Een reliëfkaart met QR-codes, die scan je met de telefoon en dan hoor je een beeldbeschrijver vertellen over de locatie. Zo kunnen ook blinden en slechtzienden een stadswandeling doen.

Jaartal
2020
Gemeente

Van de Bavo-kerk, het Teylers Museum tot de Proveniershof en de Stadsschouwburg. Historische stad Haarlem heeft de wandelaar heel wat te bieden. Maar hoe kan je als slechtziende daar ook van genieten? Dominieke Bos bedacht een stadswandeling met een reliëfkaart en QR-codes. Haar idee kon rekenen op veel enthousiasme bij de gemeente, die het idee oppakte.

Stadswandelingen

Sinds eind januari is de toegankelijke stadswandeling dan ook officieel een feit in de Noord-Hollandse provinciehoofdstad. Wethouder Marie-Thérèse Meijs onthulde op het Stationsplein een vast bord met daarop de route in reliëf en QR-codes, en bij de VVV op de Grote Markt zijn 9 routekaarten te leen. Zo’n routekaart bestaat uit 2 A3-kaarten aan een ringband. Op de ene kant staat de reliëfkaart en op de andere kant staan QR-codes. Die scan je met je telefoon en dan hoor je een beeldbeschrijver vertellen over de locatie. Die legt helemaal in detail uit hoe groot het gebouw is, welke kleur de stenen zijn en wat er bijzonder aan is. Ook geeft hij historische en culturele achtergrond en vertelt hij bijvoorbeeld wat je ziet als je met je rug naar de kerk staat.

Stadswandelingen

Het idee voor de toegankelijke stadswandeling kwam voort uit de hobby van Dominieke Bos. ‘Samen met mijn man maak ik heel veel stadswandelingen. Ik vind het fantastisch te horen over de historie en cultuur van steden en meer te leren over het Nederland dat er was voordat ik bestond. Als ernstig slechtziend persoon ben ik daarvoor echter wel afhankelijk van mijn man die voor mij dan de bordjes moet voorlezen en de standbeelden en gebouwen moet beschrijven. Mijn ogen worden steeds slechter en uiteindelijk zal ik blind worden. Ik ben dus helemaal afhankelijk van iemand anders die mij vertelt hoe het eruitziet.’

Het brengt immers weer een nieuwe groep toeristen naar onze stad.

Idee

De NS en ProRail hebben al reliëfplattegronden ontwikkeld van de 4 grote treinstations in ons land. Daarop is alles in detail beschreven, tot en met de trappen en liften toe. Het bracht Dominieke op het idee om dit in haar eigen stad te combineren met een historische stadswandeling. ‘Haarlem had 2018 tot het Jaar van de Toegankelijke Stad uitgeroepen. De gemeente heeft toen allerlei groepen benaderd. Ook is de gemeente onder meer bij ons in het Oogcafé geweest, hier kunnen mensen met een netvlies- of oogaandoening elkaar ontmoeten en ervaringen uitwisselen. Daar deelde ik mijn idee. Wat later werd ik gebeld door de gemeente. Ze waren heel erg enthousiast en hadden er subsidie voor over. Het brengt immers weer een nieuwe groep toeristen naar onze stad. Vanaf het begin ben ik erbij betrokken geweest via Sandra Buisman van de gemeente.’

De kortste route is niet altijd de veiligste

Sandra, Procesmanager Ontwikkelprojecten, beaamt dat. ‘We vonden het meteen een goed idee. Samen met de VVV en Dominieke zijn we het gaan uitwerken en hebben we  interessante locaties bedacht en opgenomen in de stadswandeling. Ik heb de route uitgestippeld en dat overlegd met Dominieke. Vervolgens heb ik teksten geschreven. De beschrijving van de gebouwen zijn een deel historie en een deel uiterlijke beschrijving.

Hoe snel wil je me dood hebben?, zei Dominieke met een knipoog als reactie op mijn eerste route

Gelukkig heeft Dominieke meegekeken. Ik keek vooral naar de kortste route, maar voor slechtzienden is dat niet altijd het veiligst. Bijvoorbeeld met oversteken. Slechtzienden zijn toch afhankelijk van rateltikkers en oversteekplaatsen. Daar was ik me tot dan toe niet zo van bewust. Hoe snel wil je me dood hebben?, zei Dominieke met een knipoog als reactie op mijn eerste route. Ik ben nu heel anders gaan kijken. Kan je ergens bijvoorbeeld wel met een rolstoel langs?’ Dominieke: ‘Toen de route werd uitgezet mocht ik iedere stap controleren. Op mijn aanwijzingen werd de route aangepast, zoals dus met plekken om over te steken.’

Verbeterpuntjes

Er zijn nog wel verbeterpuntjes, zoals de borg van de kaart. Je moet 50 euro als borg geven voor de kaart. Ook al krijg je bij het inleveren dit bedrag natuurlijk weer terug, het is te hoog, denkt Dominieke. ‘Omdat de doelgroep grotendeels bestaat uit mensen met een uitkering is het beter de borg te verlagen tot 15 euro’, adviseert ze. Sandra legt uit. ‘Omdat de productiekosten voor een kaart 50 euro zijn, hebben we dat bedrag ook neergelegd bij de VVV. Nu realiseren we ons dat dit misschien een te hoge drempel. Dus hebben we het aan de VVV overgelaten om te kijken wat een goed bedrag is.’

Het zou leuk zijn als we dit in heel Nederland kunnen bereiken.

Koplopergemeenten

Dominieke wil met haar idee nu ook andere gemeenten enthousiast maken voor een toegankelijke stadswandeling. ‘Het zou leuk zijn als we dit in heel Nederland kunnen bereiken. Ik heb een projectplan ingediend bij het Bartiméus Fonds, dat als doel heeft blinde en slechtziende mensen sterker in het leven te laten staan, om het toe te passen in de 25 koplopergemeenten. Als koplopers zijn zij sneller geneigd dit soort mooie aanpassingen te betalen. En als zij eenmaal enthousiast zijn, doet de rest ook mee. We hebben het idee ook ingediend voor de Impact Prijs 2020, die hopelijk in het najaar plaatsvindt.’

In Haarlem is toegankelijkheid sinds 2018 in ieder geval hoog op de agenda gebleven. Sandra is zelf weer verder gegaan met haar vaste werk met bouwprojecten, maar de gemeente heeft inmiddels een vaste beleidsmedewerker Toegankelijkheid aangesteld. Ook zijn de ambassadeurs van 2018 nog steeds actief om het onderwerp te promoten bij de Haarlemmers. Sandra: ‘Zo zorgen we ervoor dat Haarlem echt een inclusieve stad wordt, een stad voor iedereen.’

Stadswandeling Haarlem

Foto's: Chris Hoefsmit