Proeftuin Ruwaard: anders denken, doen en organiseren!

Uitvoeringsvariant

Afspraak tussen de gemeente en zorgaanbieder over een taak voor een (deel)populatie zonder verantwoording op individueel niveau. De aanbieder bepaalt zelf hoe de taak wordt ingevuld. Er bestaat geen directe relatie tussen het aantal cliënten en het budget.


Samenvatting

In de wijk Ruwaard, gemeente Oss, is er radicaal gekozen voor een andere aanpak. De héle wijk wordt bekostigd vanuit één budget zodat er zonder budgetschotten geld kan worden ingezet voor de inwoners van Ruwaard, en de regeldruk voor gemeente, zorgaanbieders en inwoners naar beneden gaat. De vraag van de bewoners van de wijk staat hierbij centraal zonder dat er eerst wordt gekeken naar wie er moet betalen of wat dat budget aan activiteiten toestaat.

Op die manier worden burgers niet belast met allerlei procedures, formulieren en instanties, maar is er één aanspreekpunt in de wijk voor alle ‘problemen’ en die op basis van het contact met de inwoners direct passende zorg kan inzetten. Hierdoor vermindert de regeldruk voor burgers, omdat zij niet naar verschillende loketten hoeven en verschillende beschikkingen moeten aanvragen.

De zorg die nu wordt ingezet, is meestal eerder en lichter dan de huidige zorg. Omdat er anders gekeken wordt naar de zorgvragen, er integrale plannen gemaakt worden en er sneller wordt gehandeld, wordt er in de wijk gewerkt aan preventie en collectieve oplossingen.

Kenmerken van het goede voorbeeld

  • Één budget met gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het eindresultaat.
  • Burgers worden niet lastig gevallen met beperkingen door financieringsstromen, verantwoordingseisen en afschuifmechanismen.
  • De oplossing staat centraal, niet de wet of de regelgeving
  • Begonnen met een kleiner, afgebakend gebied om zo een goed beeld te krijgen bij de proeftuin. langzaam bouwen.
  • Sterke visie die vanuit de wethouder werd uitgedragen aan bestuurders van betrokken zorgaanbieders waardoor ruimte voor de proeftuin ontstond.

Wat is het goede voorbeeld?

Vanuit de visie van vijf pijlers heeft gemeente Oss in de proeftuin Ruwaard geregeld dat er één budget kwam voor de wijk. Van dat budget worden de vragen uit de wijk beantwoord, zowel individueel als collectief. Dit budget bestaat uit de afzonderlijke budgetten van zorgaanbieders. Zij leggen hun middelen voor 5 jaar bij elkaar. Het budget wordt besteed en beheerd door de professionals in de wijk, in overleg met woningcorporaties en twee zorgverzekeraars. Deze zorgaanbieders committeerdern zich aan het beschikbaar gestelde budget. Zij hebben samen één team ingericht dat in de wijk werkt en dichtbij de inwoners staat. Dit zijn de vijf pijlers:

  1. Meer en betere gezamenlijk georganiseerde zorg, welzijn en wonen:
    Zodat de samenwerking soepel verloopt en de wijkbewoner zo snel en goed mogelijk wordt geholpen.
  2. Betere gezondheid en ervaren kwaliteit van leven bij individuele wijkbewoners:
    Zodat de wijkbewoner zich zo goed en vitaal mogelijk voelt.
  3. Meer gezamenlijke betrokkenheid en verantwoordelijkheid van wijkbewoners:
    Zodat de wijkbewoners samen bouwen aan een betere wijk.
  4. Lagere maatschappelijke kosten:
    Zodat er ook in de toekomst nog genoeg geld is om te voldoen aan de behoeften van de wijkbewoners.
  5. Betere steunende systemen:
    Zodat organisaties zo zijn ingericht dat zij beter kunnen doen wat nodig is.

Geen financiële prikkel op productie individuele aanbieder

Door deze visie en door het beschikbaar stellen van één budget voor de hele wijk (en niet per individuele cliënt) ontstond er veel meer zeggenschap en slagkracht bij inwoners en professionals in de wijk. Hierdoor is er geen prikkel (meer) op productie en is er ook geen noodzaak meer tot het afgeven van beschikkingen en het doorlopen van diverse procedures om tot een beschikking te komen.

Doordat er gezamenlijke verantwoordelijkheid is, wordt veel beter samengewerkt omdat alle partijen bij willen dragen aan het einddoel: ‘Een vitale wijk waar wijkbewoners tegen lagere kosten een betere (positieve) gezondheid ervaren.’

Hierdoor lukt het de gemeente en de zorgaanbieders om de regeldruk voor inwoners echt te verminderen, zorg en ondersteuning dichtbij te halen en ook de kosten te verlagen, omdat er geen financiële prikkel meer is op de productie bij een individuele aanbieder.

Wat zijn de resultaten van dit voorbeeld?

De proeftuin heeft verschillende resultaten opgeleverd. Het belangrijkste resultaat, dat uit alle onderzoeken en gesprekken met inwoners van de wijk blijkt, is dat hun welbevinden omhoog is gegaan en dat mensen worden bereikt die eerder niet werden gezien. Dit is mede te danken aan de vermindering van regeldruk. Mensen melden dat zij het idee hebben sneller geholpen te worden en minder inzet van hen gevraagd wordt. Zij hoeven bijvoorbeeld niet langer allerlei informatie aan te leveren voor het verkrijgen van een beschikking.

Een voorbeeld hiervan was dat een oudere man die geïsoleerd leefde, niet eerst een heel intake gesprek moest doorlopen, voordat hij naar een dagbesteding kon krijgen. Juist doordat de professionals in de wijk hun inzet konden laten aansluiten bij wat deze meneer paste, en ze niet dachten in bestaande zorgvormen (zoals GGZ) maar ook in lichte, niet problematiserende vormen (kringloopwinkel) en doordat ze de regie helemaal bij de meneer zelf lieten, lukt het hen om de man mee te krijgen naar het wijkhuis. Vanuit daar pakte de man vrijwilligerswerk op, en hij zet zich nu vrijwillig in voor de wijk. Dit resultaat was nooit behaald via een reguliere, aanbodgerichte aanpak van een individuele beschikking en alle procedures en beperkingen die daaraan vastzitten,

Ook de aansluiting van bijvoorbeeld de woningcorporatie wordt als erg waardevol ervaren en draagt bij aan het beter en sneller oplossen van complexe problematiek, omdat diverse procedures niet langer nodig zijn. Hiermee ervaart men een vermindering van de regeldruk.

Het werken vanuit een plan van de inwoner waarin iedereen echt samenwerkt, leidde bovendien tot een besparing van kosten. Uit een analyse op casusniveau bleek dat in veel casussen een maatschappelijk en/of financieel rendement was behaald door op deze gezamenlijke manier te werken.

Wat heeft de gemeente ervoor gedaan?

Een belangrijk aandachtspunt waarin alle partners veel tijd en energie hebben gestoken is de benodigde cultuurverandering bij zowel de gemeente zelf als de zorgaanbieders. Er zijn veel mensen betrokken bij de proeftuin en het is belangrijk dat zij constant aangehaakt blijven en de visie van vijf pijlers scherp voor ogen hebben. Dit betekent dat er veel tijd geïnvesteerd is in het contact hebben met elkaar en elke keer weer deze vragen stellen: ‘Wat is je houding, wat betekent dat, wat zijn de mogelijkheden nu?’

Er zijn leergroepen van wijkbewoners, professionals, managers en bestuurders. Hierdoor blijft iedereen kritisch kijken naar welke houding nodig is, welke procedures of formulieren er echt nodig zijn om in te vullen, en wat er juist niet nodig was, maar waar professionals de ruimte hadden om direct te doen wat nodig was.

Daarnaast is de gemeente zowel financier als deelnemer. Dat is een uitdaging, ook gezien de hoeveelheid partijen die betrokken zijn bij de wijk. Het vertrouwen dat de wethouder geeft aan partners is daarom erg belangrijk. Daardoor durfde men daadwerkelijk anders te gaan financieren en werken.

Ook zijn er diverse werkgroepen die regelmatig samenkomen, zoals een werkgroep over financiën en samenwerking. Deze groepen worden geleid door een wijkaanjager die ook het multidisciplinair overleg aanstuurt. Deze wijkaanjager speelt een belangrijke rol door continu de vraag te stellen of men nu echt een integrale oplossing bedenkt, of de burger hier echt bij gebaat is en of de regeldruk zo afneemt.

Tot slot deed de gemeente vorig jaar een extra investering. Hiermee kwam er een budget beschikbaar voor oplossingen die nergens anders door konden worden gefinancierd en niet anders konden worden gerealiseerd. Er is echter nog weinig gebruik gemaakt van dit budget, omdat uiteindelijk blijkt dat de financiering via de huidige wet- en regelgeving vaak lukt.

Meer informatie

Contact