Tekorten sociaal domein: proces voorjaarsnota

De VNG is met het Rijk in gesprek over de tekorten in het Sociaal Domein. Eind april neemt het kabinet een besluit over de voorjaarsnota. Voor gemeenten gaat het daarbij vooral om de thema’s jeugdhulp, Hoofdlijnen Akkoord Geestelijke Gezondheidszorg en de Wet Verplichte geestelijke gezondheidszorg.

Jantine Kriens over tekorten in het sociaal domein

Jeugdhulp

Tijdens de Buitengewoon Algemene ledenvergadering (BALV) eind 2018 is onder andere ingegaan op de jeugdhulptekorten bij de gemeenten.

Flinke volumegroei

Het kabinet heeft aangegeven onafhankelijk onderzoek te doen naar de jeugdhulp en eventuele volumegroei. Dat onderzoek is inmiddels in concept afgerond en er blijkt inderdaad sprake van een flinke volumegroei in de jeugdhulp. De VNG heeft in verschillende ambtelijke en bestuurlijke gesprekken met VWS aangedrongen op een adequate financiële compensatie hiervoor door het kabinet.

Volumebeperkende maatregelen

Daarnaast zijn er ook andere, volumebeperkende maatregelen nodig. Hier hebben zowel het Rijk als gemeenten zelf een rol. Op 2 april is de noodzaak van een structurele financiële tegemoetkoming ook aangekaart bij de ministeries van BZK en Financiën tijdens het Bestuurlijk Overleg Financiële Verhoudingen.

Hoofdlijnen akkoord Geestelijke Gezondheids Zorg (GGZ)

De essentie van het Hoofdlijnenakkoord GGZ is de juiste zorg op de juiste plek organiseren. Onderdeel daarvan is meer mensen uit de instellingen, en meer zorg en ondersteuning thuis en in de wijk (ambulantisering). Daar heeft het sociaal domein een belangrijke rol in, maar daar moeten wel middelen voor beschikbaar zijn.

Financiële claim

Op 3 juli 2018 sloot VWS met een groot aantal andere partijen dit Hoofdlijnen akkoord GGZ. De VNG onderschrijft de doelen, maar gaf ook aan dat de ambulantisering om extra geld vraagt en tekende daarom dit hoofdlijnenakkoord niet. Sinds begin 2019 is er gesproken met VWS over de financiële claim aan het kabinet met een zogenaamd ingroeipad (de ambulantisering is immers niet in één jaar gerealiseerd).

Daarnaast speelt er bij dit onderwerp ook nog de kwestie van wachtlijsten in het Beschermd Wonen die een keer weggewerkt moeten worden.

Wet verplichte GGZ

De Wet Verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) gaat in op 1 januari 2020. Conform artikel 2 van de financiële verhoudingswet moet het kabinet zorgen voor compensatie van de kosten van deze nieuwe wetgeving. Ook over deze structurele compensatie zijn de afgelopen weken gesprekken gevoerd met VWS.

Proces Beschermd Wonen / Maatschappelijke Opvang

De VNG heeft het ministerie van VWS laten weten dat zij voornemens is om een expertiseteam in te stellen om ten aanzien van het tempo van doordecentralisatie/uitvoering, en de financiële en inhoudelijke randvoorwaarden die daarbij zijn gesteld, alternatieven en opties uit te werken. De eerste opbrengsten van het expertiseteam worden eind juni verwacht.

Vervolg proces voorjaarsnota

Onder andere naar aanleiding van de ingediende moties tijdens de BALV voert de VNG dus gesprekken met het kabinet om de noodzaak van extra geld voor het sociaal domein duidelijk te maken.

Besluitvorming kabinet

De besluitvorming over de voorjaarsnota van het kabinet is voorzien eind april. Dan bepaalt het kabinet waar ze extra geld in wil investeren (er zijn namelijk nog veel meer wensen, bijvoorbeeld voor defensie, onderwijs, klimaat, enzovoort). Naar aanleiding hiervan stuurt het kabinet begin mei een brief aan de VNG en de Tweede Kamer met haar besluit.

Reactie VNG

Het bestuur en de commissies van de VNG zullen dit kabinetsbesluit bestuderen en met een reactie toezenden aan de gemeenten. Wij gaan ervanuit dat dit hiermee op de agenda van de ALV van 5 juni kan staan.

Gezien het bovenstaande adviseren wij gemeenten om bij het eigen lokale proces van de voorjaarsnota en voorbereiding van de begroting met verschillende scenario’s rekening te houden (variërend van een gedeeltelijke compensatie van de tekorten tot geen compensatie).

Meer informatie