De Tweede Kamer praat vanmiddag met diverse uitvoeringsorganisaties over de rol van de overheid als schuldeiser. Maatschappelijk verantwoord incasseren, vroegsignalering en samenwerking tussen overheidsdiensten zijn onderwerpen die op de agenda staan.

VNG, Divosa en de NVVK hebben gezamenlijk een brief gestuurd naar de vaste Kamercommissie SZW voor dit Rondetafelgesprek. Gemeenten hebben veel te maken met de overheid als schuldeiser en wij hebben de knelpunten uit de uitvoeringspraktijk onder de aandacht gebracht van de Kamerleden.

Drie aandachtspunten

Wij hebben aandacht gevraagd voor drie punten:

1. Overheid als schuldeiser: ruimte nodig voor innovatie en aanpassingen

Uit de rol van de overheid vloeit voort dat zij schuldeiser kan zijn van burgers. In de meeste gevallen betreft dit legitieme vorderingen die op tijd betaald worden en geen problemen veroorzaken. In sommige gevallen kan iemand de vorderingen echter niet voldoen, vanwege armoede of schuldenproblematiek. In die gevallen is het nodig dat wordt gekeken naar de situatie van de inwoner en de mogelijkheden om de vordering te voldoen. 

Divosa, VNG en de NVVK maken zich zorgen over het gebrek aan snelheid waarmee de overheid haar rol als schuldeiser aanpakt:

  • Achterstanden worden verrekend met lopende toeslagen, waardoor mensen hun huur of zorgverzekering niet meer kunnen betalen
  • Het inkomen waarop de toeslagen worden berekend wordt achteraf vastgesteld, waardoor grote vorderingen ontstaan wanneer een onjuist inkomen bekend is
  • Ook moeten mensen wijzigingen in hun inkomen op verschillende plekken doorgeven in plaats van dat er een centrale plek is die wijzigingen in de verschillende systemen van de uitvoerders aanpast

Wij zien goede wil bij de grote uitvoerders (DUO, CJIB, Belastingdienst, UWV, CAK en SVB) om te innoveren en er worden verschillende pilots in samenwerking met gemeenten uitgevoerd. Maar om deze pilots uit te breiden, vast beleid te maken of experimenteerruimte te hebben, zijn de uitvoerders afhankelijk van het ministerie waar zij onder vallen om belemmerende wetgeving aan te passen.

Wij willen er aandacht voor vragen dat er ruimte wordt geboden en dat de ministeries zich flexibel opstellen om belemmerende wetgeving aan te passen. Zij zijn degenen die de opdracht moeten geven aan de uitvoerders om eenvoudige systemen te organiseren die burgers ondersteunen.

2. Onduidelijkheden gegevensuitwisseling en privacy wegnemen

Er heerst in de uitvoering veel onduidelijkheid over de rol van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de mogelijkheden en beperkingen die de AVG kent bij het samenwerken, bijvoorbeeld op het thema vroegsignalering. Snel duidelijkheid hierover zal in de uitvoering veel vragen wegnemen en leiden tot meer samenwerking en innovatieve aanpakken. Duidelijkheid hierover zal eerder leiden tot het gewenste resultaat: er vroeg bij zijn! 

3. Systeemvereenvoudiging is de beste preventie

De overheid heeft nog steeds een grote rol in het veroorzaken en verergeren van schulden. Bijvoorbeeld door het verrekenen van achterstanden met lopende toeslagen door de Belastingdienst en de onmogelijkheid om bepaalde vorderingen (boetes, fraude) mee te nemen in het minnelijk traject. Opzettelijke fraude moet worden bestreden, maar onopzettelijke fouten zijn snel gemaakt in een ingewikkeld systeem.

Gemeenten en de ketenpartners werken aan (de verbetering van) schuldhulpverlening, maar dit kan alleen effectief en efficiënt gebeuren als aan de voorkant de systemen en processen zo zijn ingericht dat mensen daardoor niet in de problemen komen. Dit verdient meer snelheid en prioriteit.

Meer informatie