‘Opleiding en intervisie maken weerbaar tegen agressie’

Nummer 11, 30 juni 2017

Drie vragen aan ... Joyce Langenacker, voorzitter Wethoudersvereniging

Auteur: Paul van der Zwan

Professionalisering is, naast belangenbehartiging, een belangrijke taak van de Wethoudersvereniging, die vorige week haar 12,5-jarig jubileum vierde. Wethouder Joyce Langenacker (Haarlem, PvdA) werd gekozen als nieuwe voorzitter.

Welke ontwikkelingen in de samenleving geven de meeste aanleiding tot verdere professionalisering van wethouders?
‘Allereerst participatie: van wethouders wordt meer dan voorheen verwacht dat ze samen met burgers optrekken en met hen tot beleid komen. De overheid sluit aan bij initiatieven uit de stad; dat vergt communicatieve bestuurders.
‘Daarnaast regionalisering, die vraagt om meer samenwerkingsgerichte wethouders. Toename van het aantal lokale groeperingen is nummer drie: hun bestuurders krijgen doorgaans geen steun uit een eigen partij en kloppen daardoor nogal eens aan bij de Wethoudersvereniging. En tot slot ontwikkeling vier: mondigheid van burgers. Het respect van inwoners voor het vak van wethouder is niet altijd meer vanzelfsprekend. Triest voorbeeld daarvan is de recente bedreiging van wethouder Bouke Arends van Emmen, die zelfs drie weken in het buitenland moest onderduiken.’

Wat kan de vereniging betekenen op het gebied van professionalisering?
‘We doen veel aan opleiding, masterclasses en intervisie. Zo hebben we vorige week tijdens onze jubileumbijeenkomst een workshop gehad over omgaan met agressief gedrag. Door het delen van ervaringen kom je immers verder. Belangenbehartiging is eveneens belangrijk voor ons. Zo hebben we gesproken met het departement van BZK over de financiering van de beveiliging van bedreigde wethouders. Dat moet in principe uit de gemeentekas, maar daar is niet altijd geld voor. Er komt nu een landelijk fonds voor, zodat geld geen obstakel meer hoeft te zijn voor beveiliging van bestuurders.
‘Daarnaast doen we aan individuele dienstverlening. Voel je je bedreigd, zit je ergens mee in je college, worstel je met een integriteitskwestie, dan kan de Wethoudersvereniging helpen. Dat deden we bijvoorbeeld bij wethouder Arends door hem een podium te geven tijdens onze jubileumbijeenkomst. Daar zei hij dat hij nu het advies van het Openbaar Ministerie om het land uit te vluchten niet meer zou opvolgen. Hij zou nu het fort bewaken. Ik sprak twee wethouders die hetzelfde is overkomen en voor wie deze uitspraak van Arends een eyeopener was. Arends vindt zelfs dat de democratie in gevaar is door bedreigingen. Het is evident dat, willen wethouders hun werk goed kunnen blijven doen, het gevaar van bedreigingen in beeld blijft. Vandaar dat wij het onder de aandacht blijven brengen van onder meer BZK, de Tweede Kamer en de media.’

Inwoners van gemeenten vinden de professionele kwaliteiten blijkens een recent onderzoek van I&O Research minder belangrijk. Wat betekent hun opvatting voor de vereniging?
‘Burgers hebben één op één te maken met bestuurders, professionaliteit speelt voor hen niet. Inwoners willen een toegankelijke wethouder die reageert op hun ideeën en het liefst nog dat hun initiatieven worden uitgevoerd. Wethouders moeten in dat spanningsveld functioneren. De vereniging moet hen zo ondersteunen dat wethouders hun vak goed kunnen uitoefenen. Kortom: wij zijn er voor de wethouders, de wethouders zijn er voor de burgers.’