Aanhoudende zorgen gemeenten over financiën sociaal domein

In het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv) van 8 oktober jl. heeft de VNG het Rijk aangespoord om snel met een reactie te komen op de moties die in juni door de Algemene ledenvergadering van de VNG zijn aangenomen over de tekorten in het sociaal domein.

 Dit vanwege de groeiende zorgen die gemeenten hebben over de middelen sociaal domein.

Sociaal domein kostte in 2017 4,4% meer dan begroot

Dat de uitgaven in het sociaal domein sterker blijven stijgen dan verwacht, wordt recent bevestigd met onderzoek dat Bruno Steiner Advies uitvoerde en publiceerde in opdracht van Divosa. Het onderzoek maakt gebruik van de begrotings- en jaarrekeningcijfers van 2017 die gemeenten via de Iv3 aan het CBS hebben aangeleverd.

Een vergelijking van deze cijfers laat zien dat gemeenten in 2017 netto 4,4% meer hebben uitgegeven aan het sociaal domein dan zij bij van het opstellen van de begroting verwachtten. Deze stijging was het grootst binnen het cluster Jeugd: daaraan hebben gemeenten 18,8% meer uitgeven dan zij vorig jaar hadden berekend. Ook in de clusters Inkomen en participatie en Maatschappelijke ondersteuning is een stijging te zien.

Verschuiving van middelen

Het onderzoek laat zien dat er, ondanks de kortingen, in de jaarrekeningen 2015 t/m 2017 een stijging te zien is in de uitgaven aan het sociaal domein. Het aandeel van de uitgaven aan andere sectoren dan het sociaal domein is afgenomen. Dat wijst er op dat gemeenten middelen van andere domeinen verschuiven om de uitgavenstijging in het sociaal domein op te vangen.

Trend bevestigd

Deze cijfers bevestigen de trend die gemeenten al langer zorgen baart. Gemeenten geven zelf ook aan dat verschuivingen steeds moeizamer lukken: tekorten in de Jeugd blijven, in de Wmo zijn er nagenoeg geen overschotten meer en de sociale reserves zijn bijna leeg. De financiële druk op het sociaal domein zorgt er ook voor dat investeringen in de noodzakelijke vernieuwing in het sociaal domein of in opgaven als de energietransitie onder druk komen te staan.

Oproep

De VNG vraagt het Rijk om de sleutelpositie die gemeenten hebben bij het betaalbaar houden van ons zorgstelsel te erkennen en roept op om gemeenten meer tijd te geven en de daarvoor noodzakelijke middelen te bieden om tot nieuwe vormen van zorg op maat te komen.

Meer informatie

Zie ook