Op 1 januari 2020 treden de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) en de Wet zorg en dwang (Wzd) in werking, als vervangers van de huidige Wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ). In de Wvggz zijn alle rechten vastgesteld van mensen die verplichte ggz-zorg krijgen.

Kenmerkend voor de Wvggz is dat het meer een “behandelwet” is dan een “opnamewet” zoals we dat kennen onder de BOPZ. Naast de Wvggz regelt de Wzd de rechten van mensen met een verstandelijke beperking of psychogeriatrische aandoening die onvrijwillige zorg krijgen.

Beleidsmatige en organisatorische gevolgen

2019 stond in het teken van een goede voorbereiding op de invoering van de wetten. Dat is niet voor niets: de wetten zorgen namelijk voor de nodige beleidsmatige en organisatorische gevolgen voor gemeenten. Daarbij valt te denken aan de positie van de burgemeester die een crisismaatregel neemt, het uitvoeren van een verkennend onderzoek en veilige informatie-uitwisseling met andere ketenpartners. Vlak voor de inwerkingtreding van de wetten, neemt de VNG haar lezers mee in haar laatste berichtgeving van 2019 ten aanzien van deze wetten.

VNG-ledenbrief

Bij de start van de nieuwe wet hebben we een overzicht van de stand van zaken in een ledenbrief gegeven. De brief geeft de doelstelling van de Wvggz weer, met de belangrijkste aandachtspunten voor gemeenten. Ook maakt de brief duidelijk wat er 1 januari a.s. klaar is en op welke ondersteuning gemeenten kunnen rekenen. 

DPIA

De VNG publiceerde een Data Protection Impact Assessment (DPIA), waarmee gemeenten volledig aan hun wettelijke plicht omtrent privacy hebben voldaan. Gemeenten hebben de bevoegdheid om wijzigingen aan te brengen in de DPIA, bijvoorbeeld om het aan te laten sluiten op de lokale context. 

Invulinstructies Crisismaatregel

De VNG en Khonraad hebben twee invulinstructies met printscreens en toelichting opgesteld voor het werkproces van de Wvggz:

Toezicht Wvggz en Wzd

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd ziet toe op de naleving van een groot aantal wetten en veldnormen. In dit toetsingskader beschrijft de inspectie wat zij beoordeelt en toetst bij haar toezicht op de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). Er is ook een vergelijkbaar toetsingskader, gericht op de beoordeling en toetsing van haar toezicht op de Wet zorg en dwang (Wzd). Omdat het toezicht op de Wmo en de Wvggz/Wzd elkaar kunnen raken, heeft de IGJ in samenspraak met de VNG een factsheet opgesteld om deze afstemming goed te laten verlopen 

Doorzetten verkennend onderzoek: een Awb-besluit

Gemeenten dragen zorg voor de uitvoering van het verkennend onderzoek op grond van de Wvggz. Als het college van B&W de noodzaak tot verplichte zorg aanwezig acht, dan dient het college van B&W een aanvraag tot zorgmachtiging in bij het OM. Pas in een laat stadium werd duidelijk dat deze handeling een besluit in de zin van de Algemene Wet Bestuursrecht is.