Een democratisch en eerlijk verkiezingsproces vergt dat de uitslag van verkiezingen betrouwbaar en zorgvuldig tot stand komt. Het voorstel Wet programmatuur verkiezingsuitslagen regelt de verantwoordelijkheden, procedures en vereisten rond de programmatuur waarmee verkiezingsuitslagen worden vastgesteld.

De VNG en de NVVB hebben gezamenlijk gereageerd op een adviesaanvraag van minister Ollongren (BZK) over het wetsvoorstel. (Zie de brief onderaan dit bericht.)

Verantwoordelijkheid juist belegd, aandacht voor uitvoerbaarheid

In het algemeen zijn we het eens met het doel en de inhoud van het wetsvoorstel en de daarin opgenomen taken, bevoegdheden en verplichtingen. De verantwoordelijkheden om de uitslagprogrammatuur in te zetten, zijn volgens ons op de juiste wijze belegd bij de Kiesraad, gemeenten en gebruikers van de programmatuur. We vragen om al in het wetsvoorstel aandacht te hebben voor de uitvoerbaarheid van de maatregelen voor gemeenten. De uitvoeringstoets die VNG Realisatie verricht, kan inzicht bieden in de uitvoerbaarheid en impact van de wet en lagere regelgeving.

Stel uitslagprogrammatuur tijdig beschikbaar

De uitslagprogrammatuur moet daadwerkelijk én tijdig beschikbaar zijn. De toelichting op het wetsvoorstel moet eenduidig duidelijk maken dat de Kiesraad een gebonden bevoegdheid heeft ten aanzien van het alternatief van de decentraal in te zetten uitslagprogrammatuur (‘plan B’). 

Clausuleer interventiemogelijkheden Kiesraad

In de beheersaanwijzing zien we spanning tussen de verantwoordelijkheden van de Kiesraad (als beheerder van de programmatuur) en het college van B en W. De Kiesraad zal daarom slechts in uitzonderlijke gevallen van de aanwijzingsbevoegdheid gebruik kunnen maken. Het is daarnaast van belang om de bevoegdheid tot het geven van een beheersaanwijzing verder te clausuleren in het samenwerkingsprotocol.

Afleggen van verantwoording

In de toelichting moet komen te staan hoe selectief de Kiesraad gebruik maakt van de bevoegdheid een rapportage van bevindingen op te stellen, en ook in welke mate de Kiesraad publieke verantwoording verschuldigd is over de veiligheid en betrouwbaarheid van (het gebruik van) de uitslagprogrammatuur. Primair legt het college van B en W verantwoording aan de gemeenteraad af over de organisatie van de verkiezingen en het beschikbaar stellen van de uitslagprogrammatuur, we vragen ook dat expliciet op te nemen in de toelichting.

Reële compensatie en adequate invoeringstermijn

We gaan graag in overleg met de minister over een reële, flexibele compensatie aan gemeenten voor de te verwachten extra uitvoeringskosten. We vragen een invoeringstermijn van 6 maanden in acht te nemen voor de nieuwe wet- en regelgeving en de (door de Kiesraad op te stellen) aansluit- en gebruiksvoorschriften en protocollen.

Meer informatie

Hieronder onze brief zoals verzonden aan minister Ollongren. In de brief reageren we uitgebreid op het wetsvoorstel.

Zie ook