Deze vergadering werd voorgezeten door vicevoorzitter Mark Boumans. Vanwege de ongeregeldheden in Loosdrecht bracht voorzitter Sharon Dijksma een bezoek om de lokale driehoek te ondersteunen en om mensen die daar in de noodopvang voor asielzoekers verblijven of werkzaam zijn een hart onder de riem te steken.
De bestuursvergadering stond in het teken van:
- de voorbereiding van het Overhedenoverleg
- de stand van zaken rond de opvolging van het advies over de jeugdzorg (rapport Van Ark) en het begrotingsadvies van de VNG aan gemeenten
- actuele ontwikkelingen rond asiel
- het convenant ‘Alternatieve huisvesting’
- de impact van netcongestie
- overige onderwerpen zoals de VNG-appreciatie van de 'Verkenning Natuurinclusief' en bestuurlijke afspraken over erfgoed
Voorbereiding Overhedenoverleg
Helaas is er nog geen datum gevonden voor een volgend Overhedenoverleg. De VNG werkt er hard aan om zo spoedig mogelijk een datum te vinden. Aan de hand van een presentatie van algemeen directeur Leonard Geluk sprak het bestuur over de VNG-inzet en de mogelijkheden voor een samenwerkingsagenda met het rijk, vooral in relatie tot opvolging van het advies van Van Ark over de jeugdzorg. Zonder de opvolging van dat advies worden de gemeenten sterk beperkt in hun mogelijkheden om uitvoering te geven aan een samenwerkingsagenda.
Begrotingsadvies aan gemeenten
De VNG voert met het kabinet overleg over de opvolging van het advies van de commissie Van Ark en in het verlengde daarvan over een stelselwijziging die de sterke kostenstijging moet beperken en tegelijkertijd zorg voor kwetsbare groepen moet garanderen. De eerdere afspraken met het rijk zijn daarbij bevestigd. De VNG werkt aan een begrotingsadvies dat naar verwachting in de week van 18 mei aan de gemeenten wordt toegezonden.
Actuele ontwikkelingen rond asiel
De recente gewelddadige protesten tegen de komst van asielzoekerscentra baren het bestuur grote zorgen. Het bestuur bevestigt een en andermaal dat vreedzaam protesteren ieders recht is, maar alle vormen van geweld volstrekt onacceptabel zijn. Het bestuur benadrukt dat het rijk zijn verantwoordelijkheid moet nemen en de gemeenten te hulp moet schieten. Het rijk moet zich expliciet uitspreken tegen geweld (en zelfs terreur) én voor de uitvoering van de Spreidingswet.
Daarnaast verwachten gemeenten van het rijk en het COA, in aanvulling op de solidariteit tussen gemeenten, ook extra ondersteuning waar het gemeenten zelf aan kennis, ervaring en capaciteit ontbreekt. De VNG blijft inzetten op het gesprek aan - onder meer - de Provinciale Regietafel en op versterking van onderlinge solidariteit tussen gemeenten om te voorkomen dat zij er alleen voor komen te staan. Inmiddels is hierover op 13 mei een brief van de VNG aan de minister-president (pdf, 110 kB) uitgegaan, waarin we vragen om een bestuurlijk overleg op korte termijn.
Het bestuur stelt vast dat de protesten tegen asielzoekerscentra niet op zich staan, maar onderdeel uitmaken van een breder en vaak gewelddadig protest tegen plannen voor woningbouw, huisvesting (onder andere van arbeidsmigranten) en energievoorziening. Ook ziet het bestuur een samenhang met vandalisme door ‘voetbalhooligans’.
Zie ook: VNG-bericht 'VNG en kabinet trekken samen op rond asielopvang' (19 mei 2026)
Convenant Alternatieve huisvesting
Het bestuur stelt de uitgangspunten vast voor de VNG-inzet bij de gesprekken over het convenant Alternatieve huisvesting. Daarbij wordt een aantal aandachtspunten meegegeven: Spreek geen minimale percentages voor bepaalde doelgroepen af, maar geeft gemeenten de ruimte om zelf voor de ideale mix te kiezen. Maak naast grootschalige ook kleinschalige oplossingen mogelijk die passen bij de situatie van kleinere gemeenten. Denk niet alleen kwantitatief aan aantallen woningen, maar ook kwalitatief aan onder meer goede zorg en bereikbaarheid.
Impact netcongestie op gemeenten
Het bestuur stemt in met het voorstel om de VNG-inzet te richten op uitbreiding van capaciteit en het beter benutten van de bestaande infrastructuur. Daarbij wil de VNG nagaan waar versoepeling van regels mogelijk is en staatssecretaris De Bat voorstellen om een structureel overleg over netcongestie in te richten. Daarbij kwamen nog de volgende aandachtspunten naar voren: Betrek de gemeentelijke netwerken en de provincies intensief. Zorg voor beschikbare alternatieven, zoals waterstof. Zorg voor een goed afwegingskader bij de verdeling van schaarse energie. Het uitgangspunt 'Wie het eerst komt, het eerst maalt' is daarvoor niet toereikend.
Overige onderwerpen: appreciatie 'Verkenning Natuurinclusief' en bestuurlijke afspraken erfgoed
Het bestuur stemde in met de voorstellen voor de VNG-appreciatie van de 'Verkenning Natuurinclusief' en de bestuurlijke afspraken over erfgoed.