Hoogleraar 't Hart: 'Naar een vitaal gemeentebestuur'

'Burgers hebben tegenwoordig een groot zelforganiserend vermogen en accepteren niet langer automatisch het gezag. Als overheid zeggen we tegen de burger: do it yourself. En om het in de omstandigheden van nu goed te doen is omdenken nodig,' aldus prof.dr. Paul 't Hart.

Paul 't Hart, hoogleraar Bestuurskunde aan de Universiteit Utrecht reflecteert tijdens de Ambtelijke Top conferentie over het vitale gemeentebestuur.

Gewijzigde gezagsverhouding

We komen uit een samenleving waarbij de bevolking het bestuur accepteert, er was gezag en vertrouwen in de rationaliteit van het bestuur. Maar nu spreken we van de netwerksamenleving waarbij alles met elkaar samenhangt. Burgers menen al te weten wat hun situatie is, waar hij recht op heeft. Dit heeft effect op de gezagsverhouding. 

Vakmanschap

Wat betekent de nieuwe gezagsverhouding voor het vakmanschap en samenspel? Het oude model ging uit van besturen voor de burger, nu besturen we met de burger. We ordenen de wereld van interactie tussen bestuur en burger. We hebben geleerd om te polderen en te raadplegen. We weten als burgers boos zijn dat je moet gaan praten, we zetten de consensusmachine er op.

Uitdagingen

  1. De eerste grote opgave zit bij de actieve burger. Hoe wordt dit een partner in plaats van een 'object'? In Oss bijvoorbeeld lukte dit met maatschappelijk vastgoed. Daar is veel rendement gehaald uit de stenen, door vroegtijdig inwoners te betrekken.
  2. Hoe kun je samenwerken, hoe bundel je krachten?

Er is 'herdenking' van vakmanschap nodig. Hoe ga je om met de omslag? Soms moet je je voorbereiden op het onvoorstelbare en moet je het hebben van je improvisatievermogen. Aan de ene kant blijf je de werking van de democratie faciliteren maar tegelijkertijd moet je ook de nieuwe vormen van democratie faciliteren.

Actielijnen

't Hart besluit met acties voor een vitaal bestuur:

  • Gebruik publieke waarden en maak co-creatie tot centraal bestuursprincipe
  • Geef ambtenaren een ' license to innovate'  en dek ze!
  • Verander de prikkelstructuur: financier gezamenlijke resultaten
  • Creëer en bescherm experimenteerruimte. Leer snel wat werkt, corrigeer wat nog niet werkt
  • Begin nu, begin concreet met dingen die er toe doen.

Meer informatie