Boodschap kleinere gemeenten aan nieuwe kabinet

Scherpenzeel was dit keer de plek van de Dag van de 'Kleine Gemeenten’. Met een bezoek aan boerderij De Pol van familie Van Ginkel kregen de deelnemers eerst een inkijkje in de FoodValley regio. Daarna formuleerden zij een aantal wensen voor het nieuwe kabinet.

Ben Visser (burgemeester van Scherpenzeel) opende het avondprogramma, waarna Hubert Bruls (burgemeester van Nijmegen en vice-voorzitter VNG) een inleiding gaf. Daarna werd aan verschillende tafels gesproken over vier thema’s:

Lokale democratie & burgerparticipatie

Versterk de positie van raadsleden. Het is belangrijk om te blijven investeren in de kwaliteit van het lokaal bestuur, onder andere door scholing, professionalisering en een passende vergoeding voor raadsleden. Dit is vooral een aangelegenheid van gemeenten zelf. Wel pleiten wij ervoor om de vergoeding die geldt voor raadsleden in gemeenten kleiner dan 20.000 inwoners op te waarderen tot de vergoeding van gemeenten van 20.000 inwoners.

Verstevig informatie-uitwisseling in kleine gemeenten rond openbare orde en veiligheid. Dat is belangrijk om ontwikkelingen als ondermijning tegen te kunnen gaan. Het is vanwege de vaak beperkte capaciteit niet altijd even duidelijk welke personen in een gemeente zijn komen wonen, terwijl je dat als burgemeester wel graag zou willen weten.

Intergemeentelijke samenwerking

Geef gemeenten de vrijheid om per vraagstuk de juiste schaal te vinden. Juist ook kleinere gemeenten moeten kunnen kiezen voor intergemeentelijke samenwerking op een schaal die het beste bij hen en bij het onderwerp (zorg, veiligheid, klimaat, etc.) past. Daarbij kunnen grote gemeenten vaak leren van kleinere gemeenten. Veranderingstrajecten, bijvoorbeeld in het sociaal domein, zijn in kleinere gemeenten vaak kleinschaliger, flexibeler en minder tijdrovend.

Versterk ambtelijke capaciteit van kleine gemeenten door samenwerking toe te staan. Het komt vaak voor dat kleine gemeenten kampen met een beperkte ambtelijke capaciteit en expertise op specifieke thema’s. Ambtenaren met veel in hun mars stromen regelmatig door naar een grotere gemeente. Bundeling van ambtelijke kracht kan kleine gemeenten helpen om de nodige massa te creëren en expertise te behouden.

Sociaal domein

“Lever cement bij de stenen” voor nieuwbouw en verbouw in het primair en voortgezet onderwijs. Oftewel boter bij de vis is nodig voor de grote investeringsopgave die nodig is voor de ambitie om alle onderwijsgebouwen in 2050 energieneutraal te laten zijn. Laten we de kosten voor de scholen tot die tijd uitsmeren en nu beginnen.

Zorg voor een ononderbroken zorg- en leerlijn voor kinderen. Alleen op deze manier kunnen kinderen optimaal worden geholpen om op te groeien tot verantwoordelijke volwassenen die een bijdrage aan de maatschappij kunnen leveren.

Klimaatadaptatie & energietransitie & circulaire Economie

Geef experimenteerruimte voor “objectgebonden” financiering. Door investeringen en financiële risico’s te koppelen aan de woningen zelf en niet aan de (tijdelijke) bewoners zullen die bewoners vaker kiezen voor investeringen in de duurzaamheid. Gemeenten moeten hiermee kunnen experimenteren.

Verplaats vitale infrastructuur naar gebieden die minder kwetsbaar zijn voor wateroverlast. In de toekomst komen hoge waterstanden en wateroverlast vaker voor. Houd daarom bij de realisering van voorzieningen rekening met de mogelijkheid dat de vitale infrastructuur (energie, ICT) in geval van een calamiteit moeten kunnen blijven functioneren.

Laat de verpakkingsindustrie verpakkingen maken die goede afvalscheiding mogelijk maken. Investeer in betere afvalstromen en pak ook de oorzaak van problemen bij afvalscheiding aan. De samenstelling van verpakkingen is immers voor een belangrijk deel bepalend voor een goede en efficiënte afvalscheiding.