Terugblik workshops sociaal domein bij Raadsledencongres

Welke rol heeft de raad/kan de raad pakken bij de enorme uitdagingen in het sociaal domein (begeleiding en ondersteuning op het terrein van langer thuis wonen, (arbeids)participatie en jeugdhulp)? Die vraag stond centrraal in twee workshops tijdens het Landelijk Raadsledencongres op 20 januari.

De workshops werden verzorgd door adviseur Bert Otten (Radar Advies) en René Kerkwijk, programmamanager in de gemeente Eindhoven.

Terug naar de eenvoud en de burger centraal

Minder bureaucratie en passende ondersteuning: dat is het centrale doel van de wetten in het sociaal domein. Tegelijkertijd zien we in de praktijk dat gemeenten wetgeving (te) vaak gebruiken als excuus om dingen niet te doen, om risico’s (bijvoorbeeld budgetoverschrijding of recht- en tuchtzaken) te voorkomen. De wetten (Wmo, Participatiewet en Jeugdwet) bieden gemeenten echter heel veel ruimte om die dingen te doen die mensen daadwerkelijk (weer) in staat stellen om regie op hun eigen leven te krijgen.

Maak onderscheid

Bij het stellen van kaders voor de uitvoering is het belangrijk om je te realiseren dat gemiddeld slechts 1-5% van de inwoners meervoudige en ingewikkelde problemen heeft. De rest van de inwoners die een beroep doet op ondersteuning kan vrij eenvoudig geholpen worden met vrij simpele regels en kaders. Uitzonderingen zijn juist heel moeilijk in regels en kaders te vatten. (Anders dan: die pakken we op via maatwerk, dat we goed kunnen onderbouwen en uitleggen). 

Visie én noodknoppen

René Kerkwijk schetste de aanpak in Eindhoven, waarin radicaal is ingezet op maatwerk voor inwoners, door te gaan bouwen vanuit een duidelijke visie (zonder al te veel kaders). Dat heeft in Eindhoven geleid tot een enorm tekort. Hij roept de raadsleden op om in de kaderstelling voor het sociaal domein niet alleen vanuit visie te denken, maar ook een aantal noodknoppen in te bouwen. (Bijvoorbeeld rondom financiële aspecten door een uitgave plafond in te stellen.)

Village Deals

Village Deals is een programma waarin de VNG samen met elf middelgrote gemeenten kijkt naar de mogelijkheden van transformatie. Bert Otten vertelde hoe in de Village Deals blijkt dat de transformatie van het sociaal domein ook een kwestie van geduld is, waarbij je met elkaar (raad, college, ambtenaren, instellingen én inwoners) op zoek moet gaan naar een nieuwe aanpak en een nieuw evenwicht. Daarbij is het van belang om bewust de grenzen van de regels op te zoeken om tot passende oplossingen te komen.

Terugkerende thema's

De volgende thema’s kwamen in de workshops steeds aan bod:

1.    Waar worstel je als raadslid mee in de praktijk?
2.    Waar heb je geen invloed op als raad(slid)?
3.    Wat kun je wel doen?

Meer informatie

Zie ook