Sterke rekenkamers

De vergadering werd geopend met een interessante presentatie van Lies van Aelst, directeur van de Vereniging van Rekenkamers, over het rapport Sterke rekenkamers (pdf 543 kB). Presentatie en bespreking liepen langs de punten van belang voor een goed functionerende rekenkamer: een juiste bezetting van de functies, en een goede relatie met de lokale bestuurders maar ook met de ambtenaren. Daarnaast is het ook van belang om de juiste actuele onderwerpen voor onderzoeken van een rekenkamer te kiezen.

Bij de start van de nieuwe raad na de verkiezingen is het van belang om het gesprek aan te gaan met de rekenkamer. De Vereniging van Rekenkamers publiceert  regelmatig meta-analyses per thema. Zoals bijvoorbeeld een rapport met een algemene analyse en aanbevelingen aan volksvertegenwoordigers (pdf 1,3 MB) en een rapport met een analyse van alle onderzoeken inzake participatie. Afgesproken werd om meer bekendheid te geven aan de informatie  vanuit de rekenkamers.

Rechtspositie raadsleden

De VNG bereidt een consultatiereactie voor over het wetsvoorstel Modernisering vervanging en verlof van politieke ambtsdragers. Dit wetsvoorstel actualiseert de vervangings- en verlofregelingen voor volksvertegenwoordigers en decentrale bestuurders, dit omvat: mogelijke verlening van de verlofperiode en de vervanging, vervanging bij de start van de ambtsperiode, tijdelijke ontheffing van het ambt, en het uitbreiden van de verlofvormen.

De commissie R&G ziet het wetsvoorstel als een goede stap maar ziet nog meer mogelijkheden voor verbetering. De commissie verzoekt om te onderzoeken of er een oplossing is voor het verkrijgen van een medische verklaring door raadsleden voor verlof. Die verklaring is nu vaak moeilijk te bemachtigen.

Correctief bindend referendum

De minister van BZK heeft eerder een hoofdlijnenbrief gestuurd over de nog op te stellen Uitvoeringswet bindend correctief referendum. Naar aanleiding hiervan lagen een aantal meer technische vragen voor bij de VNG-commissies R&G en Bestuur en Veiligheid. Beide commissie hadden op 7 januari een informatiebijeenkomst.

De commissie R&G neemt kennis van het verslag van deze bijeenkomst, het proces en de stand van zaken. Belangrijk punt in de discussie is (naast een aantal meer organisatorische keuzes) de bepaling van de zogenaamde uitkomstdrempel voor referenda van decentrale overheden. De commissie spreekt de voorkeur uit voor de lijn dat nu gemeenten zelf kunnen bepalen of zij gebruik willen maken van de mogelijkheid van een bindend correctief referendum, zij ook de mogelijkheid moeten hebben om zelf een uitkomstendrempel te bepalen.

Transitie naar commissie Lokaal Bestuur en Democratie

De commissie bespreekt het conceptprofiel van de nieuwe commissie Lokaal Bestuur en Democratie. De commissieleden benoemden de volgens hen belangrijke toekomstige thema’s voor deze commissie. Afhankelijk van die thema’s zou de commissie moeten bestaan uit 9 raadsleden, 9 griffiers en samen 9 vertegenwoordigers van burgemeesters, wethouders en gemeentesecretarissen. De voorzitter van de commissie zou een raadslid moeten zijn. 

De commissie vraagt de VNG om aandacht te besteden aan de oproep aan gemeenten om de raadsleden die zitting hebben in VNG-bestuur of -commissies beter te ondersteunen. In de commissievergadering van 5 maart komt de profielschets nogmaals terug. In april moet het definitieve voorstel gereed zijn voor besluitvorming in het VNG-bestuur. 

De vacatures voor de commissie Lokaal Bestuur en Democratie worden opengesteld na april. In principe kunnen bestuurders maximaal 2 periodes een functie binnen de VNG vervullen. Ook het tussentijds instromen geldt als een volledige periode. Maar nu er een nieuwe commissie LBD wordt gevormd is er een uitzondering op de regel van maximaal 2 termijnen mogelijk. 

Overige onderwerpen

De commissie neemt kennis van het antwoord van de minister BZK (pdf, 1,4 MB) op de door de VNG uitgebrachte essay Gemeenten binnen de democratische rechtsstaat (pdf, 274 kB) en de evaluatie van de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025. Vooruitblikkend op de komende gemeenteraadsverkiezingen wordt het VNG-communicatieplan nog toegestuurd.

Het geld bestemd voor de ondersteuning van de lokale politieke partijen is nog steeds niet beschikbaar doordat de Wet op de politieke partijen nog niet in werking is getreden. De commissie stemt in met de lobby om aan te bieden als gemeenten deze subsidie te verstrekken, en het geld hiervoor in het gemeentefonds uit te keren, totdat de wet in werking is getreden. Zodoende kunnen lokale partijen dit geld ook benutten voor campagne en promotiemateriaal voor de verkiezingen. Zie ook VNG-bericht 'Subsidie lokale partijen kan via gemeentefonds (28 januari 2026).

Volgende vergadering

De volgende vergadering is digitaal en op 5 maart. Op de agenda staan: geheim/vertrouwelijkheid van stukken, vervolg Digitale Agenda 2028, en openbaarheid van raadsinformatie.

Meer informatie

VNG-commissie Raadsleden & Griffiers, samenstelling, terugblikken, vergaderschema, contact