Groene leges maken Enschede duurzamer

Nummer 20, 2016

Auteur: Paul van der Zwan

Bewoners en organisaties met duurzame initiatieven hoeven in Enschede sinds begin dit jaar niet te betalen voor hun vergunningaanvraag. Deze vergroening van de leges moet de gemeente duurzamer maken.

De regeling is een succes: nog nooit werden in Enschede zoveel woningen gebouwd die energiezuiniger zijn dan de wettelijke norm.

Vrijstelling van leges geldt voor projecten die bijdragen aan de verduurzaming van de gemeente Enschede.

Energiezuinige woningen en kantoorpanden, groene daken voor waterberging, opwekking van duurzame energie of de aanleg van een natuurpad of houtwal. Het is maar een greep van de initiatieven die een gemeente duurzamer kunnen maken. Met zijn groene legesregeling honoreert Enschede deze initiatieven. Wethouder Hans van Agteren (Burgerbelangen Enschede): ‘Belangrijke voorwaarde is dat de initiatieven op het gebied van duurzaamheid meer doen dan wettelijk vereist is.’

De wethouder doelt daarmee op het Bouwbesluit dat eisen stelt aan de energiezuinigheid van nieuwe woningen en utiliteitsgebouwen. De maat daarvoor is de Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC). In 2014 was die 0,6; sinds vorig jaar bedraagt die norm 0,4. ‘Dat is voor ons niet voldoende, want 0,4 is niet volledig energieneutraal. Ooit houdt het immers op met het gebruik van fossiele brandstoffen, dan keert de wal het schip.’

Met de groene leges ging een lang gekoesterde wens van Van Agteren in vervulling. ‘Ik ben nu zeven jaar wethouder. Tijdens mijn eerste periode hadden we te maken met grote bezuinigingen. In die tijd hadden wij een toekomstperspectief: als het beter gaat, moeten we groene leges invoeren. Bij de coalitieonderhandelingen voor het huidige college zagen wij onze kans schoon.’

Dat groene leges in het coalitieakkoord kwamen, is niet vreemd. Duurzaamheidsbeleid is ook voor Enschede van groot belang. ‘Elke wethouder heeft daarom een duurzaamheidsopgave.’ Het duurzaamheidsbeleid kent speerpunten. ‘De groene leges vormen daarop een aanvulling.’

Succes

Vrijstelling van leges geldt dus voor projecten die bijdragen aan verduurzaming van de gemeente Enschede. ‘De regeling geldt overigens ook voor een eventuele bestemmingsplanwijziging die daarop betrekking heeft.’ Per initiatief geldt een maximale korting op de leges van vijftigduizend euro. Komen de berekende kosten van de vergunningaanvraag daarboven, dan betaalt de initiatiefnemer het restbedrag.

De regeling kan tot nu toe een succes worden genoemd. Van Agteren: ‘In totaal hebben particulieren, projectontwikkelaars en corporaties plannen ingediend voor de bouw van 260 woningen die duurzamer is dan normaal. Dat is ongeveer een derde van het aantal woningen waarvoor normaal in zo’n periode plannen worden ingediend. Er zijn al 210 woningen EPC-neutraal gebouwd.’ En ook bedrijven en bijvoorbeeld organisatoren van evenementen hebben volgens de wethouder meer duurzame plannen ingediend dan voorheen.

In de zomer gingen de goedgekeurde groene plannen als warme broodjes over de toonbank

Gecontroleerd

Hoe weet de gemeente dat de bouw zo duurzaam wordt uitgevoerd als de plannen beloven? ‘De woningen die al zijn gerealiseerd, hebben we gecontroleerd. Daarbij hebben we niet geconstateerd dat initiatiefnemers zich niet aan de afspraken hadden gehouden. Als dat overigens wel het geval zou zijn, dan krijgen zij alsnog een rekening voor leges toegestuurd.’ Een deel van de woningen en projecten waarvoor duurzame plannen zijn ingediend, is nog niet gerealiseerd. ‘Als dat is gebeurd, zullen we ook de uitvoering daarvan nalopen op duurzaamheid.’

Hoe zeker weet de gemeente nu dat de toename van duurzame plannen wordt veroorzaakt door de groene legesregeling? ‘In Enschede werd voorheen bijna nooit energiezuiniger gebouwd dan wettelijk verplicht. En nu is dat ineens bij een derde van de plannen wel het geval.’ Enschede heeft eveneens een quickscan uitgevoerd bij veertien gemeenten in de regio. ‘In die omliggende gemeenten wordt niet of nauwelijks energiezuiniger gebouwd dan het Bouwbesluit vereist. Enschede is daarmee koploper energiezuinig bouwen in de regio Twente. Dan is wat mij betreft één en één twee.’

Van Agteren had het succes van de regeling wel verwacht. ‘Het geld dat bewoners en organisaties besparen aan legeskosten, investeren zij in hun huizen, die meer waard worden. En bewoners kunnen ook nog eens profiteren van een lagere energierekening. Het levert hun alleen voordelen op. En ons als gemeente levert het een enorme boost op bij het bereiken van onze duurzaamheidsdoelen.’

Prijskaartje

Aan het succes hangt ook een prijskaartje. De raad had voor dit jaar aanvankelijk anderhalve ton begroot voor de regeling. ‘Vooral in de zomer gingen de goedgekeurde groene bouwplannen hier als warme broodjes over de toonbank.’ Met als gevolg dat de regeling de gemeente tot nu toe acht ton heeft gekost. ‘Dat lossen we op binnen onze eigen begroting.’

Desondanks trapte de raad op de rem. ‘De raad schrok van de vermindering in inkomsten, die groter was dan verwacht. Hij meende ook dat projectontwikkelaars te veel voordeel hadden van de groene legesregeling.’ Vandaar dat de regeling sinds begin oktober alleen nog geldt voor particuliere woningeigenaren. Bedrijven, projectontwikkelaars en woningcorporaties kunnen geen gebruik meer maken van groene leges.

Of dat zo blijft, hangt af van een grote evaluatie van de regeling die volgend jaar wordt gehouden. ‘We hopen de raad te kunnen laten zien dat er geen sprake is van fraude en dat de regeling een succes is, ook bij corporaties en bedrijven. Ik verwacht dat de groene legesregeling daarna tot in lengte van dagen succesvol kan doordraaien. Wellicht dat we nog eens het moment bereiken dat alle woningen volledig energiezuinig zijn.’

De raad schrok van de vermindering in inkomsten, die groter was dan verwacht

Uniek

Van Agteren beschouwt de groene legesregeling als uniek. ‘Ook andere gemeenten kennen weliswaar legesvrijstellingen, maar die gelden dan voor een regeling, bijvoorbeeld die voor het plaatsten van zonnepanelen. Bij ons vallen alle duurzaamheidsregelingen eronder en dat komt volgens mij nergens voor.’ Niet gek dus dat andere gemeenten geïnteresseerd zijn. ‘Veel gemeenten kijken over onze schouders mee, onder meer de grote vier. Ze zijn benieuwd naar de effecten op de duurzaamheid. Ook Ed Nijpels, voorzitter van de borgingscommissie van het Energieakkoord, is volgens de wethouder enthousiast over de regeling. ‘Hij beschouwt het als een belangrijke stimulans voor verduurzaming van de woningvoorraad.’