Wintertijd

Nummer 17, 2016

Commentaar: Jantine Kriens

 

Afgelopen weekend is de klok weer een uur teruggezet. De komende vijf maanden leven we in de wintertijd. Een tijd voor bezinning, een goede periode om op een rij te zetten voor welke maatschappelijke opgaven Nederland staat en welke rol gemeenten daarin moeten en kunnen nemen. En dat komt mooi uit, want over een kleine vijf maanden gaat Nederland weer naar de stembus om een nieuwe Tweede Kamer te kiezen. De daaropvolgende kabinetsformatie is een belangrijk moment, ook voor het lokale bestuur. De lokale overheid neemt tenslotte een centrale plaats in de samenleving in.Nationale en internationale ontwikkelingen betekenen altijd iets voor gemeenten, wijken en buurten. Een goed voorbeeld daarvan zijn de grote stromen vluchtelingen die in 2015 Nederland binnenkwamen. Al die vluchtelingen moesten worden opgevangen in een gemeente, er moest onderwijs geregeld worden, gezondheidszorg et cetera. En nu, een jaar later, heeft een groot deel van de vluchtelingen een (voorlopige) verblijfsvergunning, en moeten gemeenten aan de slag met huisvesting, onderwijs, begeleiding naar werk en opleiding.
 
Ook in 2017 staan gemeenten voor grote maatschappelijke opgaven. Zo ondervinden we steeds meer de gevolgen van de klimaatverandering. Denk maar eens terug aan dit extreem natte voorjaar met op sommige plaatsen hagelstenen ter grootte van golfballen. Hoe zorgen we ervoor dat we duurzaam gaan bouwen, hoe organiseren we de overgang van fossiele brandstoffen naar klimaatneutrale energievormen, hoe voorkomen we wateroverlast bij hevige regenval? Klimaatadaptatie en de energietransitie maken investeringen in de fysieke ruimte nodig. Gemeenten willen daarom samen met het Rijk, de waterschappen en provincies een goede investerings­agenda voor de leefomgeving maken.
 
Een andere grote maatschappelijke opgave is versterking van de lokale democratie. Afgelopen week hebben we weer kunnen zien hoe sterk dit leeft in de maatschappij met de oproep van een groot aantal lokale bestuurders onder de noemer ‘code oranje’.

Voor bijna alle maatschappelijke opgaven zijn gemeente­besturen nodig

We moeten naar een bestuurlijke organisatie die zich flexibel aanpast aan de behoeften van burgers en ondernemers en de schaalgrootte van de problemen. Gemeenten willen experimenteren en leren, en zelf kiezen hoe ze de bestuurlijke schaal vormgeven: via samenwerking of samenvoeging.
 
De maatschappelijke opgaven waar we als samenleving voor staan, zijn groot en complex. Een nieuw kabinet moet zich realiseren dat voor bijna alle opgaven ook gemeente­besturen nodig zijn. Wat mij betreft hangt de uitdaging op weg naar de zomertijd boven de horizon: een gezamenlijk investeringsprogramma voor Nederland van een nieuw kabinet samen met de decentrale overheden.

Jantine Kriens is voorzitter van de VNG-directieraad, jantine.kriens@vng.nl, @kriens