Goede bestuurlijke verhoudingen en eerlijke financiële afspraken essentieel voor aanpak maatschappelijke opgaven

Den Haag, 14 juni 2017

'Gemeenten krijgen voor de uitvoering van een aantal rijkstaken gewoon te weinig geld. Waarom denkt het Haagse Binnenhof zomaar een bezuiniging te kunnen opleggen?’ Voorzitter Jan van Zanen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) protesteert tegen maatregelen die dit demissionaire kabinet, zonder enige vorm van overleg of afstemming, heeft genomen ten koste van medeoverheden.

Zo overstijgt het aantal bijstandsuitkeringen dat gemeenten moet verstrekken in ruimte mate het bedrag dat ze hiervoor van het Rijk krijgen. Zeker 90% van de gemeenten moet daarom bijleggen uit eigen middelen. Dit gaat ten koste van de voorzieningen voor inwoners. Van Zanen: ‘Het kan niet zijn dat zwembaden eerder dicht moeten omdat gemeenten voor de uitvoering van rijkstaken gewoonweg te weinig geld krijgen en de continuiteit van de zorg op de tocht staat. Het demissionaire kabinet zal de grote hervorming in het sociale domein verantwoord over moeten dragen en dat kan niet wachten tot er eindelijk een nieuw kabinet is.'

Dat geldt ook voor de achterhaalde, maar nog steeds ingeboekte ‘opschalingskorting’ die de komende jaren oploopt, zegt Van Zanen. ‘Decentralisatie vraagt om beleidsruimte én om financiële armslag voor de lokale overheid. Ik reken erop dat we binnenkort aanschuiven om serieus te spreken over onze gezamenlijke opgave als overheid.’

Tijdens het Jaarcongres van de VNG in Goes spraken vertegenwoordigers van alle 388 gemeenten in Nederland en gemeenten uit de overzeese gebieden met elkaar over hedendaags bestuurlijk vakmanschap. Er is kritisch gekeken naar de manier waarop gemeenten kunnen voldoen aan de veranderende maatschappelijk eisen. Wat is er nodig voor een goede uitvoering van de decentralisaties en transformaties in het sociaal domein, maar ook van klimaatadaptatie in het fysieke domein?

Gemeenten werken aan nieuwe samenwerkingsvormen, intern en met de buitenwereld, en experimenteren met democratische vernieuwing. Essentieel hierbij is een goede samenwerking met andere overheden. Eenzijdig opgelegde kortingen horen daar niet bij. ‘Wij moeten optreden als één overheid met vertrouwen, respect en goed samenspel. De centrale overheid kan niet succesvol zijn zonder de inzet van gemeenten. Het oude, eenzijdig besluiten en handelen is passé’, aldus Jan van Zanen in zijn toespraak tijdens de Algemene Ledenvergadering van de VNG.