Verkiezingen en referenda

Ten behoeve van de collegevorming heeft de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden een handreiking (pdf, 76 kB) uitgebracht.

Dit onderzoek gebeurt in het kader van het geloofsbrievenonderzoek op grond van artikel V4 Kieswet.

In de toelichting bij artikel 5 van het Model-Reglement van orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad 2022 staat daarover het volgende.

'Artikel 5

Het onderzoek van het proces-verbaal (onderzoek naar het verloop van de verkiezing of de vaststelling van de uitslag) gebeurt door de oude raad vlak voor de eerste samenkomst van de nieuwe raad na de gemeenteraadsverkiezingen. Het onderzoek van het proces-verbaal strekt zich niet uit tot de geldigheid van de kandidatenlijsten.

Het derde lid ziet op de specifieke taak die de raad heeft na de raadsverkiezingen. Na de gemeenteraadsverkiezingen heeft de commissie voor het geloofsbrievenonderzoek een extra taak, zij adviseert de raad ook over het verloop van de verkiezingen (of dit op wettige wijze is gebeurd) en het vaststellen van de uitslag (of deze juist is vastgesteld). Zij doet dit op basis van het proces-verbaal van het centraal stembureau. De raad dient op basis van dit advies een besluit te nemen over het verloop van de verkiezingen en de vaststelling van de uitslag. Dit besluit is van belang omdat de raad de bevoegdheid heeft om te besluiten tot het hertellen van de stemmen en zelfs de bevoegdheid om te besluiten tot een herstemming, beide eventueel in een deel van de gemeente bij een aantal specifieke stembureaus. Het proces-verbaal vormt de aanleiding tot een besluit tot hertelling of herstemming. Dit dient concrete aanwijzingen te bevatten waarop de raad een dergelijk besluit kan baseren.

Informatie over hertellen op initiatief van de gemeenteraad | Kiesraad.nl

In deze notitie wordt onder meer uiteengezet wanneer de raad tot hertelling kan besluiten. Het ligt niet voor de hand dat besloten wordt tot een hertelling waarvan tevoren duidelijk is dat deze niet tot een andere samenstelling in de raad kan leiden. Ook een verschil in zetels tussen de voorlopige uitslag en de definitieve uitslag is geen reden om over te gaan tot hertelling.'

Er is dus wel een raadsbesluit nodig, zeker als er tot hertelling zou moeten worden besloten, maar ook als de raad oordeelt dat de raadsverkiezing rechtmatig is verlopen. Er is geen format voor een dergelijk besluit, het is dus vormvrij.

Kan de ambtenaar wel raadslid blijven?

In artikel 13 lid 1 onder o van de Gemeentewet was al geregeld dat een raadslid, als ambtenaar van een gemeenschappelijke regeling, geen ondergeschiktheidsrelatie mag hebben met het gemeentebestuur van de gemeente waar hij raadslid is. Dit liet ruimte aan een raadslid om te werken bij een gemeenschappelijke regeling zolang hij geen werkzaamheden verrichtte onder de directe verantwoordelijkheid van het gemeentebestuur van de gemeente waar hij raadslid is.

Sinds 1 januari 2023 is hier echter aan toegevoegd dat een raadslid, als ambtenaar van een gemeenschappelijke regeling, ook geen werkzaamheden meer mag verrichten ten behoeve van de gemeente waar hij raadslid is. Daarmee is tegelijkertijd vastgelegd dat een raadslid werkzaam kan zijn bij een samenwerkingsverband voor zover hij geen werkzaamheden verricht voor de gemeente waar hij raadslid is. Dit is afhankelijk van de feitelijke werkzaamheden van betrokkene bij de gemeenschappelijke regeling. De gemeenschappelijke regeling als werkgever en betrokkene als werknemer kunnen afspraken maken om de werkzaamheden af te bakenen.

Artikel 13 Gemeentewet