inwoners. Een groene omgeving is de perfecte bondgenoot om gemeenten nog krachtiger te maken voor de toekomst: een win-winsituatie.