‘Geef steden de ruimte voor integrale oplossingen’

Cor Lamers, voorzitter van de Nederlandse delegatie van het Comité van de Regio’s (CoR) en burgemeester van Schiedam, is blij dat de Urban Agenda onder het Nederlandse EU-voorzitterschap concreet vorm heeft gekregen.

Drie dingen staan daarin centraal:

  • betere regelgeving
  • een betere toegang tot Europese fondsen
  • betere uitwisseling van kennis

We spreken Lamers in de wandelgangen van het CoR Forum over de Urban Agenda dat 30 mei in Amsterdam werd gehouden.

De aandacht van Europa verschuift van het platteland naar de stad. Welke rol heeft het Comité van de Regio’s daarbij gespeeld?

Het eerste spannende moment was of het zou lukken om de Urban Agenda tot één van de prioriteiten van het Nederlandse voorzitterschap te maken. Veel lidstaten waren ervan overtuigd dat juist Nederland de Urban Agenda verder kan brengen. In oktober kregen we de toezegging van de ministers Koenders en Plasterk. Daarna was het spannend of ook de andere partners het belang ervan inzien.

Waarom is de Urban Agenda zo belangrijk?

'Omdat juist steden het brandpunt van allerlei soorten ontwikkeling zijn; economisch, sociaal, innovatief. Steden ervaren problemen als eerste, de opvang en integratie van vluchtelingen is daarvan een voorbeeld. Steden en regio’s kunnen integrale oplossingen bedenken, zij moeten daarvoor de ruimte krijgen'.

Hebben ze die ruimte nu dan niet?

'In de stad ervaren we de ingewikkelde en tegenstrijdige Europese regelgeving. Ik ben voor het CoR rapporteur Luchtkwaliteit geweest. Het Europese departement Milieu stelt eisen aan de luchtkwaliteit, tegelijk komt het departement Industrie van de Europese Commissie met termijnen voor het afschaffen van zeer vervuilende vrachtwagens die daar totaal niet op aansluiten. Het is dweilen met de kraan open. Het gaat om het bewustzijn dat een maatregel op het ene terrein gevolgen heeft voor het andere'.

Het is de bedoeling dat partnerschappen van steden, landen en de Europese commissie straks voor bepaalde onderwerpen actieplannen gaan uitwerken. Hoe moeten die actieplannen verder worden gebracht binnen Europa?

Het belangrijkste is dat het initiatief bij de gemeenten ligt, dat zij ruimte krijgen om te pionieren. Dat wil zeggen: oplossingen zoeken en de regels opzij zetten als dat nodig is. Kansen benutten en obstakels vermijden. Binnen steden kunnen best practices worden uitgewerkt en opgeschaald naar andere steden. Dit gebeurt in Nederland al op het niveau van gemeenten met initiatieven van burgers. Mensen zijn mondiger en nemen steeds vaker zelf het voortouw. Dit gaat dwars door bestaande democratische structuren heen. Moet de gemeente dan vanuit haar ivoren toren zeggen: nee dat mag niet? Dit geldt ook voor de relatie tussen Europa en de steden. Wij zeggen als steden tegen Europa wat inwoners ook tegen ons zeggen: geef ons de ruimte.

Gaat dat ook over Europese fondsen? Er wordt veel geklaagd over de verantwoording en de bureaucratie die daarbij komt kijken.

Zeker. Het is niet gemakkelijk om Europese fondsen in te zetten voor acute vraagstukken. Het ESF werkt met plannen die elke zeven jaar worden vastgesteld en die ontzettend lastig zijn te wijzigen. Europa moet de regels flexibel maken en minder dirigistisch optreden. Nieuwe technieken met smart data – één systeem om alles te verantwoorden – helpt daarbij. Nu is het zo dat de verantwoording van een project vaak nog meer kost dan het project zelf.

Daar is Eurocommissaris Frans Timmermans toch ook mee bezig?

Dat klopt. De Urban Agenda en de portefeuille voor betere Europese regels van Frans Timmermans sluiten op elkaar aan. Steden moeten het voortouw krijgen. Het gaat om integrale oplossingen waarbij de regels moeten faciliteren, niet hinderen. Dit is ook van belang om het vertrouwen van burgers in Europa terug te winnen. Het is echt een verdienste van de Nederlandse overheid om dat als één van de hoofdpunten te benoemen. Grote vraagstukken zoals migratie, radicalisering en klimaatverandering moeten in de stad worden opgelost.

Meer informatie

Lees op onderstaande themapagina de andere berichten van deze dag.