Archieven en musea | Visies externe partijen

Een nieuwe visie op cultuurbeleid 2013-2016, onderdeel archieven

Demissionair staatssecretaris Zijlstra heeft in juni 2011 de beleidsbrief ‘Meer dan kwaliteit, een nieuwe visie op cultuurbeleid’ geldend voor de periode 2013-2016 aan de Tweede Kamer aangeboden. Als instelling van landelijk belang geldt het Nationaal Archief, dat een eigen collectie heeft en dat in 2012 de archiefondersteuning overneemt van Erfgoed Nederland. De ondersteuning van de erfgoededucatie gaat naar het nieuwe Kennisinstituut voor Cultuureducatie Amateurkunst. Het gefuseerde Mondriaan Fonds is het rijksfonds o.a. voor het erfgoed.

Zie ook


Archiefvisie Rijk

Staatssecretaris Halbe Zijlstra van OCW heeft op 30 juni 2011 de nieuwe Archiefvisie van het Rijk aan de Kamer gepresenteerd. De archiefsector bevindt zich volgens hem vanwege de digitalisering van overheid en samenleving volop in transitie. Er is derhalve een innovatieslag nodig onder andere met behulp van bestuurlijke afspraken tussen de overheden en de sector.


Visienota Informatie op orde

De ministeries van OCW en BZK hebben met hun visienota 'Informatie op orde. Vindbare en toegankelijke overheidsinformatie' van juni 2006 een actieplan voor de archivering en DIV gelanceerd. Dit plan moet leiden tot een nieuw bestuurlijk-juridisch kader en betere aansluiting van de informatievoorziening op de beleidsprocessen.

Het programma is in 2010 afgerond, maar de ideeën en actielijnen leven voort. Zo is de Archiefvisie 2011 van de staatssecretaris van OCW een uitvloeisel ervan en heeft KING in 2012 een Baseline informatiehuishouding gemeenten gemaakt.


Archieven in transitie

De weg van archief naar e-archief. Daarover gaat de publicatie Archieven in transitie van Erfgoed Nederland uit juni 2010. Het is een pleidooi voor innovatie van de sector. In de publicatie staan acht beleidsaanbevelingen aan de minister van OCW.

  • Vernieuw de sector
  • Zorg voor adequate ondersteuning
  • Stimuleer gemeenschappelijke voorzieningen zoa E-depots en digitale publieksvoorzieningen
  • Beloon initiatief. Stimuleer initiatieven van onderop
  • Propageer vrij gebruik van informatie
  • Neem auteursrechtelijke belemmeringen weg en regel dit in EU-verband
  • Ontwikkel toekomstscenario's
  • Stimuleer organisaties en bedrijven om maatregelen te nemen om de duurzaamheid van digitale informatie te waarborgen

De publicatie is te downloaden bij


E-archief in ontwikkeling; visiedocument 2009-2014

Het Nationaal Archief en het consortium van 11 regionale historische centra hebben op 23 juni 2009 het visiedocument 'e-archief in ontwikkeling, duurzame digitale toegang tot informatie' gepresenteerd. De initiatiefnemers zien op drie punten een regierol voor zichzelf.

  • Digitale content, onder meer binnen tien jaar tien procent van de archiefbescheiden gedigitaliseerd
  • Nationale infrastructuur, onder meer binnen vijf jaar een landelijk e-depot, onderdeel van andere shared services
  • innovatie, kennisdeling en professionalisering

De partijen zoeken samenwerking met de archieven van de drie grote gemeenten, Brain, KVAN en zij vragen de drie overheden om rekening te houden met hun speerpunten.


Archiveren is vooruitzien

Het gezamenlijke visiedocument van Branchevereniging Archiefinstellingen Nederland en de Vereniging van Archivarissen over de koers en de inrichting van het archiefwezen.


Visies op voorstel Erfgoedwet 2014

De VNG is voorstander van een integrale Erfgoedwet, maar wij hebben minister Bussemaker van OCW in mei 2014 gemeld dat de per 2016 beoogde wet de gemeenten te veel aan banden legt. Daarna heeft zij t/m 14 juli 2014 een internetconsulatie gehouden. Hierop zijn 79 reacties gekomen.


Museumbrief 2013

De Museumbrief ‘Samen werken, samen sterker’ van minister Bussemaker van OCW van juni 2013 is zeer teleurstellend voor gemeenten. De brief biedt wel nieuwe wettelijke verplichtingen, maar geen inhoudelijke perspectieven. De minister wijst geen kerncollectie van landelijke betekenis aan, ondanks aanbevelingen o.a. in het advies ‘Ontgrenzen en verbinden’ van de Raad voor Cultuur om dat wel te doen. Ze introduceert wettelijke beperkingen voor de afstoting van gemeentelijk cultuurbezit. En de hiaten in de museumondersteuning blijven.

Op basis van de brief is er per 2014 een subsidieregeling voor de samenwerking van musea met elkaar en met anderen bij het Mondriaan Fonds.


Een nieuwe visie op cultuurbeleid 2013-2016, onderdeel musea

Demissionair staatssecretaris Zijlstra heeft in juni 2011 de beleidsbrief ‘Meer dan kwaliteit, een nieuwe visie op cultuurbeleid’ geldend voor de periode 2013-2016 aan de Tweede Kamer aangeboden. In principe blijven de eerder daartoe aangewezen musea rijksgesubsidieerd, wel wordt aan de Raad voor Cultuur gevraagd om een subsidie-rangorde daarbinnen aan te brengen.

De subsidie voor de ondersteuning van het erfgoed, waartoe de musea behoren, door het sectorinstituut Erfgoed Nederland verdwijnt bijna geheel. De ondersteuning van de erfgoededucatie-taken wordt overgenomen door het nieuwe Kennisinstituut voor Cultuureducatie en Amateurkunst. En de begeleiding bij de collectie-taken blijft bij het Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het gefuseerde Mondriaan Fonds is het rijksfonds o.a. voor het erfgoed.


Gratis entree stimuleert museumbezoek door kinderen niet

In de landelijke politiek leefde de wens om het museumbezoek door kinderen te bevorderen door middel van gratis entree. Ex-minister Plasterk wilde echter eerst laten onderzoeken welke stimuleringsmaatregelen het beste werken. Een wijs besluit volgens de Nederlandse Museumvereniging. Deze organisatie heeft onderzoeken laten doen. En wat blijkt? Het gaat helemaal niet om gratis toegang en ook al niet om gratis vervoer.

Musea moeten gewoon leuker en aantrekkelijker zijn voor kinderen. Daar is de meeste winst te behalen. Musea die al met veel enthousiasme en passie kinderen weten te boeien, uit te dagen en te inspireren hebben over belangstelling van jonge bezoekers niet te klagen. Dan is een museum een plek waar kinderen ervaren, beleven en genieten. En waar ze terugkomen.


De maatschappelijke betekenis van musea

In opdracht van de Nederlandse Museumvereniging is in april 2011 de publicatie ‘Meer dan waard, De maatschappellijke betekenis van musea’ verschenen. Het motto van de musea is: ‘Van iedereen, voor iedereen’. Maar als musea ván iedereen zijn, zijn ze dan ook vóór iedereen? Nu de overheidsbudgetten slinken, wordt die vraag steeds dringender gesteld.

Met ‘Meer dan waard’ willen de Nederlandse musea hun vijf maatschappelijke waarden laten zien: de collectiewaarde, de verbindende waarde, de educatieve waarde, de belevingswaarde en natuurlijk ook de economische waarde. Vijf waarden waarmee de musea een bijdrage leveren op tal van maatschappelijke terreinen. Als sector, maar vooral in samenwerkingsverbanden met overheden, onderwijs, media en bedrijfsleven. Samen met hen wil de musea kansen benutten en verzilveren: ‘Meer dan waard’.


Gemeentelijke erfgoedagenda's

Kunsten ’92 en verschillende erfgoedorganisaties hebben in 2009 een erfgoedagenda samengesteld voor gemeenten: Toon karakter, zet in op cultureel erfgoed. Gemeentelijk erfgoed is belangrijk voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Eind 2013 hebben ze opnieuw een agenda voor de lokale overheden gepresenteerd: ‘Goud in handen. Gebruik het verleden, schep ruimte voor de toekomst’

Door toenemende decentralisering en veranderende wetgeving ligt er een steeds grotere verantwoordelijkheid voor erfgoed bij gemeenten. De kansen die erfgoed biedt worden volgens de initiatiefnemers nog lang niet overal benut.