Overzicht veelgestelde vragen over Integriteit

Hieronder treft u de categorieen aan met vragen en antwoorden binnen het betreffende dossier. U kunt deze openklappen en lezen door op een categorie/vraag te klikken.

Volledige vraag
Onze gemeente was aangesloten bij de Onderzoeksraad Integriteit Overheid (OIO). Er is sinds 1 juli een nieuwe Huis voor klokkenluiders waar organisaties en medewerkers terecht kunnen. Moet onze gemeente zich daar ook laten registreren of aanmelden?

Antwoord
Per 1 juli 2016 kennen we inderdaad het Huis voor klokkenluiders, dit is een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) te Utrecht. Het OIO is samen met BIOS en het Adviespunt Klokkenluiders opgegaan in het Huis van de Klokkenluiders. Men hoeft zich voor het Huis van klokkenluiders niet te registreren of aan te melden, het Huis werkt voor iedereen zowel in de private als publieke sector.

Met het Huis van de Klokkenluiders is het melden van misstanden wettelijk geregeld en een regeling voor het melden van interne misstanden wettelijk verplicht, namelijk in de nieuwe Wet van de klokkenluiders. Uw gemeente dient een nieuwe regeling vast te stellen voor het melden van misstanden.  

U kunt de (nieuwe) voorbeeldregeling downloaden via:

Volledige vraag
In de oude voorbeeldregeling (versie 2013) was een expliciete bepaling opgenomen over juridische bijstand voor melders en vertrouwenspersonen. In het huidige model ontbreekt deze. Wat is daar de reden van?

Antwoord
Dat klopt, in tegenstelling tot wat wij in het begeleidend ledenbrief schrijven ontbreekt een expliciete bepaling in de regeling over juridische rechtsbijstand voor melders en vertrouwenspersoon. Dit is een omissie. Wij adviseren een dergelijk bepaling wel op te nemen, mede doordat de nieuwe regeling meer bepalingen kent over het tegengaan van benadeling van de melder (zoals het inwinnen van advies intern of extern). Ga wel na of uw gemeentelijke rechtsbijstandverzekering hiervoor de juiste dekking kent.

Volledige vraag
De procedure voor het melden van vermoeden van misstanden staat niet op zichzelf. Wat moet of kan de gemeente nog meer doen om de procedure te borgen binnen de organisatie?

Antwoord
De Wet Huis voor klokkenluiders geeft ook een communicatieverplichting voor alle werkgevers. In het kort houdt deze verplichting in dat werkgevers verplicht zijn om hun interne meldingsregeling te verstrekken aan alle werknemers. Daarbij moeten zij ook informatie geven over de omstandigheden waaronder er buiten de organisatie gemeld kan worden en over de rechtsbescherming van de melder.

Meer tips en trucs over het vormgeven van goed meldbeleid kunt u nalezen in de volgende publicatie:

Volledige vraag
In de voorbeeldregeling melden vermoeden misstand is opgenomen dat een adviseur in vertrouwen kan worden geraadpleegd. Maar het is ons is niet helemaal duidelijk wie hier bedoeld wordt. Kunt u dat toelichten?

Antwoord
Onder adviseur wordt verstaan een functionaris die een werknemer/melder intern (bijvoorbeeld de vertrouwenspersoon integriteit) en extern (bijvoorbeeld juridisch adviseur of bedrijfsarts) in vertrouwen kan raadplegen. De adviseur hoeft niet in dienst van de gemeente te zijn.

In de rechtspositie CAR-UWO zijn de volgende regels te vinden

  • verbod op persoonlijk gebruik door ambtenaar van gemeentediensten- en eigendommen en kennis
  • verbod zonder toestemming geschenken in verband met de functie aan te nemen
  • verbod steekpenningen aan te nemen
  • plicht om nevenactiviteiten te melden die het werk van de ambtenaar kunnen raken
  • verbod op nevenactiviteiten die nadelig kunnen zijn voor het werk van de ambtenaar of het functioneren van de gemeente in het algemeen
  • ambtenaar mag niet deelnemen aan leveringen/diensten aan de gemeente
  • deelneming ambtenaar aan leveringen/diensten aan anderen kan beperkt worden
  • gemeente moet een klokkenluiderregeling vaststellen
  • rechten en plichten van rekenplichtige ambtenaren
  • plicht om financiële belangen te melden indien deze raken aan de functie van de ambtenaar
  • plicht om nevenactiviteiten openbaar te maken voor topambtenaren

In de Ambtenarenwet zijn de volgende nieuwe verplichtingen opgenomen. Deze werken rechtstreeks voor de gemeenten.

  • plicht gemeente tot het voeren van integriteitbeleid
  • plicht gemeente om ambtseed te voeren
  • plicht gemeente om een gedragscode in te voeren

In de Gemeentewet zijn de volgende bepalingen opgenomen voor politieke ambtsdragers

  • met het ambt onverenigbare functies (incompatibiliteiten)
  • verboden handelingen zoals aannemen van werk ten behoeve van de gemeente, adviseren aan derden, het verhuren van zaken aan de gemeente etc.
  • stemmen zonder last
  • verbod op deelname stemming in zaken die een raadslid of bestuurder persoonlijk aangaan
  • eed, belofte
  • verplichte gedragscode voor raadsleden, burgemeester en wethouders.
  • verbod op nevenfuncties die ongewenst zijn met het oog op het wethouderschap of burgemeesterschap
  • plicht tot openbaarmaking nevenfuncties voor alle politieke ambtsdragers
  • geen vergoedingen buiten hetgeen in wet of verordening is vastgelegd.

Verder kent de Gemeentewet algemene regels die een relatie hebben met het onderwerp integriteit, zoals de financiële functie en voorschriften over rechtmatigheid, voorschriften over de accountantscontrole en voorschriften over de financiële administratie