Belangenverstrengeling bestuurders en raadsleden

Bij (schijn van) belangenverstrengeling gaat het om vermenging van het publiek belang met het persoonlijk belang van een bestuurder of raadslid.

Het gaat dan bijvoorbeeld om familieleden of vrienden waarmee een bestuurder of raadslid als privépersoon banden heeft en die tegelijkertijd ook actief zijn voor de gemeente.

Belangenverstrengeling kan het zuiver en objectief besluiten of handelen in het publiek belang schaden en in het zwaarste geval leiden tot bevoordelen van bepaalde personen of bedrijven.

Stemming en besluitvorming

Soms kan een raadslid te maken krijgen met een situatie waarbij gestemd moet worden over een onderwerp waar hij of zij direct of indirect persoonlijk bij betrokken is.

Het raadslid moet dan zelf de afweging maken of het nodig is zich van stemming te onthouden. Bij het maken van deze afweging is het belangrijk dat het betrokken raadslid kan terugvallen op afspraken uit de gedragscode en/of reglement van orde en personen waarmee de situatie kan worden besproken.

Over het stemmen zonder last en deelname aan besluitvorming heeft de VNG in 2012 de volgende analyse gemaakt aan hand van toen beschikbare jurisprudentie.

Nevenfuncties

Een andere (neven)functie naast het politiek ambt komt regelmatig voor, betaald of onbetaald. Raadsleden hebben vaak een andere (hoofd)betrekking naast het raadslidmaatschap en voor wethouders en burgemeesters geldt dat sprake kan zijn van één of meerdere q.q. nevenfuncties (aan het ambt verbonden nevenfuncties).

Een bestuurder of raadslid die nevenfuncties vervult naast zijn politieke ambt moet altijd alert zijn op (schijn van) belangenverstrengeling. Nevenfuncties kunnen het onafhankelijk oordeel in gevaar brengen en/of het functioneren van de ambtsdrager negatief beïnvloeden.

Checks

  • In de Gemeentewet staan voor raadsleden, wethouders en burgemeesters de nevenfuncties genoemd die onverenigbaar zijn met hun ambt  (artikelen 13. 36b en 68 Gemeentewet)
  • Handreiking integriteit van politiek ambtsdragers bij gemeenten, provincies en waterschappen (2013, pdf)
    In de handreiking geven we een aantal overwegingen mee waar rekening mee kan worden gehouden bij (de aanvaarding van) een nevenfunctie en wanneer van een q.q. nevenfunctie kan worden gesproken. NB: net als bij alle nevenfuncties kan zich ook bij q.q. nevenfuncties belangenverstrengeling voordoen.

Melding en openbaarmaking

Wanneer een bestuurder het voornemen heeft om een nevenfunctie te aanvaarden dan dient hij dit bij de raad te melden. Dit is verplicht op grond van de Gemeentewet. Tevens moeten de nevenfuncties openbaar worden gemaakt. Dit geldt zowel voor bestuurders als voor raadsleden. Openbaarmaking kan via de gemeentelijke website of lokale krant. Belangrijk is het overzicht van nevenfunctie actueel te houden.

Fulltime bestuurders dienen ook hun inkomsten uit nevenfuncties openbaar te maken. Op raadsleden is deze verplichting niet van toepassing.

Informatie die openbaar gemaakt kan worden via internet

  • de omschrijving van de nevenfunctie
  • de organisatie voor wie de nevenfunctie wordt verricht
  • of het al dan niet een nevenfunctie betreft uit hoofde van het ambt
  • of de nevenfunctie bezoldigd of onbezoldigd is; en
  • indien bezoldigd wat de inkomsten daaruit zijn.

Zie ook