Vragen en zorgen gemeenten bij plannen loondispensatie

Het kabinet wil met het vervangen van loonkostensubsidie door loondispensatie meer mensen aan het werk krijgen. De passages in het regeerakkoord hierover roepen vragen op bij gemeenten. We maken ons zorgen of het gekozen middel het doel wel dichterbij brengt.

De VNG wil nauw betrokken blijven bij de uitwerking van het voornemen. Daarbij gaan we ervan uit dat onze vragen en bezwaren zorgvuldig worden meegenomen en gewogen. We dringen erop aan de uitgewerkte plannen te onderwerpen aan een uitgebreide uitvoeringstoets, voordat er stappen worden genomen die in de praktijk noch de inclusieve samenleving, noch de arbeidsparticipatie bevorderen.

Hieronder onze overwegingen en de vragen die nog bij ons leven.

Eén regeling

Gemeenten willen het liefst één regeling voor de 'onderkant van de arbeidsmarkt', dit was ook het uitgangspunt bij het ontwerp en ideeën over de Participatiewet. We constateren dat de Participatiewet juist heeft geleid tot het creëren van verschillende doelgroepen, met ieder een eigen vorm van bureaucratie.

Introductie van loondispensatie voor nieuwe gevallen leidt tot een verdere differentiatie binnen de Participatiewet. Dat betekent weer een stap verder van het uitgangspunt: 'één regeling voor de onderkant'.

Bijstandsniveau

Het kabinet wil via het omklappen van het systeem van loonkostensubsidie naar loondispensatie, geld vrijmaken voor het creëren van 20.000 extra beschutte werkplekken. Dat kan naar onze mening alleen als mensen minder gaan verdienen, onder het Wettelijk Minimumloon. In het regeerakkoord staat dat gemeenten het inkomen aanvult tot het niveau van de gemeentelijke inkomensvoorziening. Wij lezen dat als bijstandsniveau, dat is namelijk het enige niveau dat gemeenten hanteren.

We vragen ons af of dit ook daadwerkelijk de bedoeling is. Bovendien: naar verwachting zal het nog jaren duren voordat de beoogde 30.000 beschutte werkplekken zijn gerealiseerd die al waren beoogd. Daar nog 20.000 aan toevoegen op dit moment lijkt ons een ambitie die pas op lange termijn kan worden gerealiseerd, en zeker niet deze kabinetsperiode.

Arbeidsparticipatie

Mensen die in het systeem van loondispensatie terecht komen, en aanvulling van de gemeente krijgen, vallen onder het bijstandsregime. Daarmee wordt, en blijft, een grote groep mensen uitkeringsafhankelijk. Dat draagt niet bij aan de inclusieve samenleving en arbeidsparticipatie: werken loont niet of nauwelijks, zo schijnt het ons toe.

Ook moeten eventuele extra inkomsten, bijvoorbeeld uit overuren, een maand later volgens de bijstandsregels door de gemeente worden verrekend. Elk extraatje verdwijnt daarmee. Werknemers krijgen te maken met twee inkomstenbronnen die met elkaar verrekend moeten worden. Dat is een recept voor fouten, terugvorderingen en het raakt het toeslagenbeleid.

Werkgevers ontzorgd?

We vragen ons ook af in hoeverre het omklappen van het systeem werkgevers echt ontzorgt. En of hiermee in de praktijk van alledag aan hun bedenkingen ten aanzien van bureaucratie en 'gedoe' tegemoet wordt gekomen.

Systeem

Het systeem van loondispensatie sluit aan bij de manier waarop het UWV nu met Wajongers omgaat. Maar er worden op termijn geen mensen meer vanuit de Wajong naar een baan in het kader van de banenafspraak toegeleid, om reden dat de toegang tot de Wajong drastisch is aangepast. Dat is dus een eindige situatie. Wat is de zin om gemeenten aansluiting te laten maken op een systeem dat ophoudt te bestaan met als oogmerk: harmonisering?

Uitvoeringscapaciteit

We voorzien een sterk  stijgend beslag op de uitvoeringscapaciteit voor gemeenten. Capaciteit die niet kan worden ingezet om mensen naar werk toe te leiden.

Meer informatie

VNG inbreng