Burgemeester Lamers: 'EU moet anders denken over klimaat'

Stop met nadenken over de klimaatproblemen, begin met praten over de oplossingen, en in het verlengde daarvan, de nieuwe samenwerkingsverbanden die daarvoor nodig zijn. Dat stelde burgemeester Cor Lamers aan het Comité van de Regio's in zijn advies over het Europese klimaatbeleid.

Lamers presenteerde zijn advies op 7 februari, dezelfde dag dat jongeren in Den Haag demonstreerden voor meer actie om het klimaat te verbeteren. Het Comité van de Regio's, bestaande uit lokale en regionale bestuurders, sprak die dag in Brussel over een visionair klimaat-, energie- en milieubeleid. Het advies werd unaniem aangenomen.

Milieu- en klimaatbeleid

De EU heeft een lange traditie in het opstellen van lange-termijn-doelstellingen voor milieu- en klimaatbeleid in actieplannen: de zogenaamde milieuactieprogramma’s. De EUropese COmmissie evalueert momenteel het huidige en zevende milieuactieprogramma. Het Comité van de Regio's besloot als eerste EU-instelling naar de toekomst te kijken en de uitdagingen voor het achtste milieuactieprogramma te identificeren.

Advies

Lamers benadrukt in zijn advies het belang van een nieuwe kijk op klimaatvraagstukken en vraagt om een transitie in het denken over milieubeleid. We kunnen de probleem niet oplossen met dezelfde denkwijze die het heeft veroorzaakt. De transitie in denken houdt in dat de acties verplaatst moet worden van de problemen naar de oorzaken - en van daaruit zoeken naar oplossingen en nieuwe samenwerkingsverbanden vinden met het bedrijfsleven en onderzoekscentra.

Hoofdpunten

  • We zouden ons moeten gaan richten op de belangrijke transities: circulaire economie, energie, mobiliteit en voedseltransities. De EU moet deze transities volop ondersteunen met uitvoeringsprogramma’s en financiering.
  • We moeten een antwoord vinden om beleidscoherentie te realiseren en een meer holistische benadering vinden. Het probleem van beleidscoherentie is dat milieudoelstellingen vaak moesten concurreren met economische factoren. We moeten daarom milieudoelstellingen verbinden met economische en sociale doelstellingen. De Sustainable Development Goals (SDG’s) geven ons hiervoor al een kader.
  • Lamers noemt ook de healthy living aanpak, waarbij de gezondheid van mensen, natuur, economie en de maatschappij als basis voor al het beleid staan. De gemeente Utrecht is hier al succesvol mee bezig.
  • Om samenhang in het beleid te realiseren, stelt Lamers een territoriale aanpak voor. Steden en dorpen zijn speerpunten in de samenleving - belangrijke ruimtelijke entiteiten waarin mensen leven, werken en zich verplaatsen. Deze steden zijn bovendien verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de vervuiling die de maatschappij produceert.
  • Landelijke en stedelijke gebieden verschillen van elkaar. De mobiliteitstransitie heeft bijvoorbeeld verschillende uitdagingen in steden vergeleken met landelijke gebieden. We hebben op maat gemaakte oplossingen nodig, passend in het specifieke gebied.
  • Regio’s en gemeenten zijn verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van 80 procent van de klimaatmaatregelen. De CvdR roept de Europese Unie dan ook op om meer aandacht en financiële middelen vrij te maken.

Reacties

Het Europees Parlement, maar ook de Europese Commissie en het Europese Milieuagentschap (EEB) waren blij met het rapport, waarvoor inbreng was geleverd door decentrale overheden uit heel Europa. De EEB heeft hoge ambities en is normaliter kritisch op voorstellen omtrent klimaat. Dit rapport noemde zij daarentegen een ‘inspirerend verhaal met een duidelijk voorstel voor de toekomst’.

Meer informatie